Και όμως δεν συνδέονται (μέχρις αποδείξεως του εναντίου)

Παράλληλα με την είσοδο της δίκης της 17Ν στην τελική φάση των μαρτυρικών
καταθέσεων, άρχισε, συμπίπτοντας μάλιστα με τη μικρή διακοπή της δίκης, το
ξετύλιγμα του κουβαριού του ΕΛΑ. Επειδή η θεωρία των «συγκοινωνούντων δοχείων»
των δύο οργανώσεων καλά κρατεί, σε σημείο που να επηρεάζει ίσως και την κρίση
για τις «ιδέες» και πάντως για τη δράση τής 17Ν, καλό θα ήταν να επιχειρήσουμε
να διερευνήσουμε αν, με βάση τα μέχρι στιγμής υπάρχοντα στοιχεία, είναι
περισσότερο πιθανό να υπάρχει ή να μην υπάρχει, οργανική τουλάχιστον,
διασύνδεση.

Το συμπέρασμα που βγαίνει, ιδίως μετά τη χθεσινή δεύτερη ανακριτική κατάθεση
του φερόμενου ως αρχηγού του ΕΛΑ, είναι, νομίζω, ότι οι δύο οργανώσεις
κινούνται σε συγγενή, ίσως, «ιδεολογικό» χώρο, αλλά με τόσο διαφορετικό τρόπο,
στόχευση και μέθοδο, που φαντάζει παραπάνω από παράδοξο να δρούσαν βάσει
κοινού συνολικού σχεδίου. Σημειώνω συνοπτικά τις κρίσιμες, κατά την άποψή μου,
διαφορές που έχουν μέχρι στιγμής προκύψει από την παράλληλη διερεύνηση των
υποθέσεων.

Στη μία περίπτωση, αυτή της 17Ν, έγινε από κάποια μέλη της ανάληψη «πολιτικής
ευθύνης», χωρίς όμως αναφορά σε συγκεκριμένα γεγονότα, με παράλληλη άρνηση της
δράσης της οργάνωσης όπως την «περιγράφουν οι αρχές» και με σαφή διάθεση –
παρ’ ότι ως νομικό επιχείρημα απερρίφθη από το δικαστήριο – να
πολιτικοποιηθούν όχι μόνο τα κίνητρά της αλλά και οι ενέργειές της. Στην
περίπτωση του ΕΛΑ, η ανάληψη πολιτικής ευθύνης από τον φερόμενο ως αρχηγό του
έχει κάποιο νόημα, αφού δεν συνοδεύτηκε από άρνηση πράξεων – παρ’ ότι αυτές,
στο μέτρο που τον αφορούν, οριοθετήθηκαν μέσα στον χρόνο -, ούτε από
μετατόπιση των ευθυνών στο νεφελώδες, όσο και ακατοίκητο, πεδίο του «πολιτικού
εγκλήματος που δεν μπορεί να κριθεί με τα μέτρα της αστικής δημοκρατίας».
Ευθύνη εδώ φαίνεται να σημαίνει πράγματι παραδοχή – η αποκήρυξη των ιδεών ή η
μετάνοια είναι άλλο πράγμα -, έτσι ώστε να μπορούμε να πούμε, χωρίς φυσικά
αυτό να επηρεάζει την κρίση μας για την απαξία των ίδιων των πράξεων, ότι η
συγκεκριμένη οργάνωση είχε μία άλλου είδους συγκρότηση. Η εντύπωση ενισχύεται
από τον τρόπο που δόθηκαν και τις διατυπώσεις που περιέχουν οι διαδοχικές
ομολογίες του συγκεκριμένου προσώπου.

Η δεύτερη διαφοροποίηση έχει να κάνει με τις ίδιες τις αποδιδόμενες στις δύο
οργανώσεις ενέργειες. Φαίνονται να λείπουν από τη δράση του ΕΛΑ οι εντελώς
άσχετες με τους «στόχους» ενέργειες (κλοπές, ληστείες, συμπλοκές, μαζικά
χτυπήματα), οι μεγαλόστομες προκηρύξεις, ο ευκρινής διαχωρισμός ανάμεσα σε
αποφασίζοντες και εκτελεστές, ενώ και η διαχείριση των σχέσεων των μελών και
των οικονομικών πόρων μοιάζει να υπάκουε σε λιγότερο ερασιτεχνικά και
συγχρόνως λιγότερο κερδοσκοπικά – και από αυτήν την άποψη «πολιτικότερα» –
κριτήρια.

Ο τρίτος λόγος που οφείλει να μας κάνει δύσπιστους είναι, πιστεύω, η
αποκτημένη πια εμπειρία για τη βασιμότητα των περισσοτέρων από τις θεωρίες
συνωμοσίας που αναπτύσσονταν και αναπτύσσονται όσο προχωρεί η εξέταση των
υποθέσεων. Όπως η 17Ν είναι πια εξαιρετικά αμφίβολο αν ταιριάζει στο
παραπεμπτικό σε στενές σχέσεις με μυστικές υπηρεσίες, το «διεθνές επαναστατικό
κίνημα» και τα ίδια τα γρανάζια της ελληνικής εξουσίας, προφίλ που κάποιοι
συστηματικά απεργάζονται, έτσι και ο ΕΛΑ διαθέτει μεν αινίγματα (χρονική
περίοδος δράσης, αρχεία Στάζι, υπόθεση Τσουτσουβή), που πρέπει όμως και πάλι
να προσπαθήσουμε να λύσουμε με τον πιο κοντινό και όχι τον πιο απομακρυσμένο
από τα ίδια τα γεγονότα τρόπο.

Υπάρχουν βέβαια, για να είμαστε δίκαιοι, και κάποιες αρκετά ανησυχητικές
ομοιότητες. Ο συνδυασμός ομολογίας κάποιων φερομένων ως μελών και αρνήσεως
άλλων (αν και στην περίπτωση του ΕΛΑ τίποτα δεν προμηνύει ότι για την
υπάρχουσα ομολογία μπορεί να υπάρξει ανάκληση), οι οικογενειακές, με στενή ή
λίγο πιο ευρεία έννοια, σχέσεις μεταξύ πολλών από τα φερόμενα ως μέλη και των
δύο οργανώσεων. Σε κάθε περίπτωση, αυτό που σίγουρα δεν έχει ούτε στο ελάχιστο
καταδειχθεί είναι το τι θα κέρδιζε η καθεμία από τις δύο οργανώσεις από τη
«συνεργασία» της με την άλλη.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.