ΚΑΡΛ ΕΣΕΡ Ανέπαφο το καταφύγιο του Σαντάμ

Το καταφύγιο που κατασκεύασε στις αρχές της δεκαετίας του ’80 για τον
Σαντάμ Χουσεΐν είναι ανέπαφο. «Όσο βρίσκεται όρθιο το κτίριο, λειτουργεί και
το καταφύγιο που είναι χτισμένο στο υπόγειό του», λέει στα «ΝΕΑ» ο Καρλ Έσερ.

Καρλ Έσερ. Ο Γερμανός αρχιτέκτονας φωτογραφίζεται σε ένα παλιό καταφύγιο του ΝΑΤΟ που βρίσκεται έξω από το Μόναχο και μοιάζει πολύ με το προεδρικό καταφύγιο του Σαντάμ

Η γιαγιά του είχε βοηθήσει στην κατασκευή ενός εκ των πολλών καταφυγίων του
Αδόλφου Χίτλερ. Ο ίδιος κατασκεύασε την περίοδο 1982-1984 για τον Σαντάμ ένα
καταφύγιο με τον κωδικό «305». Βρίσκεται στο υπόγειο του παλατιού, στη
Βαγδάτη, που ήταν και η προσωπική κατοικία του Ιρακινού ηγέτη.

Τριάντα ιδιαίτεροι χώροι

«Ακόμη και αν καταρριφθεί το υπερκείμενο κτίριο, το οποίο αποτελεί και τη
φυσική προστασία του καταφυγίου», σημειώνει ο 45χρονος Γερμανός αρχιτέκτονας,
«πρέπει να σπάσει η οροφή από σιδηρομπετόν πάχους 4,5 μέτρων: πρέπει δηλαδή να
πληγεί κατ’ ευθείαν. Αλλά και τότε, δεν μπορεί να γνωρίζει κανείς σε ποιο χώρο
βρίσκεται ο στόχος. Υπάρχουν περίπου τριάντα ιδιαίτεροι χώροι, ο καθένας με
δικούς του προστατευτικούς τοίχους. Αν βέβαια, τα έχουν αφήσει όπως το 1984,
διότι έκτοτε δεν έχω ξαναπάει στη Βαγδάτη». Το καταφύγιο που κατασκεύασε ο
Έσερ θα μπορούσε να αντέξει ακόμη και την έκρηξη μιας ατομικής βόμβας σε
απόσταση 300 μέτρων.

«Ίσως όμως να μην είναι απαραίτητο να το καταστρέψουν. Αρκεί να αναγκάσουν
αυτούς που βρίσκονται μέσα να το εγκαταλείψουν», αναφέρει ο Έσερ. Όταν
βομβαρδίζεται διαρκώς το κτίριο, δονείται και το καταφύγιο. «Σκεφθείτε ότι
βρίσκεστε μέσα σε ένα σπίτι που υφίσταται συνεχώς κραδασμούς. Δεν μπορείτε να
βρείτε στιγμή ησυχία. Πόσο μάλλον αφού το καταφύγιο δεν βρίσκεται σε μεγάλο
βάθος, αλλά στο υπόγειο του οικοδομήματος. Προσωπικά, θα αναζητούσα άλλο
καταφύγιο. Με τον κίνδυνο βεβαίως να μην έχει τις απαιτούμενες ποιοτικές
προδιαγραφές».

Πόσο καιρό θα μπορούσε να μείνει ο Σαντάμ μέσα σε ένα καταφύγιο; «Όσο θέλει,
αν έχει τρόφιμα και νερό», απαντά ο Έσερ σημειώνοντας ότι στο «δικό του»
καταφύγιο η παροχή νερού είναι εξασφαλισμένη ­ διαθέτει δική του πηγή. Είναι
ωστόσο κατασκευασμένο για προσωρινή διαμονή, χωρίς απαιτήσεις καλαισθησίας.
«Σκεφθείτε ότι σε έναν βομβαρδισμό, ολόκληρο το σύμπλεγμα μπορεί να
μετακινηθεί το μάξιμουμ κατά 25 εκατοστά. Γι’ αυτό και ήταν ανόητος ο
ισχυρισμός ότι ο Σαντάμ κρύβει χημικές βόμβες στα καταφύγια. Ένας τέτοιος
κραδασμός θα προξενούσε την έκρηξή τους».

Σαντάμ Χουσεΐν. Κανείς δεν γνωρίζει αν ζει

Τα αρχικά σχέδια των Ιρακινών ήταν «πολύ απλοϊκά». Ο Έσερ ανέλαβε το 1982 τον
σχεδιασμό και τον συντονισμό της κατασκευής του καταφυγίου για 50 άτομα.
«Θεωρητικά χωρούν και 200 άτομα, αλλά στην αρχή οι Ιρακινοί είχαν ζητήσει ένα
σύστημα εξαερισμού για 20 άτομα, που ήταν ανεπαρκές», τονίζει. Η κατασκευή του
καταφυγίου κόστισε περί τα 60 εκατομμύρια δολάρια. Χρησιμοποιήθηκε «ένα μείγμα
από τα διεθνή στάνταρτ της εποχής». Αν γνώριζε πάντως ο Σαντάμ τότε τι θα
συμβεί έπειτα από 20 χρόνια, θα έφτιαχνε «ένα σταθερότερο στατικά και σε
μεγαλύτερο βάθος καταφύγιο».

