Οι πενηντάρηδες περνούν κρίση

Η ηγεσία είναι μια δύσκολη και μοναχική υπόθεση. Ιδιαίτερα για τους
πενηντάρηδες. Η γενιά που έζησε στη μεταπολεμική κοινωνία της αφθονίας και που
σήμερα κρατάει στα χέρια της τις τύχες του κόσμου, περνάει την κρίση της. Ο
Τόνι Μπλερ κάτι ξέρει γι’ αυτό.

Τόνι Μπλερ: Ο άλλοτε ροκάς κιθαρίστας φοιτητής έγινε πλέον 50 ετών

Αυτή την άνοιξη, ο Τόνι Μπλερ έγινε ο μακροβιότερος εν ενεργεία ηγέτης των
Εργατικών από την εποχή του Χάρολντ Ουίλσον. Τον Αύγουστο, η κυβέρνησή του θα
έχει κυβερνήσει τη χώρα περισσότερο διάστημα ακόμη και από την κυβέρνηση του
Κλέμεντ Άτλι. Και σήμερα ο Τόνι Μπλερ κλείνει τα πενήντα. «Είναι μια νέα
εποχή, της οποίας θα ηγηθεί μια νέα γενιά», είχε πει στην ομιλία του, όταν
ανέλαβε την ηγεσία του Εργατικού Κόμματος πριν από οκτώ χρόνια. Ότι υπάρχει
μια τέτοια γενιά δεν είναι απλώς ρητορικό σχήμα. Ο μέσος όρος ηλικίας της
κυβέρνησής του είναι περίπου τα πενήντα.

Υπάρχει μια διαφορά ενός τετάρτου του αιώνα από την προηγούμενη κυβέρνηση του
Τζον Μέιτζορ. Και όταν ο Τόνι Μπλερ λέει σήμερα «η γενιά μας» κυβερνάει τη
χώρα, πολλοί πενηντάρηδες, όχι μόνο στη Βρετανία αλλά σε όλον τον κόσμο, είναι
εκείνοι που σε αυτό το «μας» αναγνωρίζουν τον εαυτό τους. Δεξιοί ή αριστεροί,
είναι αυτοί που διατηρούν μια αμυδρή ανάμνηση των ταραγμένων δεκαετιών του
1960 και του 1970. Είτε μιλούν ελεύθερα γι’ αυτήν την ανάμνηση, είτε την
κρύβουν, έχουν όλοι τους ένα κοινό χαρακτηριστικό: εξουσία – πολιτική,
οικονομική, κοινωνική.

Αμφίβολο προνόμιο

«Κάτι παράξενο συνέβη πριν από 10 χρόνια στον κόσμο των μέσων ενημέρωσης»,
λέει ο Μαρκ Έλεν, που ήταν μπασίστας στο ροκάδικο συγκρότημα όπου ο Μπλερ
έπαιζε κιθάρα στα φοιτητικά του χρόνια. «Οι άνθρωποι που έκαναν κουμάντο
έγιναν ξαφνικά νεώτεροι: σαραντάρηδες». Όπως σε αυτόν τον κόσμο, έτσι και στον
κόσμο της πολιτικής η νέα ιθύνουσα τάξη που έδειχνε τόσο νεανική στη δεκαετία
του 1990 σήμερα δείχνει γερασμένη. Η κρίση των πενηντάρηδων.

Να είναι κανείς σήμερα πενηντάρης είναι αμφίβολο προνόμιο, για πολλούς λόγους.
Το διαπίστωσε με δυσάρεστες συνέπειες ο Μπιλ Κλίντον, επειδή δεν ήξερε να
καπνίσει σωστά ένα πούρο. Το διαπιστώνουν η Μπεναζίρ Μπούτο και ο Περβέζ
Μουσάραφ, συνομήλικοι του Τόνι Μπλερ, που ζουν σε έναν πολύ πιο περίπλοκο
κόσμο από εκείνον που είχαν γνωρίσει την περίοδο της ισορροπίας δυνάμεων.
«Γεννηθήκαμε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και έτσι νιώσαμε αρκετά μακριά
από αυτόν», λέει ο ποιητής Άντριου Μόσιον. «Θυμάμαι ακόμη πόσο πληκτική
βρίσκαμε τότε την ειρήνη».

