Ο κύκλος έκλεισε

Θα αποπειραθώ να περιγράψω τη διαδρομή ενός συγκεκριμένου ρεύματος της ένοπλης
πάλης, αυτού της ατομικής τρομοκρατίας, στις δεκαετίες του ’70, του ’80 και –
σε εξαιρετικά περιορισμένο πεδίο – του ’90, σε μια μόνη ήπειρο, την Ευρώπη.

Νομίζω ότι μια τέτοια «εξειδίκευση» είναι χρήσιμη προκειμένου να
αποσαφηνιστούν τα σημεία τομής αλλά και τα στοιχεία απόκλισης αυτού του
ρεύματος με τα ένοπλα κινήματα άλλων εποχών ή άλλων γεωγραφικών χώρων, για να
αξιολογηθούν τα πολιτικά αποτελέσματα της δράσης του και βεβαίως για να
αναλυθούν ουσιαστικότερα η διαδρομή και η κατάληξη της 17Ν.

Για την καλύτερη περιγραφή και αξιολόγηση επιλέγω τη μέθοδο της χρονικής
αφήγησης της διαδρομής των ευρωπαϊκών ένοπλων οργανώσεων, συγκροτημένης στους
εξής άξονες – σταθμούς.

* Το άλμα: Σε ποια πολιτική συγκυρία και ιδεολογική ατμόσφαιρα στελέχη
της νόμιμης Αριστεράς επιλέγουν τη στρατηγική τής ένοπλης πάλης και συγκροτούν
τις πρώτες μεταπολεμικά κομμουνιστικές – και όχι αναρχικές όπως συνέβαινε ως
επί το πλείστον μέχρι τον Μεσοπόλεμο – οργανώσεις ατομικής τρομοκρατίας; Πώς
εκτιμούσαν αυτά τα στελέχη τις προφανείς διαφορές των πολιτικών και των
κοινωνικών συνθηκών της Ευρώπης από εκείνες της Λατινικής Αμερικής, της
Αφρικής και της Ασίας;

* Το έπος: Τι ήταν αυτό που ενέπνευσε χιλιάδες πολιτικοποιημένους,
έξυπνους και μορφωμένους νέους και τους έπεισε να τα «θυσιάσουν όλα» και χωρίς
καμιά οικονομία δυνάμεων και συναισθημάτων να στρατευτούν σ’ αυτές τις
οργανώσεις; Γιατί ενώ το «κράτος πρόνοιας» ήταν (ακόμα) ακμαίο, τα κοινωνικά
συμβόλαια λειτουργούσαν άρτια και η κοινοβουλευτική δημοκρατία εμπεδωνόταν σε
όλη την Ευρώπη, η ένοπλη δράση είχε για μεγάλο διάστημα αξιοσημείωτη αποδοχή;

* Το δράμα: Πότε και πώς «η δημοκρατία αντεπιτίθεται»; Με ποιους
κοινωνικούς, πολιτικούς και ιδεολογικούς όρους οικοδομείται η περιβόητη
«αντιτρομοκρατική συναίνεση;» Ποια η στόχευση τής «στρατηγικής της έντασης»;

* Η τραγωδία: Πώς φτάνουμε στο «κράτος του τρόμου» και στην «τρομαγμένη
κοινωνία» των αρχών της δεκαετίας του ’80, στα ιταλικά «χρόνια του μολυβιού»
και στα γερμανικά λευκά κελιά; Τι χωρίζει τον «αγωνιστή με το πιστόλι και το
βιβλίο» από τον συντετριμμένο μεταμελημένο;

* Η κάθαρση: Οι δίκες, οι καταδίκες, οι ανθρώπινες ζωές που χάθηκαν, οι
ανθρώπινες υπάρξεις που διαλύθηκαν γιατί, πρώτα απ’ όλα δεν μπόρεσαν να
πείσουν και να πειστούν για τη συνειδητή αφαίρεση των προηγούμενων.
Απολογισμοί που ξεκίνησαν, διακόπηκαν ή εξετράπησαν σε δηλώσεις άνευ ουσίας
και… αξιοπρέπειας. Ένας κύκλος που έκλεισε χωρίς να κατορθώσει να ανοίξει,
έστω προλογικά, τον κύκλο τον οποίο διακήρυσσε: αυτόν της μαζικής
επαναστατικής δράσης…

Ο Νίκος Γιαννόπουλος είναι μέλος του Δικτύου για τα Πολιτικά και
Κοινωνικά Δικαιώματα.