ΓΝΩΜΗ Καχύποπτοι με τους «απελευθερωτές»

Το 1915, Βρετανοί στρατιώτες υπό τον υποστράτηγο Τσαρλς Τάουνσεντ προήλασαν
βόρεια της Βασόρας. Ο ίδιος πίστευε ότι η εκστρατεία κατάληψης της Βαγδάτης θα
ήταν εύκολη. Ύστερα από τις πρώτες νίκες αναγκάστηκε να οπισθοχωρήσει. Αφού
υπέστη βαριές απώλειες σε μια μάχη έξω από τη Βαγδάτη, ο στρατός πήγε πίσω στο
Κουτ και παραδόθηκε. Η Βαγδάτη καταλήφθηκε το 1917. Σαράντα χιλιάδες Βρετανοί
σκοτώθηκαν και θάφτηκαν στις πεδιάδες του Ιράκ. Πέρα από τον παραλληλισμό με
το παρόν, η στρατιωτική υπεροχή Αμερικανών και Βρετανών είναι σήμερα
ισχυρότερη από εκείνη των Βρετανών έναντι των Τούρκων στον Α’ Παγκόσμιο
Πόλεμο. Και στις δύο περιπτώσεις όμως, ο στρατός εισβολής και οι πολιτικοί του
εγκέφαλοι ήταν χυδαία υπεραισιόδοξοι ότι η νίκη θα ήταν εύκολη.

Κάποιοι μύθοι πρέπει να αποκατασταθούν αμέσως. Φάνηκε προς το παρόν ότι στην
Ουάσιγκτον κάποιοι πίστεψαν ότι το μετα-Σαντάμ Ιράκ θα ήταν όπως η Γερμανία
και η Ιαπωνία μετά την ήττα τους το ’45 – πρόθυμες να δεχθούν ανασυγκρότηση
των κοινωνιών τους από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Όμως οι Γερμανοί και οι Ιάπωνες
στήριζαν, σε μεγάλο βαθμό, τις πολεμικές προσπάθειες των κυβερνήσεών τους. Οι
περισσότεροι Ιρακινοί δεν συμφωνούν με τον Σαντάμ Χουσεΐν – ο Αμερικανός
πρόεδρος και ο Βρετανός πρωθυπουργός το θυμίζουν με κάθε ευκαιρία – έτσι δεν
βλέπουν γιατί το μέλλον τους πρέπει να τους επιβληθεί από ξένους κατακτητές.

Δεν είναι παθητικοί θεατές αυτού που συμβαίνει γύρω τους. Οι Ιρακινοί άκουγαν
μετά μανίας επί χρόνια τις μεταδόσεις ξένων ραδιοσταθμών (του αγγλικού BBC,
του γαλλικού Monte Carlo, της Φωνής της Αμερικής στα αραβικά). Υπάρχει επίσης
μια βαθιά αποικιοκρατική αντίληψη στον τρόπο με τον οποίο ΗΠΑ και Βρετανία
αντιμετώπισαν τους Ιρακινούς μη ανήκοντες στο καθεστώς, λίγο πριν από τον
πόλεμο, σαν να μην είχαν στόχους ή σχέδια οι ίδιοι. Είναι επικίνδυνη στάση
αυτή, γιατί αν και οι περισσότεροι Ιρακινοί δεν θέλουν τον Σαντάμ – ξέρουν ότι
τους κατέστρεψε με δύο πολέμους κατά του Ιράν και του Κουβέιτ – δεν είναι ο
μόνος τον οποίο κατηγορούν.

Το πραξικόπημα

Θυμούνται ότι το κόμμα του Μπάαθ ανήλθε στην εξουσία με αιματηρό πραξικόπημα,
για το οποίο ανοιχτά διεκδίκησε εύσημα η CIA. Γνωρίζουν ότι κατά τη δεκαετία
του ’80 οι ΗΠΑ υποστήριξαν τον Σαντάμ στον πόλεμο κατά του Ιράν. Δεν εκπλήσσει
που οι Ιρακινοί είναι καχύποπτοι για τα κίνητρα των «απελευθερωτών» τους.

Υπάρχουν κι άλλοι λόγοι που μέχρι τώρα ο Σαντάμ διατήρησε τον έλεγχο μεγάλου
τμήματος του πληθυσμού. Πολύ πριν από τον πόλεμο, συγκρότησε σε κάθε χωριό και
πόλη επιτροπές με άνδρες ασφαλείας και μέλη του Μπάαθ, ώστε να συντρίψουν
όποια εξέγερση και αποκέντρωσε την εξουσία δημιουργώντας προφανώς ένα
αποτελεσματικό εναλλακτικό σύστημα επικοινωνίας. Αν οι ΗΠΑ έπαιζαν έξυπνα τα
χαρτιά τους, μπορεί να αντιμετώπιζαν έναν πληθυσμό απεγνωσμένο για επιστροφή
στην ηρεμία, ώστε να δεχθεί και μια περίοδο ξένης διοίκησης. Κάθε δήλωση από
την Ουάσιγκτον όμως έδινε την εντύπωση ότι τα μακροπρόθεσμα σχέδια δεν
διαφέρουν και πολύ από εκείνα της Βρετανίας του 1917. Ακόμη και ο θάνατος του
Σαντάμ θα προκαλούσε πολύ ισχυρότερη αντίσταση.

Ο Patrick Cockburn είναι συνεργάτης του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών
Μελετών στην Ουάσιγκτον. Το τελευταίο του βιβλίο έχει τίτλο «Σαντάμ Χουσεΐν:
Μια αμερικανική εμμονή»