«Ηλίθιοι οργανώνουν την “τιμιότητα” του κόσμου»

Πέντε όπερες – τρεις στην Κρεμόνα της Ιταλίας, μία στη Μετροπόλιταν Όπερα της Νέας Υόρκης και μία στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών -, ένα μοντέρνο μπαλέτο, μία τραγωδία του Ευριπίδη στην Επίδαυρο, δύο του Σοφοκλή στο Λονδίνο, κι ένας «Άμλετ» στο Εθνικό Θέατρο περιμένουν τον Φωτόπουλο να δημιουργήσει το εικαστικό τους περιβάλλον

Θρυλική είναι πλέον η συχνότητα βράβευσης του Διονύση Φωτόπουλου. Πρόσφατα
τιμήθηκε με το βραβείο «Abbiati», που δίνεται στην Ιταλία για τις διασημότερες
όπερες. Ο σκηνογράφος με την πλήρη σημασία του όρου και την ευρύτερη
αναγνώριση, μετά τον διεθνούς κύρους βρετανικό τίτλο του Royal Designer
(Βασιλικού Σχεδιαστή), έχει τιμηθεί το τελευταίο διάστημα με το Κρατικό
Βραβείο Ποιότητας στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης για τη σκηνογραφία του στον
«Βυσσινόκηπο» του Κακογιάννη, με το θεατρικό βραβείο «Πάνου Αραβαντινού» για
τους δύο «Οιδίποδες» στο Γκαράζ του Εθνικού, με το Παράσημο Τιμής της
Ελληνικής Δημοκρατίας και τώρα με το διάσημο βραβείο «Αββιάτι». Η Ένωση Ιταλών
μουσικοκριτικών ξεχώρισαν τη δουλειά του, μαζί με τη σκηνοθεσία του Θωμά
Μοσχόπουλου, στην όπερα του Βέρντι «Μάκβεθ», που ανέβηκε τον Ιούνιο του 2002
στο Φεστιβάλ του Σπολέτο.

Όταν ένα ακόμα βραβείο συνωστίζεται σ’ ένα ιδιαιτέρως πλούσιο βιογραφικό, τι
μπορεί να προσφέρει σε μια εξέχουσα προσωπικότητα, που συγκαταλέγεται στους
σημαντικούς θεατρικούς δημιουργούς της διεθνούς σκηνής;

«Κάθε βραβείο είναι μια μεγάλη χαρά, και μάλιστα όταν το παίρνεις από μία χώρα
που έχει και φιλοξενεί “τέρατα” της όπερας. Και είναι πολύ γλυκό δύο Έλληνες
που πήγαν σ’ ένα ιστορικό φεστιβάλ, όπως αυτό των “Δύο Κόσμων” του Σπολέτο, να
βραβεύονται από τους κριτικούς της χώρας. Όχι ότι σημαίνει τώρα πια κάτι
παραπάνω για μένα, ότι μού αλλάζει τη ζωή… Πάντως, σου αφήνει μια πολύ
γλυκιά αίσθηση».

Κι όχι μόνο αισθήσεις, αλλά και νέες, ενδιαφέρουσες προτάσεις συνεργασίας.

«Έρχονται διάφορες προτάσεις για όπερες, όπως αυτή που μας έγινε από την
Κρεμόνα – είναι η γενέτειρα του Μοντεβέρντι – να κάνουμε με τον Μοσχόπουλο
τρία έργα: “Ορφέα”, “Οδυσσέα” και “Πομπαία”, για τις ενάρξεις των τριών
επόμενων σεζόν. Και εκκρεμεί απάντησή μου στην πρόσκληση από τη Μετροπόλιταν
Όπερα της Νέας Υόρκης για τον “Μάκβεθ”, σε σκηνοθεσία Άντριαν Νομπλ, που είναι
προγραμματισμένη για τον Φεβρουάριο του 2005. Βλέπετε, ο προγραμματισμός έξω
είναι απόλυτα λεπτομερής. Και στην Ελλάδα ακολουθούμε, όσο μπορούμε, έναν
προγραμματισμό. Έχουμε ήδη συζητήσει με τον Μοσχόπουλο να κάνουμε στο Μέγαρο
Μουσικής Αθηνών, την επόμενη σεζόν, την “Ιωάννα στην πυρά”».

Στιγμιότυπο από τη «μαγική» παράσταση της όπερας του Βέρντι «Μάκβεθ», που απέσπασε τα δύο βραβεία «Abbiati» για τον «μαγνητισμό που προκάλεσε το ανέβασμα μέσα από την πλούσια σε ιδέες παράσταση του σκηνοθέτη Θωμά Μοσχόπουλου, και το λιτό, ανήσυχο, επιβλητικό σκηνογραφικό πλαίσιο του Διονύση Φωτόπουλου»

Κι ενώ οι όπερες διεκδικούν δυναμικά τη συμμετοχή του, ο Φωτόπουλος, αν και
κατέχει τα μυστικά της σκηνής, δουλεύει σκληρά, μεθοδικά, με εφηβική διάθεση.

