Πατριαρχικοί ψάλτες στο στούντιο για άγνωστα βυζαντινά μέλη

Είκοσι χρόνια προετοιμασίας χρειάστηκαν, πάνω-κάτω, για να ξεκινήσει η
μνημειώδης έκδοση εκατό cd με «Μνημεία Εκκλησιαστικής Μουσικής», άγνωστου ή
και ανέκδοτου βυζαντινού μέλους. Ο διδάκτωρ φιλολογίας και μελετητής της
λεγόμενης και Βυζαντινής Μουσικής, Μανόλης Χατζηγιακουμής, κατόρθωσε να φέρει
σε επαγγελματικά στούντιο μερικούς από τους τελευταίους παραδοσιακούς ψάλτες –
ανάμεσά τους Αγιορείτες και Πατριαρχικούς ψάλτες – και ταυτόχρονα να φέρει
στην επιφάνεια θησαυρούς του μουσικού πολιτισμού, άγνωστα ή και ανέκδοτα μέλη
του 16ου, του 17ου, του 18ου και του 19ου αιώνα. Οι ψηφιακοί δίσκοι
συνοδεύονται από βιβλία με μουσικούς σχολιασμούς, βιογραφικά συνθετών και
ψαλτών, αλλά και μουσικά κείμενα – χειρόγραφα, παλαιότυπα, πρώτες εκδόσεις –
από τα οποία ψάλλονται τα δημοσιευόμενα μέλη. Γι’ αυτό και ο συγγραφέας τους,
Μανόλης Χατζηγιακουμής, χαρακτηρίζει «φιλολογική» την έκδοση.

Τα «Μνημεία» περιλαμβάνουν επτά διαφορετικά Σώματα – στο Σώμα Πρώτο, για
παράδειγμα, περιέχονται 22 cd με «Οκτάηχα Μέλη και Συστήματα». Η μεταξύ τους
διάκριση γίνεται με βάση τα μουσικά είδη. Επιπλέον, δημοσιεύεται (κυκλοφορεί
ήδη) και μία δευτερεύουσα, θυγατρική σειρά με «Δέκα Ανθολογίες».

Το εκδοτικό τούτο επίτευγμα επεκτείνεται σε δύο συμπληρώματα. Τα «Σύμμεικτα»
είναι μία σειρά cd που συμπεριλαμβάνει αφενός τους πιο σημαντικούς σύγχρονους
αυθεντικούς ψάλτες, αφετέρου όλα τα παραδοσιακά μέλη που εξακολουθούν να
επιβιώνουν στη λειτουργική πράξη. Ανάμεσα στο υλικό που ήδη κυκλοφορεί είναι
και τρία cd με παραδοσιακά μέλη της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και της Μεγάλης
Εβδομάδας, τραγουδισμένα από τον Μέγα Πρωτοπρεσβύτερο του Οικουμενικού
Πατριαρχείου, Γεώργιο Τσέτση. Η σειρά «Αρχείο» περιλαμβάνει παλαιό (συνήθως
ερασιτεχνικά) ηχογραφημένο υλικό, όπως π.χ. τις μονωδιακές εκτελέσεις στην προ
του 1964 Κωνσταντινούπολη, του Άρχοντα πρωτοψάλτη του Οικουμενικού
Πατριαρχείου Θρασύβουλου Στανίτσα.

Από τα εκατό cd που προβλέπεται να κυκλοφορήσουν, έχουν ήδη εκδοθεί 28.
Κυκλοφορούν σε τόμους του ενός ή των δύο cd μαζί με βιβλίο φιλολογικής
επεξεργασίας, αλλά και σε κασετίνες. Το έργο έχει αναλάβει μη κερδοσκοπικός
φορέας, το «Κέντρον Ερευνών και Εκδόσεων» με πρόεδρο τον κ. Χατζηγιακουμή, υπό
την σκέπη του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και με χρηματοδότηση του υπουργείου
Εθνικής Οικονομίας.

Μία από τις αρετές της μεγάλης ετούτης ηχογραφημένης συλλογής είναι ότι
διασώζει φωνές που υπηρέτησαν, μέχρι πρόσφατα, την ιστορική ερμηνεία τής
Ορθόδοξης Εκκλησιαστικής Μουσικής. Πλην των προαναφερθέντων Θρασύβουλου
Στανίτσα (που απεβίωσε το 1987) και Γεωργίου Τσέτση, ακούει κανείς τη φωνή του
πρωτοψάλτη του Πρωτάτου του Αγίου Όρους, πατέρα Διονυσίου Φιρφιρή (έφυγε από
τη ζωή το 1990), του πρωτοπρεσβύτερου του Πατριαρχικού Ναού στο Φανάρι πατέρα
Παναγιώτη Τσινάρα (απεβίωσε το 1995), του πρωτοψάλτη Αθηνών Λεωνίδα Σφήκα
(απεβίωσε το 2000). Ακόμη του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Πατρών Νικοδήμου
Βαλληνδρά, του Άρχοντος λαμπαδαρίου του Οικουμενικού Πατριαρχείου Βασιλείου
Εμμανουηλίδη, των Αγιορειτών μοναχών Αντύπα, Αμφιλοχίου, Φιλοθέου, Ιωσήφ.
Ακόμη, του πρωτοψάλτη Καβάλας Ματθαίου Τσαμκιράνη, του πρωτοψάλτη Θεσσαλονίκης
Χαριλάου Ταλιαδώρου. Όλοι τους διατηρούν ύφος και τεχνική χωρίς σύγχρονες επιρροές.

INFO

«Μνημεία Εκκλησιαστικής Μουσικής», έκδοση Κέντρου Ερευνών και Εκδόσεων,
επιμέλεια: Μανόλης Κ. Χατζηγιακουμής, κεντρική διάθεση: «Λέσχη του Δίσκου»
(Ακαδημίας 57, τηλ. 210-3638.877). Τιμή (11 cd, 3 βιβλία): 102,80 ευρώ.