ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Σε ποιες αρχές Φιντέλ;

Μία από τις προαιώνιες αλήθειες του πολιτισμού μας είναι ότι ο πόλεμος βγάζει
στον άνθρωπο ό,τι χειρότερο έχει μέσα του. Κι αυτό δεν ισχύει μόνο για όσους
συμμετέχουν άμεσα. Σε περιπτώσεις με ευρύτερες συνέπειες, το ψυχικό κλίμα που
δημιουργείται – βία αλλά και αποδοχή της ως κάτι το φυσιολογικό, εστιασμός στα
πεδία των μαχών, σκοτάδι και ατιμωρησία τριγύρω – απελευθερώνει τις δυνάμεις
του κακού, όπου κι αν αυτές είναι κρυμμένες. Ο πόλεμος γίνεται έτσι το τέλειο
προκάλυμμα για ξεκαθάρισμα, όχι βέβαια για κάθαρση.

Όλα αυτά επιβεβαιώθηκαν με τον πιο δυσάρεστο τρόπο με την ευκαιρία του
πρόσφατου πολέμου στο Ιράκ. Ενώ η ανθρωπότητα είχε στραμμένα τα βλέμματά της
στο Ιράκ, σε δύο τουλάχιστον περιπτώσεις καθεστώτα που βρίσκονται σε διεθνή
ημι-ασυλία βρήκαν την ευκαιρία να προβούν σε εκτεταμένες αστυνομικής φύσεως
εκκαθαρίσεις. Κι αν η Ρωσία του Πούτιν – αυτός ο προς ώρας σύμμαχος, ας μην το
ξεχνάμε, του «στρατοπέδου της ειρήνης» – δεν παρουσιάζει πια ενδιαφέρον ως
πολιτικό παράδειγμα παρά μόνο ως προς τον βαθμό υποκρισίας των δυτικών
δημοκρατιών μπροστά στη γενοκτονία που συντελείται στην Τσετσενία, η Κούβα του
Φιντέλ Κάστρο είναι μια ιδιότυπη περίπτωση, που αφορά όλους όσους έχουν κάποια
σχέση ή ψυχική σύνδεση με την Αριστερά. Αυτούς όλους, δηλαδή περίπου τον μισό
πλανήτη, η νέα – αλλά αυτήν τη φορά οριστική – ανάδειξη του καταπιεστικού
προσώπου του καστρικού καθεστώτος τους πονάει διπλά.

Τις ημέρες που διεξαγόταν η αμερικανική επίθεση στο Ιράκ, η κουβανική
«δικαιοσύνη» καταδίκασε σε ποινές δώδεκα έως είκοσι επτά ετών 43
αντικαθεστωτικούς, ύστερα από «δίκες» που κράτησαν λίγες ώρες και στις οποίες
απαγορεύτηκε η πρόσβαση σε κάθε ξένο διπλωμάτη, δημοσιογράφο ή εκπρόσωπο
διεθνούς οργάνωσης. Το έγκλημα των καταδικασθέντων ήταν ότι μίλησαν, έγραψαν ή
υπέγραψαν (το περίφημο «σχέδιο Βαρέλα» που κυκλοφορεί χέρι με χέρι στην Αβάνα
και ζητεί περισσότερα πολιτικά δικαιώματα) υπέρ του δημοκρατικού ανοίγματος
του καθεστώτος. Λίγες μόνον ημέρες αργότερα, οι ίδιες αρχές καταδίκασαν σε
θάνατο και εκτέλεσαν τους τρεις βασικούς υπεύθυνους – ηλικίας είκοσι έως
τριάντα ετών – μιας προσπάθειας διαφυγής από το νησί πάνω σε ένα πλοίο, τους
επιβάτες του οποίου χρησιμοποίησαν, χωρίς να ασκήσουν βία, ως ομήρους.

Το τελευταίο ιδίως περιστατικό ήταν αυτό που έκανε να ξεχειλίσει, για πολλούς
ώς τώρα συμπαθούντες, το ποτήρι. Πιο ενδιαφέρουσα ίσως – γιατί δείχνει τη
δύναμη της διανοητικής συνήθειας, πάνω στην οποία στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό
το καστρικό καθεστώς – ήταν η αντίδραση κάποιων άλλων φωνών με κύρος που
θύμισαν το επί δεκαετίες εμπάργκο κατά της Κούβας και ζήτησαν κι άλλη ανοχή
στο όνομα της «επανάστασης» του Φιντέλ. Η γοητεία που ασκεί ο τελευταίος σε
όσους επιθυμούν έναν κόσμο λιγότερο ομοιόμορφο και πιο κοινωνικά
προσανατολισμένο είναι ακόμα μεγάλη – η Κούβα είναι το τελευταίο μάλλον
παγκόσμιο παράδειγμα «αντικαπιταλισμού με ανθρώπινο πρόσωπο». Μόνο που τα
γεγονότα έδειξαν πέρα από κάθε αμφιβολία ότι το πρόσωπο αυτό είναι, στην
πραγματικότητα, κάθε άλλο παρά ανθρώπινο. Η καταπίεση των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων και των πολιτικών ελευθεριών στο όνομα της «αριστερής ιδιοτυπίας»
δεν μπορεί πια να ξεγελά: είναι κι αυτή μια μορφή δικτατορίας. Και μάλιστα
ιδιαίτερα απεχθούς, αφού εκμεταλλεύεται τη δίψα πολλών ανθρώπων για σπάσιμο
της μονολιθικότητας που επιχειρεί να επιβάλει, και με τη βία, η παγκόσμια
υπερδύναμη. Η κατηγορηματική καταδίκη του δικτάτορα της Αβάνας και του
καθεστώτος του αποτελεί χρέος ακριβώς απέναντι στις αρχές που υποτίθεται ότι
υπηρετεί μια πολιτική και κοινωνική επανάσταση, στην οποία, κάποτε, πολλοί
πίστεψαν.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.