Η μεγάλη φυγή των επενδύσεων

Το κλείσιμο του εργοστασίου της Palco αποτελεί συνέχεια μιας πορείας φυγής
ξένων, αλλά και εγχώριων επενδύσεων, οι οποίες μεταναστεύουν σε χώρες με
φθηνότερα εργατικά χέρια.

Από τα μέσα της δεκαετίας του ’80 μέχρι και σήμερα, έκλεισαν ή έφυγαν από την
Ελλάδα πάνω από 20 μεγάλες ελληνικές και ξένες βιομηχανίες, με αποτέλεσμα να
χαθούν πολλές δεκάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας. Την ίδια στιγμή, και ενώ οι
νέες ξένες επενδύσεις που έρχονται στην Ελλάδα είναι λιγοστές, πάνω από 1.200
ελληνικές επιχειρήσεις παραγωγής ετοίμου ενδύματος δραστηριοποιούνται μόνο στη
Βουλγαρία, προσφέροντας 40.000 θέσεις εργασίας σε πολίτες της γειτονικής μας
χώρας.

Αντικίνητρα

Δεν είναι λίγοι εκείνοι (συνδικαλιστές και επιχειρηματίες) που εκφράζουν
φόβους ότι το φαινόμενο εξόδου από τη χώρα ξένων πολυεθνικών επιχειρήσεων θα
συνεχιστεί, ενώ για τους ίδιους λόγους (αγορά εργασίας, φορολογικά και
διοικητικά αντικίνητρα) η Ελλάδα θα εξακολουθεί να παραμένει στις τελευταίες
σειρές της λίστας των προτιμήσεων των ξένων επενδυτών.

Παράλληλα, ελληνικές εταιρείες από τον κλάδο της υφαντουργίας και του ετοίμου
ενδύματος εξετάζουν σοβαρά το ενδεχόμενο να μεταφέρουν τμήμα των παραγωγικών
τους δραστηριοτήτων σε εκτός Ελλάδας αγορές.

Το εργοστάσιο της Palco στην οδό Πειραιώς που έβαλε ήδη λουκέτο ήταν ένα από
τα τελευταία του κλάδου του ιματισμού που εξακολουθούσαν να λειτουργούν στην
Ελλάδα. Οι άλλες αντίστοιχες εταιρείες, ελληνικές και ξένες, μικρές και
μεγάλες άρχισαν να εγκαταλείπουν μαζικά τη χώρα μας, αναζητώντας στα Βαλκάνια
και στην Ασία φθηνότερα εργατικά χέρια (χαμηλά μεροκάματα, μικρές ασφαλιστικές
εισφορές) και φυσικά μεγαλύτερη άνεση στις απολύσεις πλεονάζοντος προσωπικού.

Οι ελληνικές εταιρείες οι οποίες μετέφεραν τα τελευταία χρόνια τμήμα των
παραγωγικών τους δραστηριοτήτων σε χώρες όπου ο κατώτατος μισθός ανειδίκευτου
εργάτη κυμαίνεται περίπου 100 ευρώ είναι, μεταξύ άλλων, η Μινέρβα, η
Χατζηιωάννου, η Πέτσας, η Ήλιος, η εισηγμένη Fanco, μέλος του Ομίλου της
Κλωνατέξ, αλλά και εκατοντάδες άλλες μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Η
αναζήτηση φθηνότερου εργατικού κόστους ήταν και η βασική αιτία που
μετανάστευσε στην Κίνα περίπου πριν από έναν χρόνο η ΕΤΜΑ, μία από τις
αρχαιότερες ελληνικές βιομηχανίες του κλάδου της υφαντουργίας.

Δουλειές σε 40.000 γείτονες

Μόνο στη Βουλγαρία οι ελληνικές εταιρείες κοπής και ραφής ρούχων υπολογίζονται
στις 1.200, δίνοντας δουλειά σε 40.000 εργαζόμενους της γειτονικής χώρας. Οι
εργαζόμενοι αυτοί αντιπροσωπεύουν το 33%, από τους 120.000, που απασχολεί
συνολικά ο κλάδος της κλωστοϋφαντουργίας στη Βουλγαρία. Ο κυριότερος λόγος που
έχει προσελκύσει στη Βουλγαρία, πληθώρα ελληνικών εταιρειών από τον κλάδο του
έτοιμου ενδύματος και της κλωστοϋφαντουργίας, είναι τα φθηνά εργατικά χέρια με
αμοιβές που δεν ξεπερνούν τα 100 ευρώ το μήνα.

Οι επιχειρήσεις αυτές ασχολούνται με το αντικείμενο της κατασκευής ρούχων για
λογαριασμό των μητρικών τους εταιρειών στην Ελλάδα. Πρόκειται για επιχειρήσεις
εντάσεως εργασίας, οι οποίες ασχολούνται με την κοπή και ραφή ρούχων για
λογαριασμό τρίτων με τη μέθοδο του φασόν. Μάλιστα για τον λόγο αυτό εισάγουν
συνήθως τις πρώτες ύλες (νήμα), από τις μητρικές τους εταιρείες στην Ελλάδα.

Η Fanco

Μεταξύ των εταιρειών που επιλέγουν τη στρατηγική αυτή, συγκαταλέγονται και
γνωστά ονόματα, όπως η εισηγμένη Fanco του Ομίλου Κλωνατέξ.

