«Διαταραγμένος» ο Μπους

Νωρίς το πρωί, την ώρα που το Κάιρο κοιμάται, ο Άχμεντ Καμάλ Αμπουλμάγκντ
παρακολουθεί τον πόλεμο στην τηλεόραση και απελπίζεται για την πορεία που
ακολουθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Ποτέ άλλοτε, λέει αυτός ο 72χρονος νομικός,
οι Άραβες φίλοι της Αμερικής δεν είχαν αισθανθεί τόσο αποξενωμένοι από τις
Ηνωμένες Πολιτείες.

«Οι άνθρωποι στην Αίγυπτο και σε πολλά μέρη του αραβικού κόσμου αγαπούσαν την
Αμερική και τώρα αισθάνονται πως τους προδίδει, τους παρεξηγεί, τους
αντιμετωπίζει με ελαφρότητα», εξηγεί. «Και όταν αισθανόμαστε ότι στο κεντρικό
πρόβλημα της Μέσης Ανατολής – την αραβο-ισραηλινή σύγκρουση -, οι ΗΠΑ δεν
δείχνουν την ελάχιστη αμεροληψία».

Ο Αμπουλμάγκντ είναι ένας από τους γνωστότερους διανοουμένους της Αιγύπτου.
Υπήρξε συνεργάτης του πρώην προέδρου Ανουάρ Σαντάτ και σύμβουλος στα Ηνωμένα
Έθνη, ενώ τα ενδιαφέροντά του εκτείνονται στους τομείς της ισλαμικής
νομολογίας, της συγκριτικής θεολογίας, της λογοτεχνίας, της ιστορίας και του
εμπορικού δικαίου. Όπως πολλοί μορφωμένοι Αιγύπτιοι της γενιάς του, διαμόρφωσε
τις απόψεις του για τη δημοκρατία και τις πολιτικές αξίες διαβάζοντας το
Σύνταγμα των ΗΠΑ, τα κείμενα των Φεντεραλιστών, τα γραπτά του Τόμας Τζέφερσον
και του Γούντροου Ουΐλσον.

Κάτι πάει στραβά

Οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν γι’ αυτόν ένα «όνειρο», ένα πρότυπο φιλελεύθερων
αξιών που έπρεπε να μιμηθούν οι Άραβες και οι Μουσουλμάνοι για να αποκτήσουν
φωνή στον σύγχρονο κόσμο. Ωστόσο, τούτες τις ημέρες, λέει, κάτι πηγαίνει πολύ
στραβά.

«Στην παρούσα κατάσταση, δεν μπορώ ούτε να διανοηθώ να υπερασπισθώ τις
Ηνωμένες Πολιτείες», λέει ο Αμπουλμάγκντ. «Κανείς δεν θα με ακούσει. Για τους
περισσότερους στην περιοχή αυτή, οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι η πηγή του κακού
στη Γη. Και είτε μας αρέσει είτε όχι, ευθύνεται γι’ αυτό η κυβέρνηση Μπους».
Όταν μιλάει για τον πρόεδρο Μπους και την κυβέρνησή του, ο Αμπουλμάγκντ
χρησιμοποιεί λέξεις όπως στενόμυαλος, παθολογικός, ισχυρογνώμων και
υπεραπλουστευτικός. Ο πόλεμος στο Ιράκ, λέει ορθά-κοφτά, είναι η πράξη ενός
«αδύναμου προσώπου που θέλει να δείξει πως είναι σκληρός» και, ειλικρινά,
μοιάζει «διαταραγμένος».

Μεγάλη αγωνία

Τέτοια γλώσσα από έναν άνθρωπο της θέσης του Αμπουλμάγκντ αποτελεί
προειδοποίηση για τη βαθιά αγωνία που έχει καταλάβει την αραβική ελίτ,
εκείνους που κηρύσσουν τη μετριοπάθεια, σε αντίθεση με τον αυξανόμενο ισλαμικό
ριζοσπαστισμό, και υιοθετούν τον φιλελευθερισμό αντί των κοινότοπων συνθημάτων
του αραβικού εθνικισμού. Παρόμοιες απόψεις ακούει κανείς αυτές τις ημέρες από
εύπορους Άραβες επιχειρηματίες, καθηγητές Πανεπιστημίου, ανώτερων κυβερνητικών
αξιωματούχων και φιλοδυτικών πολιτικών αναλυτών – τους ανθρώπους, δηλαδή, των
οποίων η υποστήριξη θα μπορούσε να βοηθήσει να προωθηθεί ο διακηρυγμένος
στόχος της κυβέρνησης Μπους να φέρει τη δημοκρατία στον αραβικό κόσμο.

Όλα πήγαν πίσω

Ο Αμπουλμάγκντ έχει αφιερώσει δεκαετίες της ζωής του στην υπόθεση του
εκσυγχρονισμού του ισλαμικού τρόπου ζωής και της προώθησης της κατανόησης
μεταξύ μουσουλμάνων και μη μουσουλμάνων. Τώρα οι προσπάθειες αυτές, εξηγεί,
οπισθοδρόμησαν από την «υπερβολική» απάντηση του προέδρου Μπους στις
τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου – μια απάντηση που ενθαρρύνει την
αμοιβαία εχθρότητα και καχυποψία, καθώς θεωρεί τους Μουσουλμάνους και τους
Άραβες εν δυνάμει εχθρούς που πρέπει να αναμορφωθούν ή να καταστραφούν.

Ήθελε να φέρει κοντά, τη Δύση με τους μουσουλμάνους

Ο Αμπουλμάγκντ είναι ένας από τους γνωστότερους διανοουμένους της
Αιγύπτου. Σπούδασε στις ΗΠΑ και το 1959 πήρε μάστερ στο συγκριτικό δίκαιο από
το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν. Υπηρέτησε ως πρόεδρος του διοικητικού
δικαστηρίου της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ουάσιγκτον και πέρασε περισσότερα από
20 χρόνια δουλεύοντας για προγράμματα με στόχο την προώθηση του διαλόγου
μεταξύ του δυτικού, μη μουσουλμανικού πολιτισμού και του αραβο-μουσουλμανικού κόσμου.

Επιμέλεια: Γιώργος Αγγελόπουλος