Όταν γεννήθηκε ο Τόνι Μπλερ, το 1953, ένας πενηντάρης στη Δύση αναμενόταν να
ζήσει άλλα 16 χρόνια. Σήμερα μπορεί να ζήσει άλλα τριάντα. Όμως, η επιβίωση
μετά τα 50 έχει γίνει πιο επισφαλής. Οι άνθρωποι που μπορούν να βρουν δουλειά
πέρα από αυτήν την ηλικία έχουν μειωθεί στο μισό τις τελευταίες δεκαετίες.
Σύμφωνα με μια έρευνα που δημοσιεύτηκε στην «Γκάρντιαν», μια εργαζόμενη
γυναίκα στα σαράντα της κερδίζει παραπάνω από έναν εργαζόμενο άνδρα στα
πενήντα του.

Εμμονές

Ωστόσο, η ζωή έχει αλλάξει και για τον Μπλερ. Πριν από την 11η Σεπτεμβρίου, θα
πήγαινε ανήμερα τα γενέθλιά του μόνος του στη Βικτόρια για να αγοράσει CD.
Σήμερα, δεν τολμάει να ξεμυτίσει από την Ντάουνινγκ Στριτ χωρίς ένοπλη
συνοδεία. Όμως, κατά τα άλλα, διακατέχεται από τις συνηθισμένες εμμονές των
πενηντάρηδων: κάνει γυμναστική με μανία σε μια σοφίτα της πρωθυπουργικής
κατοικίας και περηφανεύεται για τη φόρμα του και τους μυώνες του.

Αυτό δεν εμποδίζει τον Μάθιου Πάρις να ισχυρίζεται ότι του έχει στρίψει. Είτε
ο αρθρογράφος εννοεί την αντιτρομοκρατική υστερία, είτε την κρίση του
πενηντάρη, ίσως η σοβαρότερη κριτική κατά του Μπλερ είναι ότι φαίνεται να
διακατέχεται ακόμη από παλιούς φόβους – μήπως φανεί υπερβολικά φιλοευρωπαίος ή
υπερβολικά αντιαμερικανός.

«Μπορούσαμε να αλλάξουμε τον κόσμο και εμείς πήγαμε για ψώνια»

Ο Αμερικανός συγγραφέας Στίβεν Κινγκ

Αν η γενιά των πενηντάρηδων βρίσκεται σήμερα σε κρίση, ίσως καλύτερα
από όλους μπορεί να την περιγράψει ένας πενηντάρης. «Δεν θέλω να μιλάω
υποτιμητικά για τη γενιά μου, αλλά το κάνω», λέει ο συγγραφέας Στίβεν Κινγκ
σαρκαστικά, για τη γενιά που απήλαυσε τη μεταπολεμική κοινωνία της αφθονίας.
«Είχαμε την ευκαιρία να αλλάξουμε τον κόσμο και εμείς πήγαμε για ψώνια».

Οι σημερινοί πενηντάρηδες δεν είναι βέβαια οι χειρότεροι στην Ιστορία, ούτε
ακόμη από εκείνους που νομίζαμε καλύτερους. Αρκεί να θυμηθούμε τι μεταχείριση
επιφύλαξαν οι ιστορικοί στον Τζων Κέννεντυ. Ήδη, ο Τόνι Μπλερ βρίσκεται στην
εξουσία διπλάσιο διάστημα από εκείνον. Καλά θα κάνει να ετοιμάζει από τώρα τις
δικαιολογίες του για τους μεταγενέστερους.