«Όλα συνεκτιμώνται», αλλά ορισμένα δεν επιτρέπονται

Η έναρξη της Μεγάλης Εβδομάδας κάθε άλλο παρά απάλυνε τα πάθη στη δίκη της
17Ν. Αντίθετα, τα πνεύματα οξύνθηκαν, η ψυχραιμία σε αρκετές περιπτώσεις
χάθηκε και ειπώθηκαν πράγματα που δεν τιμούν κανέναν από τους παράγοντες της
δίκης. Καθώς πλησιάζουμε στο τέλος της διερεύνησης των επιμέρους υποθέσεων, τα
αίματα άναψαν για δύο κυρίως, πιστεύω, λόγους: επειδή ο αποδεικτικός κλοιός,
μ’ όλες τις ατέλειές του, σφίγγει γύρω από τους κατηγορουμένους κι επειδή το
«διαλλακτικό» πνεύμα, που εξαρχής επικράτησε στη διαδικασία, είναι κατεξοχήν
πρόσφορο για μεγάλες αναταράξεις, όταν ένα από τα μέρη καταλάβει ότι η τακτική
της αποφόρτισης δεν αποδίδει καρπούς.

Από τις τρεις μεγάλες θεσμικές απρέπειες που έλαβαν χθες χώρα στο ακροατήριο,
η διαδικασία βγήκε τραυματισμένη, δεν είναι όμως βέβαιο ότι δεν βοηθήθηκε,
έστω και ανακλαστικά, η κρίση των δικαστών. Ο καταλογισμός, από έναν συνήγορο
υπεράσπισης, «έλλειψης αμεροληψίας» εις βάρος του προέδρου θα μπορούσε να
προκαλέσει ειλικρινή έκπληξη μόνο σ’ εκείνους που αγνοούν έναν από τους
χρυσούς δικαστηριακούς κανόνες: η δίκαιη αυστηρότητα είτε κατακτάται από την
αρχή, και θέτει όρια που δύσκολα ξεπερνιούνται, είτε αφήνει μόνιμα ανοιχτό ένα
παράθυρο στη διαστρέβλωση της ίδιας της έννοιάς της.

Στη συγκεκριμένη δίκη, η ενσυνείδητη επιλογή υιοθέτησης από τον πρόεδρο ενός
κλίματος αποτρεπτικού υπονοιών για «ειλημμένες αποφάσεις» και «σημαδεμένες
τράπουλες» οδήγησε, με αρκετή καθυστέρηση, στο εντελώς αντίθετο αποτέλεσμα. Κι
αυτό έγινε μόλις η δύναμη των συσσωρευόμενων στοιχείων κατέστη καθοριστικότερη
από την όποια «κατευναστική» πρόθεση του διευθύνοντος τη διαδικασία. Ενώ
λογικά μόνο για υπερβολική επιείκεια (που άγγιζε ορισμένες φορές τα όρια της
οικειότητας) θα μπορούσε να «κατηγορηθεί» μέχρι στιγμής ο πρόεδρος, βρέθηκε
ξαφνικά στο στόχαστρο όσων συγχέουν, συνειδητά ή ασυνείδητα, τη μέθοδο με το
λειτούργημα και την τακτική με το καθήκον. Πράττοντας έτσι, ωστόσο, είναι
βέβαιο πως δεν εξυπηρετούν τους πελάτες τους.

Οι δύο άλλες φραστικές παρεκβάσεις ανήκουν στον αυτόκλητο «εκπρόσωπο» της
«τιμής» των κατηγορουμένων. Δεν είναι η πρώτη φορά που λοιδορείται μάρτυρας σ’
αυτήν τη δίκη, όμως ο προσωπικός χαρακτηρισμός που αποδόθηκε χθες, με αφορμή
μάλιστα ένα προσωπικό στοιχείο εντελώς άσχετο με την αξιοπιστία της κατάθεσης,
δεν έχει προηγούμενο. Η αξιοπιστία πάντως αυτή σταθμίζεται δικαστικά με
εντελώς άλλα κριτήρια, από τα οποία μια προσβλητική έκφραση κάθε άλλο παρά
αφαιρεί κάτι (όπως και δεν προσθέτει η «υπεράσπιση» του μάρτυρα, με εκ
διαμέτρου αντίθετους χαρακτηρισμούς, από τον εισαγγελέα της έδρας).

Πρωτιά είχαμε επίσης και στην ακραία απαξίωση του προσώπου εκλεγμένου
εκπροσώπου του ελληνικού λαού, και μάλιστα Πρωθυπουργού, μέσα από
χαρακτηρισμούς που πήγαν πολύ πέρα από τη συνήθη «πολιτική» στάση της
καθεστωτικής σύγκρουσης. Οι χαρακτηρισμοί αυτοί, σε συνδυασμό με τη
δικαιολόγηση του χτυπήματος εναντίον βουλευτή τής τότε συμπολίτευσης,
συνιστούν έμμεση παραδοχή όχι μόνο της συγκεκριμένης ενέργειας αλλά και της
βάναυσης α-πολιτικότητάς της. Γιατί άλλο βέβαια είναι να κρίνει και να
κατακρίνει ο λαός στους δρόμους και στις κάλπες και άλλο ο αυτουργός ενός
εγκλήματος μπροστά στην αδυναμία του να εξηγήσει.

Ύστερα απ’ όλα αυτά η φράση του προέδρου ότι «όλα συνεκτιμώνται» αποτελεί
διαπίστωση σίγουρα όχι ουδέτερη, ίσως δε και ένα είδος αυτοκριτικής, οι
συνέπειες της οποίας πιθανόν να φανούν γρήγορα.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.