ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Νέα απογευματινή αγορά;

Η ρήση πως οι εφημερίδες, στη συντριπτική τους πλειονότητα, αντιμετωπίζουν μία
χρόνια κρίση στην κυκλοφορία τους, είναι κοινοτοπία. Όπως είναι και η άποψη
πως δύσκολα η φθίνουσα πορεία των πωλήσεων θα αναστραφεί. Αντίστοιχα, η
διαπίστωση πως τα πρώτα θύματα αυτής της μακροπρόθεσμης τάσης ήταν τα
απογευματινά φύλλα, δεν συνιστά είδηση: πλέον έχουν απομείνει ελάχιστα (και
εδώ εννοούνται τα πραγματικά τέτοια φύλλα, όχι αυτά που βγαίνουν δύο ή τρεις
ώρες μετά τα πρωινά) ενώ, χαρακτηριστικά, στην εκκαθάριση που έλαβε χώρα στις
ΗΠΑ την τελευταία δεκαετία (όπου σχεδόν όλες οι πόλεις με δύο εφημερίδες
βρέθηκαν με μία), το θύμα ήταν πάντα ο απογευματινός τίτλος. Γι’ αυτό και οι,
κατ’ ορισμένους ειδικούς, διαφαινόμενες τάσεις εκπλήσσουν.

Όχι πως η απογευματινή αγορά είχε αφανισθεί: ενδεικτικά, η λονδρέζικη «Evening
Standard» συγκρατεί το κοινό της, μάλιστα σε τέτοιο βαθμό που η ιδιοκτήτρια
Associated Newspapers έχει αναγάγει σε προτεραιότητα την προστασία του
προϊόντος, καθώς άλλοι όμιλοι έχουν αρχίσει να εποφθαλμιούν την αγορά που αυτή
εξυπηρετεί. Όσοι, δε, θεωρούν πως η αποτυχία απογευματινών δωρεάν εφημερίδων
τύπου Metro οφείλεται σε έλλειψη ενδιαφέροντος, έχουν μόνον εν μέρει δίκιο: η
αδιαφορία δεν προήλθε από τους αναγνώστες (αφού, άλλωστε, αυτοί έχουν τον ίδιο
ελεύθερο χρόνο επιστρέφοντας από τη δουλειά τους με μέσο μαζικής συγκοινωνίας
όπως πηγαίνοντας, όταν τον γεμίζουν διαβάζοντας δωρεάν φύλλο), αλλά από τους
διαφημιζόμενους που απλά έχουν εξ ορισμού περιορισμένα κονδύλια. Αυτά
δαπανώνται στις πρωινές Metro αφού αυτές βγήκαν πρώτες- Το πλεονέκτημα της
πρωτιάς στην είσοδο σε αγορά ισχύει και εδώ.

Ωστόσο, οι ενδείξεις πλέον είναι πως πιθανόν να γεννάται μία νέα αγορά το
απόγευμα και όχι μόνο «νεκρού» χρόνου συγκοινωνίας· το κύριο ερώτημα κατά
πολλούς πλέον είναι ποιο μέσο θα την καλύψει καλύτερα. Την αρχή κάνει η
αμερικανική «Wall Street Journal» λανσάροντας στην ηλεκτρονική της έκδοση το
προϊόν Afternoon Report που καλύπτει με τη μορφή της σύντομης και ουσιαστικής
επισκόπησης τα γεγονότα της ημέρας, συχνά συνοδεύοντάς τα με σχετικό σχόλιο.
Ορισμένοι θα πουν πως αυτός ο τίτλος αποτελεί εξαίρεση, καθώς το αντικείμενό
του σημαίνει πως ελάχιστα πράγματα μπορούν να συμβούν μετά το κλείσιμο των
χρηματαγορών. Ωστόσο, δεν αποτελεί υπερβολή να λεχθεί πως τις περισσότερες
ημέρες η πλειονότητα των (πάσης φύσεως) γεγονότων έχει ήδη λάβει χώρα μέχρι το
απόγευμα. Επιπροσθέτως, αποτελέσματα πρόσφατων ερευνών (όπως των αμερικανικών
οργανώσεων ΟΡΑ και ΝΑΑ) δείχνουν πως, για μία μερίδα του κοινού, το ενδιαφέρον
για ειδήσεις παραμένει ισχυρό μέχρι το απόγευμα και δεν εξανεμίζεται με την
ανάγνωση μίας πρωινής εφημερίδας. Μάλιστα, αυτό το κοινό τείνει να μη βλέπει
τα βραδινά τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων πιθανόν λόγω επιπέδου ενημέρωσης, αλλά
και λόγω υψηλότερου διαθέσιμου εισοδήματος που επιτρέπει συχνή εκτός οικίας
διασκέδαση. Και εδώ είναι που το μέγεθος της ευκαιρίας αναδεικνύεται πλήρως:
πέραν τού ότι αυτό το κοινό μπορεί να πληρώσει για ποιοτικά ενημερωτικά
προϊόντα, επιπλέον αποτελεί και μέγα στόχο των διαφημιστών που, συνεπώς,
μάλλον θα στηρίξουν τέτοια νέα εκδοτικά εγχειρήματα.

Μπορούν οι εφημερίδες να κατακτήσουν αυτήν την αγορά; Το πρώτο πρόβλημα είναι
πως τα σχετικά προϊόντα θα είναι πιθανότατα διαθέσιμα στο Ίντερνετ (ένα μέσο
όπου οι περισσότερες έχουν «καεί»), αφού εκτύπωση και φυσική διανομή
πολλαπλασιάζουν το κόστος και μαζί τον επιχειρηματικό κίνδυνο. Επιπροσθέτως,
όπως είχε πει κάποτε βαρώνος του Τύπου στα περιθώρια Κογκρέσου της ΔΕΕ, «εάν η
εφημερίδα βγαίνει πάνω από μία φορά την ημέρα, γίνεται πρακτορείο και αυτό δεν
το θέλουμε». Ίσως, αλλά στην εποχή όπου τα νέα μέσα όπως το Ίντερνετ ή το
κινητό τηλέφωνο έχουν τελικά αποδειχθεί πλατφόρμες κυρίως επικοινωνίας και
ψυχαγωγίας, πόσο συχνά εντοπίζει κανείς μία νέα αγορά ενημέρωσης, αυτού δηλαδή
που οι εφημερίδες κάνουν κάλλιστα;

Ο Κωνσταντίνος Καμάρας είναι σύμβουλος της Διεθνούς Ενώσεως Εφημερίδων
και μέλος του Δ.Σ. της IFRA, παγκόσμιου οργανισμού για την τεχνολογία στα ΜΜΕ.