Για ποια πράγματα θα μιλήσει ο λαός

«Ολαός είναι ο τελικός κριτής» είπε, εν μέσω εξέτασης ληστειών, ένας από τους
κατηγορουμένους στη δίκη της 17Ν. Η επίκληση ξενίζει αλλά και πονάει. Ο λαός,
ο πραγματικός τουλάχιστον και όχι αυτός του εύκολου «πολιτικού» λόγου, έχει
αρκετά βάρη για να του φορτώσουμε και έργο κατανομής ευθυνών. Από την άλλη, ο
λαός δεν έχει κανένα λόγο να βλέπει τον εαυτό του στον παραμορφωτικό καθρέφτη
της δίκης, αλλά και ούτε χρέος να υποκαταστήσει τα αρμόδια όργανα της
πολιτείας για να απονείμει αυτός μια δικαιοσύνη που κάποιοι θα την ήθελαν, εκ
των προτέρων, λειψή. Κυρίως ο λαός δεν μπορεί να δείξει επιείκεια όταν
πρόκειται για επιδρομές σε στρατόπεδα και ληστείες.

Γιατί, σ’ αυτές τις περιπτώσεις, τι θα μπορούσε να κρίνει ο λαός με άλλα μέτρα
από αυτά των δικαστών; Να επιμερίσει την «ευθύνη» του κράτους στην ελλιπή
ασφάλεια των στρατοπέδων, που «διευκόλυνε» τις… απαλλοτριώσεις πολεμικού
υλικού από τα μέλη της οργάνωσης; Να εκτιμήσει το γεγονός ότι στην επιδρομή
στο Συκούριο πήραν μέρος επτά τουλάχιστον άτομα, τα περισσότερα από κάθε άλλη
ενέργεια της οργάνωσης; (μήπως αυτό υποδηλώνει και ένα «εορταστικό» στοιχείο,
μάλλον αταίριαστο με τον αποκλειστικά χρηστικό χαρακτήρα, που επιχειρούν να
προσδώσουν σε τέτοιες πράξεις οι κατηγορούμενοι;).

Να κάνει διάκριση ανάμεσα στην αξιοπιστία κατηγορουμένων που παραδέχονται τη
συμμετοχή τους σε κλοπές και ληστείες, άλλων που την αρνούνται αναφανδόν και
άλλων που την περιορίζουν σε βοήθεια εγκύων; Να δικαιολογήσει τους τόσους
πυροβολισμούς κατά αστυνομικών και φυλάκων; (ήταν άραγε όλοι απαραίτητοι για
τη σωτηρία των επιτιθεμένων;). Σε όλα αυτά τα πεδία, ο λαός όχι μόνο δεν
μπορεί να είναι κριτής, αλλά ούτε καν μέτοχος.

Οι δολοφονίες θα κριθούν ως δολοφονίες και οι ληστείες ως ληστείες. Το μόνο
«πολιτικό» στοιχείο στην προσπάθεια ανάμειξης του λαού είναι η αντιγραφή μιας
από τις χειρότερες συνήθειες των κατ’ εξοχήν εκφραστών της καθεστηκυίας τάξης,
την οποία υποτίθεται ότι τα μέλη μιας οργάνωσης σαν τη 17Ν αντιμάχονταν με
όλες τους τις δυνάμεις. Όπως συχνά εξευτελίζουν την έννοια του λαού οι
επαγγελματίες της πολιτικής επικαλούμενοι την παντοδυναμία του (αλλά και την
εύνοιά του), έτσι την καταρρακώνουν και όσοι του ζητούν να κρίνει αυτά που
ούτε νομιμοποιείται ούτε δύναται να κρίνει.

Ο λαός για ένα μόνο πράγμα θα «μιλήσει» σε αυτή τη δίκη: στο τέλος της θα
εκφράσει, με τον διάχυτο και γενικό τρόπο του, την αίσθησή του για το πόσο οι
δικαστικές αρχές στάθηκαν στο ύψος των δύσκολων περιστάσεων και πόσο η όποια
απόφασή τους μπόρεσε να συλλάβει και να αντανακλάσει το επίσης διάχυτο αλλά
λιγότερο απρόβλεπτο «κοινό αίσθημα δικαιοσύνης». Μέχρι τότε καλά θα κάνουν οι
κατηγορούμενοι να τον αφήσουν σε μια ησυχία που, ούτως ή άλλως, κάθε άλλο παρά
αδιαφορία σημαίνει.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού
Δικαίου.