Σαν Άραβας φοροτεχνικός

«Προσωπικά», λέει ο Έσερ, «συνάντησα τον Σαντάμ μία φορά για τις ανάγκες της
κατασκευής του καταφυγίου. Ήταν σαν Άραβας φοροτεχνικός. Αλλά με έντονη
ακτινοβολία». Ηθικές αναστολές για το έργο που του ανέθεσε δεν είχε: δεν
κατασκεύασε όπλα, αλλά χώρους προστασίας. Δέχθηκε και άλλες αντίστοιχες
κρατικές παραγγελίες; «Κρατική παραγγελία όχι. Αλλά δεν μπορώ να ξέρω ποιος
ήταν πίσω από τις παραγγελίες για σχέδια που ήρθαν από διάφορους ιδιώτες».

Έφτιαξε μυστική κρυψώνα στο υπόγειο του παλατιού

Ο Καρλ Έσερ ασχολήθηκε με την κατασκευή καταφυγίων την περίοδο
1980-1989. Τραπεζικός υπάλληλος στο επάγγελμα, συνέχισε την παράδοση της
γιαγιάς του, πληρεξούσια εταιρείας που κατασκεύαζε καταφύγια πριν, αλλά και
μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το καταφύγιο έξω από το Ίγκολστατ, στην
Ανατολική Βαυαρία, που κατασκεύασε η εταιρεία της το 1962 αποτελεί γι’ αυτόν
και το «καταφύγιο-πρότυπο».

14 άμαχοι νεκροί, αλλά εκείνος μένει άφαντος

Η δεύτερη απόπειρα εξόντωσης του Σαντάμ Χουσεΐν στέφθηκε άραγε από
επιτυχία; Τίποτα δεν είναι λιγότερο σίγουρο. Το βέβαιο είναι ότι η προχθεσινή
αμερικανική επίθεση σε μια γειτονιά της Βαγδάτης είχε ως αποτέλεσμα να
σκοτωθούν 14 άμαχοι και να καταστραφούν τρία κτίρια.

Όλα έγιναν πολύ γρήγορα. Η CIA διαβίβασε στη στρατιωτική διοίκηση στον Κόλπο
μία πληροφορία σύμφωνα με την οποία ο Σαντάμ Χουσεΐν και η υπόλοιπη ηγεσία του
Ιράκ βρίσκονταν σε ένα σπίτι στη συνοικία Αλ Μανσούρ της δυτικής Βαγδάτης.
Σαράντα πέντε λεπτά αργότερα, στις 3 το μεσημέρι, ένα βομβαρδιστικό Β-1
εκτόξευε εναντίον του κτιρίου τέσσερις βόμβες βάρους 900 κιλών η καθεμιά. Ο
αντιπτέραρχος Φρεντ Σουόν, ένα από τα τέσσερα μέλη του πληρώματος του
αεροσκάφους, δήλωσε ότι ο ελεγκτής ενός ιπτάμενου ραντάρ τού είπε λίγα λεπτά
πριν από την επιδρομή: «Αυτό είναι το μεγάλο κτύπημα».

Παγιδευμένοι στα ερείπια

Σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες, η έκρηξη άνοιξε έναν κρατήρα βάθους 18 μέτρων
και πλάτους 15 μέτρων σε ένα δρόμο. Καταστράφηκαν τρία κτίρια, παγιδεύοντας
πολλούς αμάχους ανάμεσα στα ερείπια. Μέχρι χθες το απόγευμα είχαν ανακαλυφθεί
τα πτώματα ενός μικρού αγοριού, μιας νεαρής γυναίκας και ενός ηλικιωμένου.

Μία σαραντάχρονη γυναίκα αναλύθηκε σε λυγμούς, και στη συνέχεια λιποθύμησε,
όταν της έφεραν το διαμελισμένο σώμα της 20χρονης κόρης της, της Λάβα Τζαμάλ.

Όσο για τον Σαντάμ, η αμερικανική διοίκηση στο Κατάρ, αλλά και ο πρόεδρος
Μπους στο Μπέλφαστ, εξέφρασαν επιφυλάξεις για το αν είναι ζωντανός. «Θα
χρειαστεί χρόνος για να καθοριστεί ποιος βρισκόταν στο κτίριο, και υπό ποιες
συνθήκες», δήλωσε ο ταξίαρχος Βίνσεντ Μπρουκς στο Κατάρ. «Ίσως να μη μάθουμε
ποτέ ποιος ήταν παρών». Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, ο υπουργός Αμύνης
Ντόναλντ Ράμσφελντ δήλωσε ότι δεν γνωρίζει πού βρίσκεται ο Σαντάμ, γνωρίζει
όμως ότι ο δικτάτορας δεν ελέγχει πλέον την κατάσταση.

Χθες το απόγευμα κυκλοφόρησε μια φήμη με αραβική προέλευση ότι ο Σαντάμ είναι
νεκρός. Τα τρία μεγάλα αραβικά κανάλια όμως (Αλ Τζαζίρα, Αλ Αραμπίγια και
Αμπού Ντάμπι) έσπευσαν να τη διαψεύσουν.