Ρωσική επανάσταση στην πετρελαϊκή βιομηχανία

Καθώς η Σοβιετική Ένωση έφτανε στο τέλος της, αρκετοί «μυημένοι», που γνώριζαν
πρόσωπα και καταστάσεις, κατάφεραν να αποκτήσουν τεράστιους ενεργειακούς
πόρους από το κράτος σε εξευτελιστικές τιμές και να τους μετατρέψουν σε μια
τεράστια πετρελαϊκή βιομηχανία. Τώρα, αυτή η ολιγαρχία που κινεί τα νήματα
πίσω από τις εταιρείες, έχει εισαγάγει μετοχές των επιχειρήσεων αυτών σε ξένα
χρηματιστήρια, προσφέροντας σε ξένους επενδυτές την ευκαιρία να αναζητήσουν
χρυσές ευκαιρίες.

Η μεγαλύτερη ρωσική πετρελαϊκή εταιρεία είναι η Λουκόιλ, με συνολικά έσοδα
14,8 δισ. δολαρίων για το 2001, η οποία αντλεί 460 εκατ. βαρέλια πετρέλαιο
ετησίως, που αντιστοιχεί στο 20% της συνολικής παραγωγής της Ρωσίας. Η Λουκόιλ
έχει βενζινάδικα σε πολλές από τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες, ενώ πρόσφατα
προχώρησε στην εξαγορά των βενζινάδικων Getty στις ΗΠΑ. Ακόμη, έχει στην
κατοχή της διυλιστήρια σε πολλές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Ιθύνων νους
είναι ο Vagit Alekperov, που κατείχε τη θέση του υπουργού Πετρελαίου στην
πρώην Σοβιετική Ένωση. Ο ίδιος έχει μερίδιο 10% στην εταιρεία, το οποίο αξίζει
1,2 δισ. δολάρια, ενώ βρέθηκε στην 329η θέση της λίστας του Forbes με τους
πλουσιότερους ανθρώπους στον κόσμο.

Ελκυστικές μετοχές

Η Λουκόιλ συνεργάζεται με τις εταιρείες ΒΡ και ConocoPhillips και το τελευταίο
διάστημα επιδιώκει να δημιουργήσει νέες εγκαταστάσεις εξόρυξης στο λιμάνι του
Μουρμάνσκ, ώστε να αυξήσει τις εξαγωγές προς τη Βόρεια Αμερική.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η εταιρεία θα έχει κέρδη 9,79 δολάρια ανά μετοχή (που
είναι εισηγμένη σε ξένες αγορές) για το 2003. Έτσι, οι τιμές των μετοχών της
φαίνεται να είναι επενδυτική ευκαιρία, σε σύγκριση με μετοχές αμερικανικών
πετρελαϊκών εταιρειών όπως είναι η ExxonMobil. Πρόσφατα, η Λουκόιλ είχε τα
προβλήματά της, αλλά ο Αλεκπέροφ κατάφερε να τα ξεπεράσει όλα: τη μυστηριώδη
απαγωγή του οικονομικού του διευθυντή, μια σκληρή κόντρα με τον κυβερνήτη της
πλούσιας σε πετρέλαιο περιοχής Nenets και το «σπάσιμο», από τον Σαντάμ
Χουσεΐν, συμβολαίου για την εκμετάλλευση κοιτασμάτων στο Ιράκ.

Ο μεγάλος ανταγωνιστής

Ο μεγαλύτερος ανταγωνιστής της Λουκόιλ είναι η Γιούκος. Η εταιρεία έχει ετήσια
έσοδα 9,2 δισ. δολαρίων και φέτος βρέθηκε στη λίστα του Forbes με τις 400
μεγαλύτερες εταιρείες. Επικεφαλής της Γιούκος είναι ο 39χρονος Mikhail
Khodorkovsky, άλλοτε ηγέτης της Κομμουνιστικής Νεολαίας της πρώην ΕΣΣΔ, ο
οποίος σήμερα είναι ο πλουσιότερος Ρώσος στη σχετική λίστα.

Η Γιούκος έχει μεταμορφωθεί από τότε που την αγόρασε, το 1995. Παλιές
τακτικές, που είχαν προκαλέσει την αντίδραση μετόχων, πιστωτριών τραπεζών και
συνεργατών, όπως είναι η Amoco, άλλαξαν από τους δυτικούς συμβούλους, μάνατζερ
και ελεγκτές που προσέλαβε η εταιρεία. Η Γιούκος φαίνεται πλέον ότι θα γίνει η
μεγαλύτερη ρωσική πετρελαϊκή εταιρεία, τουλάχιστον όσον αφορά την παραγωγή, τα
κέρδη και τη χρηματιστηριακή αξία.

Όπως και η Λουκόιλ, έτσι και η Γιούκος θέλει να εξάγει περισσότερο αργό
πετρέλαιο. Για τον λόγο αυτό – και για να αποφύγει τα προβλήματα που συχνά
προκαλεί ο άσχημος καιρός στη διακίνηση πετρελαίου – ο Κοντορκόβσκι προσπαθεί
τώρα να πείσει τη ρωσική κυβέρνηση για την κατασκευή αγωγού πετρελαίου, που θα
συνδέει τις πετρελαιοπηγές της Σιβηρίας με το λιμάνι Nakhodka.

Δύο «αγκάθια»

Οι πρόσφατες ανακοινώσεις της Μόσχας ότι οι ξένες πετρελαϊκές εταιρείες που θα
επενδύουν στη Ρωσία δεν θα δικαιούνται, πλέον, ειδικής νομικής προστασίας,
μπορεί να λειτουργήσουν προς όφελος των ρωσικών εταιρειών. Όλες οι ρωσικές
εταιρείες παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου που παρουσιάζονται στον
σχετικό πίνακα έχουν εισαγάγει τις μετοχές τους και σε αμερικανικά
χρηματιστήρια. Όμως, υπάρχουν δύο σημαντικά ζητήματα: πρώτον, παρά το γεγονός
ότι οι εταιρείες αυτές ακολουθούν τα αμερικανικά λογιστικά πρότυπα, μερικές
φορές παρουσιάζουν ισολογισμούς που είναι τόσο «αδιαπέραστοι» όσο και ο
χειμώνας στη Σιβηρία. Δεύτερον, τόσο η Λουκόιλ όσο και η Γιούκος έχουν πολύ
μεγάλα συμφέροντα στο Ιράκ, τα οποία κανείς δεν μπορεί να είναι βέβαιος ότι θα
καταφέρουν να διατηρήσουν.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Γ. Κανελλόπουλος