ΣΕ ΠΡΩΤΟ ΕΝΙΚΟ Το «απαγορευμένο έθιμο»

Τώρα που τέλειωσε το Εορταστικόν Πάσχα και λίγο πριν μπούμε στο καθημερινό
μαγγανοπήγαδο, ας κάνουμε εν τάχει έναν απολογισμό κι αυτής της Λαμπρής: πόσοι
έφηβοι χωρίς χέρια, πόσα χαμένα παιδικά μάτια και φέτος, από ένα «έθιμο» που
μετατρέπει συχνά την Ανάσταση σε Επιτάφιο;

Λατρεύω τη Μεγάλη Εβδομάδα γιατί έχει κατάνυξη, πάθος, μυστήριο, ατμόσφαιρα,
δυνατές ευωδιές – ό,τι ταιριάζει σε ένα θεϊκό δράμα, μια μοναδική θρησκεία,
μια εποχή σαν την άνοιξη. Τα βάγια της Κυριακής, το τροπάριο της Κασσιανής, η
βαριά καμπάνα της Μεγάλης Πέμπτης, η μυρωδιά της βιολέτας και της πασχαλιάς,
το «γλυκύ μου έαρ» (το ωραιότερο μητρικό μοιρολόγι όλων των αιώνων)…

Μπορώ όμως να ομολογήσω – τώρα που πέρασε – ότι δεν μου άρεσε ποτέ η ημέρα του
Πάσχα. Ίσως γιατί το σούβλισμα του αρνιού – παρά τους όποιους συμβολισμούς του
ή όσους τουλάχιστον θέλουμε να του αποδώσουμε για να το «χριστιανικοποιήσουμε»
– μού φαινόταν ανέκαθεν βάρβαρο. Και ακόμα πιο βάρβαρη μού φαίνεται η ιστορία
των βαρελότων, που διασκορπίζει γύρω από τις εκκλησιές καπνό, θόρυβο και φόβο,
μαζί με ακρωτηριασμένα μέλη και μάτια δεκαεξάχρονων παιδιών – και μάλιστα όχι
μόνο όσων θέλουν να «παίξουν» με «δυναμιτάκια», αλλά και άλλων, εντελώς
αμέτοχων και αθώων.

Οι ειδήσεις της Κυριακής και της Δευτέρας του Πάσχα έβριθαν «παράπλευρων
απωλειών» του δήθεν «απαγορευμένου εθίμου», κάνοντάς με να θυμηθώ για μια
ακόμα φορά το κλισέ ότι σε αυτή τη χώρα όλα απαγορεύονται και όλα
επιτρέπονται. Μπροστά σε όλη την αστυνομική δύναμη του νησιού έβλεπα μια ημέρα
πριν να διεξάγεται ανενόχλητα και για ώρα ο «πόλεμος» αυτός, με μόνους
ανησυχούντες τους πιστούς που στριμώχνονταν για να μην πέσει επάνω τους η
επόμενη κροτίδα.

Η φίλη μου η Ειρήνη, η ψυχίατρος, έχει επιλέξει συνειδητά τα τελευταία χρόνια
να μην πηγαίνει το βράδυ της Ανάστασης στην εκκλησία, γι’ αυτό τον λόγο.
«Φθάνουν πια όλοι οι άλλοι φόβοι στη ζωή μας», μου εξήγησε. «Δεν θα υποστώ με
τη θέλησή μου άλλον έναν». Κάποτε την έβρισκα υπερβολική. Νομίζω, όμως, ότι
του χρόνου θα ακολουθήσω το παράδειγμά της.