Πριν από λίγες ημέρες τελείωσε την αναδιοργάνωση της «Ορέστειας» που
σκηνοθέτησε ο Γιώργος Μιχαηλίδης στο «Ανοιχτό Θέατρο», ήδη δουλεύει με τον
Κωνσταντίνο Ρήγο για το καινούργιο μπαλέτο του Κρατικού Θεάτρου Βορείου
Ελλάδος, το οποίο θα παρουσιασθεί τον Μάιο στη Θεσσαλονίκη. Έχει αρχίσει
συνεργασία με τη Λυδία Κονιόρδου για τον «Ίωνα», που θα παρουσιασθεί το
καλοκαίρι στην Επίδαυρο από το Εθνικό Θέατρο. Παράλληλα, προετοιμάζει για άλλη
μια φορά τους δύο Οιδίποδες, «Τύραννο» και «επί Κολωνώ» που θα παρουσιασθούν
τον επόμενο χειμώνα στο θέατρο «Almeida» στο Λονδίνο, σε σκηνοθεσία του υιού
Ατέμπορο, ενώ ακούγεται πως συζητάει με τον Μιχάλη Κακογιάννη για το ανέβασμα
του «Άμλετ» τον χειμώνα στο Εθνικό Θέατρο. Θα ασχοληθεί και πάλι με το κείμενο
του Σαίξπηρ, μετά τον μαγικά αυστηρό «Άμλετ» που ανέβασαν με τον Πέτερ Στάιν
στη Μόσχα;

«Είναι τόσα τα μυστικά που κρύβουν αυτά τα κείμενα, που αν αποφασίσεις να
διεισδύσεις τίμια και να τους αφιερωθείς, κατά τα ψέματα, σου απαιτούν τον
χρόνο τους. Σαν δύσκολες ερωμένες, απαιτούν να νιώθουν ότι τούς αφιερώνεσαι.
Τότε μόνο κι αυτά σού αποκαλύπτουν τα μυστικά τους. Αν θυμάστε, για το
ανέβασμα του “Άμλετ” είχαμε μείνει με τον Στάιν στη Μόσχα πέντε μήνες, κι ό,τι
λάθη είχε η παράσταση ήταν λάθη ποτισμένα με το μυαλό μας και την καρδιά μας.
Αν θα κάνω τον “Άμλετ” με τον Κακογιάννη, που έχουμε κάνει τόσα έργα μαζί και
είναι ένας από τους πολύ αγαπημένους μου ανθρώπους, θεωρώ ως προϋπόθεση να έχω
πολύ ελεύθερο χρόνο».

«Τύψεις για τον κόσμο που παραδίδουμε στα παιδιά…»

Διονύσης Φωτόπουλος: «Θυμώνω πάρα πολύ παρακολουθώντας όλο αυτό το παρανοϊκό σκηνικό με αυτούς που οργανώνουν τον “δημοκρατικό” τρόπο ζωής του κόσμου»

«Είναι περίεργο για μένα, αλλά νιώθω να έχω όλο και λιγότερες αντοχές,
απέναντι σ’ αυτά που συμβαίνουν γύρω μας», λέει ο Διονύσης Φωτόπουλος. «Και
δεν μιλάω για σωματικές αντοχές. Ανακαλύπτω πως θυμώνω πάρα πολύ, αλλά όχι όσο
πρέπει. Γίνομαι έξω φρενών με καθημερινά γεγονότα και ανακοινώσεις, αλλά δεν
τολμώ να αντιδράσω όπως θα ήθελα και δεν ξέρω αν γνωρίζω πώς θα ήθελα.
Παρακολουθώ όλο αυτό το παρανοϊκό σκηνικό με ανακοινώσεις από φάτσες ηλιθίων,
που οργανώνουν την “τιμιότητα” του κόσμου και τον “δημοκρατικό” τρόπο ζωής
μας. Παρακολουθώ πια τι παίζεται κάτω από όλα αυτά και συνειδητοποιώ ότι έχουν
φθάσει τα πράγματα σ’ ένα σημείο που είναι αδύνατο να γυρίσουν πίσω.