Η Fanco διατηρεί δύο θυγατρικές εταιρείες, την Textilco που απασχολεί 361
εργαζομένους και την Bulfanco, με 490 άτομα προσωπικό. «Το φθηνό εργατικό
κόστος, που ισοδυναμεί περίπου με το ένα έβδομο του αντίστοιχου ελληνικού»,
εξηγεί στέλεχος της Fanco, «είναι η βασική αιτία που πήραμε την απόφαση να
μεταφέρουμε σταδιακά τις δραστηριότητες αυτές από το εργοστάσιο της Κομοτηνής
σε χώρες των Βαλκανίων».

Ας σημειωθεί ότι η εταιρεία διατηρεί άλλες δύο θυγατρικές στα Σκόπια, την
Kavasko, με 280 εργαζομένους, και στην Αλβανία, την Alfan, με 290 άτομα
προσωπικό.

Η αποβιομηχάνιση του Βόλου

Η δεκαετία 1985-1995 ήταν η χειρότερη στη βιομηχανική ιστορία του Νομού
Μαγνησίας. Το 1996 έκλεισε το εργοστάσιο συναρμολόγησης αυτοκινήτων Nissan που
ανήκε στον Όμιλο Θεοχαράκη, με αποτέλεσμα να χαθούν 600 θέσεις εργασίας, ενώ
1.000 ήταν οι εργαζόμενοι που έμειναν χωρίς δουλειά μετά το κλείσιμο της
βιομηχανίας Βαμβακουργία Βόλου. Την ίδια περίοδο έβαλαν λουκέτο και τα
εργοστάσια των εταιρειών Μεταλλουργική Χάλυψ, Ελληνικά Σιδηροκράματα, ΑΔΕΛΚΑΝ
(παραγωγή τοματοπολτού), Βιομηχανία Αδαμόπουλου, Εριοκλωστοϋφαντουργία, και
ΙΝΚΟ (παραγωγή καλλυντικών και σαμπουάν).

Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΤΟΥ 2005

Φόβοι για νέο κύκλο αποβιομηχάνισης

Οι μεγάλες ανατροπές, αλλά και οι κίνδυνοι για τους εργαζομένους στην
ελληνική κλωστοϋφαντουργία και στο έτοιμο ένδυμα, θα έλθουν στην επιφάνεια
στις αρχές του 2005 όταν θα απελευθερωθεί (χωρίς δασμούς) η εισαγωγή
κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων από τις φθηνές αγορές τών εκτός Ε.Ε. τρίτων
χωρών.

«Για τις ελληνικές επιχειρήσεις του κλάδου αυτού, η φυγή από την Ελλάδα και η
αναζήτηση φθηνότερων εργατικών χεριών θα γίνει ακόμη εντονότερη», εξηγεί ο
πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Πλεκτικής – Ετοίμου Ενδύματος Ελλάδος, κ.
Νίκος Κουμλής.

Ο γενικός διευθυντής και μέλος του Δ.Σ. του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών κ.
Γιάννης Δραπανιώτης εκτιμά ότι «έπειτα από δύο χρόνια ένα σημαντικό μερίδιο
ξένων απευθείας επενδύσεων θα κατευθυνθεί προς τα νέα μέλη της Ευρωπαϊκής
Ένωσης, πράγμα που σημαίνει απώλειες για την ελληνική οικονομία».

Ο εφιάλτης ενός νέου κύκλου αποβιομηχανοποίησης της χώρας, μικρότερης βέβαια
έκτασης από αυτήν που έζησαν ο Βόλος, το Μαντούδι της Εύβοιας και η Πάτρα την
περίοδο 1985-1996, φαίνεται να ξαναζεί.

Επιτελεία πολυεθνικών ομίλων που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα εξετάζουν
σοβαρά το ενδεχόμενο να αναστείλουν τις παραγωγικές τους δραστηριότητες στη
χώρα μας και να τις μεταφέρουν αλλού. Τέτοια σενάρια έχουν εξεταστεί κατά
καιρούς από μια σειρά πολυεθνικούς ομίλους, όπως ο γερμανικός Beiersdorf που
παράγει μεταξύ άλλων το καλλυντικό Nivea και διαθέτει εργοστάσιο στον Γέρακα
Αττικής, ενώ ανάλογα σενάρια έχουν εξεταστεί και από τους επιτελείς τού επίσης
γερμανικού ομίλου της Boehringer, ο οποίος δραστηριοποιείται στον κλάδο των
φαρμακευτικών προϊόντων.

Στις αρχές του 2002, ο αμερικανικών συμφερόντων πολυεθνικός όμιλος της
Unilever έκλεισε τη μονάδα παραγωγής του εργοστασίου του στον Ρέντη του
απορρυπαντικού Skip σε μορφή σκόνης, το οποίο παράγεται πλέον σε ένα σύγχρονο
εργοστάσιο του ομίλου στην Ιταλία.

Δύο χρόνια νωρίτερα, το 2000, ο γαλλικός όμιλος της L’Oreal κλείνει το
εργοστάσιο παραγωγής καλλυντικών που διατηρούσε στην περιοχή της Αττικής.

Το 1996 έφυγε από την Ελλάδα, μεταφέροντας το εργοστάσιό της από τη
Θεσσαλονίκη στην Πολωνία, η τελευταία εναπομείνασα στην Ελλάδα εταιρεία
παραγωγής ελαστικών, η αμερικανική Goodyear.

Το χάσμα που χώριζε τη διοίκηση της ιταλικής εταιρείας Pirelli με το συνδικάτο
των εργαζομένων, σε συνδυασμό και με τις στρατηγικές επιλογές του μητρικού
ομίλου, είχε ως αποτέλεσμα να κλείσει το 1991 το εργοστάσιο της εταιρείας στην
Πάτρα, οδηγώντας στην ανεργία περίπου 400 ανθρώπους.