Δρόμοι

Στο απόγειο…

… της ισχύος του Ναπολέοντα, η Ευρώπη ήταν γονατισμένη στα πόδια του. Ο
Γάλλος αυτοκράτορας ανέβαζε και κατέβαζε βασιλιάδες. Μα όταν έβαλε τον αδελφό
του στον θρόνο της Ισπανίας, το 1808, οι χωρικοί δεν τον υποδέχτηκαν ως
ελευθερωτή, αλλά με μια τακτική που σάστισε τον Ναπολέοντα. Μικρές ομάδες
Ισπανών με ελαφρό οπλισμό ρίχνονταν πάνω στους Γάλλους στρατιώτες, όταν αυτοί
δεν το περίμεναν και, πριν καλά-καλά προλάβουν να κάνουν αντεπίθεση, οι
αντάρτες χάνονταν στα βουνά. Έτσι, ο Ναπολέων ήταν υποχρεωμένος να διατηρεί
μεγάλες δυνάμεις στην Ισπανία, που αργότερα τις χρειάστηκε αλλού, όταν η
αυτοκρατορία του άρχισε να καταρρέει. «Το λιοντάρι του μύθου, βασανισμένο
μέχρι θανάτου από ένα κουνούπι, αυτή είναι η αληθινή εικόνα του γαλλικού
στρατού», έγραφε ένας χρονικογράφος της εποχής.

Στις αρχές…

… του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου, οι στρατιωτικές επιτυχίες ήταν γερμανικό
μονοπώλιο. Οι ήττες ήταν για τους Ρώσους. Ο στρατός του Χίτλερ μπήκε σε βάθος
εκατοντάδων χιλιομέτρων μέσα στο ρωσικό έδαφος, όπως έκαναν τώρα οι Αμερικανοί
στο Ιράκ. Έτσι, οι Ρώσοι παρτιζάνοι άρχισαν να χτυπούν τον γερμανικό στρατό
στα μετόπισθεν. Το έκαναν τώρα και οι Ιρακινοί. Η στρατιωτική φιλοσοφία του
Μάο συνοψιζόταν σε μερικά αποφθέγματα: «Ο εχθρός προωθείται, εμείς υποχωρούμε.
Ο εχθρός στρατοπεδεύει, εμείς τον παρενοχλούμε. Ο εχθρός κουράζεται, εμείς
κάνουμε επίθεση. Ο εχθρός υποχωρεί, εμείς τον καταδιώκουμε».

Ο Λόρενς…

… της Αραβίας (φωτ.) είχε χρησιμοποιήσει αυτή τη στρατηγική στον Πρώτο
Παγκόσμιο Πόλεμο. Στα μετόπισθεν των Τούρκων ξεσήκωσε την αραβική αντίσταση,
από την οποία προήλθαν τα αραβικά κράτη που κατόπιν έγιναν ανεξάρτητα. Όπως το
Ιράκ. Οι αντάρτες δεν κερδίζουν τους πολέμους νικώντας τον εχθρό όπως οι
συμβατικές στρατιωτικές δυνάμεις. Δουλειά τους είναι να τον κάνουν να
αισθανθεί πως η σύγκρουση είναι αδιέξοδη. Όταν οι Βιετκόνγκ εξαπέλυσαν την
επίθεση Τετ, το 1968, υπέστησαν τρομακτικές απώλειες. Από κλασική στρατιωτική
άποψη έχασαν. Μα κέρδισαν τον πόλεμο της προπαγάνδας. Η Αμερική έχασε
σιγά-σιγά τη βούλησή της να πολεμάει στο Βιετνάμ και τελικά αποσύρθηκε.

Ο Αμερικανός…

… πατριώτης Τόμας Πέιν, που τον θυμήθηκε ο Ρον Γκρόσμαν στη «Σικάγο
Τρίμπιουν» με την ευκαιρία του Ιράκ, ήξερε καλά πως, όταν ένας στρατός
βρίσκεται αντιμέτωπος με αντάρτες, όλα μπορεί να συμβούν. Ήταν πεπεισμένος πως
οι ελαφρά οπλισμένοι στρατιώτες του Τζορτζ Ουάσιγκτον μπορούσαν να νικήσουν
τον βρετανικό στρατό, έστω και αν δεν ήταν σε θέση να σταθούν απέναντί του στο
πεδίο της μάχης. Ο Τόμας Πέιν ήξερε και κάτι άλλο: πως τα εχθρικά στρατεύματα
ήταν ξένοι και πως οι Αμερικανοί πολεμούσαν για την πατρίδα τους. «Υπάρχει
κάτι σε έναν πόλεμο που τον προκαλούν εισβολείς, το οποίο τον κάνει να
διαφέρει από κάθε άλλο πόλεμο», έγραφε, «επειδή ο εισβολέας δεν μπορεί να
είναι σίγουρος αν το έδαφος που κερδίζει είναι δικό του ή είναι εναντίον του».