Βλέπω τα νέα παιδιά να διαμαρτύρονται και δεν ξέρω αν διαμαρτύρονται γι’ αυτά
που συμβαίνουν ή για τον κόσμο που τους παραδίδουμε, που δεν τους έχουμε
αφήσει καν τη δυνατότητα να τον αλλάξουν, και το ρίχνω στη δουλειά. Αλλά ακόμα
και οι στιγμές χαράς και ευδαιμονίας, που μπορεί η εργασία να σου προσφέρει,
ποτίζονται από μελαγχολία και τύψεις, γιατί συμμετέχω υπάρχοντας στη διαιώνιση
αυτού του τρόπου ζωής. Μακάρι να ‘ξερα να σας εξηγήσω περισσότερα…».

«Η σκηνογραφία είναι μορφή τέχνης»

Τον Ιούνιο, στην Κατρενάλε της Πράγας, ο Διονύσης Φωτόπουλος θα είναι πρόεδρος
της επιτροπής και το τιμώμενο πρόσωπο της μεγάλης έκθεσης σκηνογραφίας.
Παράλληλα, θα παρουσιασθεί εκεί η έκθεση σκηνογραφίας του, που ξεκίνησαν «Τα
Θέατρα της Ευρώπης», από την Ιταλία.

«Στην Πράγα κάθε τέσσερα χρόνια γίνεται αυτή η μεγάλη γιορτή της σκηνογραφίας,
με περίπτερα σκηνογραφιών από όλο τον κόσμο. Εκεί βλέπεις τη δουλειά που έγινε
από άκρη σε άκρη, την τελευταία δεκαετία. Και πιστεύω πως το ελληνικό
περίπτερο θα έχει φέτος πολύ ενδιαφέρον».

Διαμορφώνεται μια ιδιαίτερη τάση στον χώρο του θεάματος, που δίνει έμφαση
στη σκηνογραφία;

«Αυτή διαμορφώθηκε διεθνώς μέσα στον 20ό αιώνα, με σημαντικούς Ιταλούς
σκηνογραφίας, με τη Ρώσικη Σχολή. Εδώ μάς φαίνεται ως νέα τάση, γιατί τα
τελευταία χρόνια υπάρχει μια πλειάδα νέων σκηνογράφων, απελευθερώθηκαν οι
συμβάσεις, αλλά και το κοινό έμαθε να βλέπει πιο “ελεύθερα” σκηνικούς χώρους,
να ανακαλύπτει τη σκηνογραφία ως μορφή τέχνης που σχολιάζει και επεμβαίνει στη
σκηνοθεσία και στο κείμενο».

«Πάει, χάθηκε η ανεμελιά»

Φορτωμένος από ένα βαρύ πρόγραμμα ανάμεσα σε προτάσεις, προγραμματισμούς,
σχεδιασμούς, τεχνικές λεπτομέρειες και συνεργασίες, ο Διονύσης Φωτόπουλος
επισκέφθηκε προχθές με τη Λυδία Κονιόρδου, που θα σκηνοθετήσει την τραγωδία
του Ευριπίδη «Ίων», το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, για να ξαναδούν και να
μελετήσουν τον χώρο.

Δεν είναι παράδοξο έπειτα από τόση εμπειρία στον χώρο αυτό, να χρειάζεστε
μια ακόμα επιτόπια έρευνα;

«Το περίεργο είναι πως όσο περνάνε τα χρόνια και όσο μεγαλώνεις, αυτοί οι
χώροι αλλάζουν και γίνονται όλο και πιο φρέσκοι. Γιατί κάθε φορά έχεις να
αντιμετωπίσεις, ανάλογα με το κείμενο, τον σκηνοθέτη και τις διαθέσεις σου,
καινούργιες “φορές” του αέρα, που σου αλλάζουν το τοπίο, σου αλλάζουν τις
“κραυγές”, που βγαίνουν μέσα από τις ιστορίες των ρόλων.

Ξέρετε, κάτι παράξενο συμβαίνει, και μεγαλώνοντας, εκεί που νομίζεις πως έχεις
κατακτήσει τεχνικά τα πράγματα και με μια σου κίνηση θα έχεις λύσει όλα τα
προβλήματα, πληθαίνουν οι αμφιβολίες και οι ανησυχίες, σου φαίνονται τεράστια
φορτία τα περιττά και αρχίζεις εκείνο το επικίνδυνο παιχνίδι, του να βρεις
ακριβώς τη γραμμή της αλήθειας, και σχεδόν γίνεσαι νευρασθενικός. Αυτό που
λέμε, “νεανική ανεμελιά” πάει, χάθηκε.. Η εμπειρία δεν έχει καμιά σχέση με τις
τεχνικές γνώσεις. Είναι πια, καθαρά, η αγωνία να μπορέσεις να είσαι αληθινός
και να ξεφλουδίσεις τα περιττά, τους φραμπαλάδες του εντυπωσιασμού, ή
τουλάχιστον, αν χρησιμοποιήσεις τέτοια στοιχεία, να το κάνεις συνειδητά».