Διαστάσεις Τουρκικός αλυτρωτισμός

Πόλεμος στο Ιράκ (του Πλαντύ, από τη «Μοντ»)

Θα μπουν; Δεν θα μπουν; Πόσοι θα μπουν; Με την έγκριση των Αμερικανών; Υπό τη
διοίκηση των Αμερικανών; Μέχρι πού θα φτάσουν; Και πόσο θα μείνουν; Εδώ και
λίγο καιρό, το ερώτημα που αφορά τη συμμετοχή της Τουρκίας σε αυτόν τον πόλεμο
δεν είναι μόνο (ή δεν είναι τόσο) αν θα αφήσει τις αμερικανικές δυνάμεις να
διέλθουν από το έδαφος ή από τον εναέριο χώρο της, αλλά αν θα υποκύψει στον
πειρασμό να στείλει η ίδια στρατεύματα στο Βόρειο Ιράκ. Το πρώτο σημείο ήταν
δεδομένο. Μπορεί η πιο ριζοσπαστική πτέρυγα της τουρκικής κυβέρνησης να μην
ήθελε να στηρίξει τους Αμερικανούς, μια χώρα όμως με χρέος 200 δισεκατομμυρίων
δολαρίων και με μια οικονομία που θυμίζει την Αργεντινή δεν έχει πολλά
περιθώρια ανεξάρτητης πολιτικής. Αυτό που έκανε μια μερίδα των μετριοπαθών
βουλευτών να αλλάξουν γνώμη και να καταψηφίσουν τη συμφωνία, εξοργίζοντας τον
Μπους και τα γεράκια του, ήταν η στάση του αμερικανικού Τύπου, που μιλούσε επί
εβδομάδες για έναν «χορό της κοιλιάς» των Τούρκων μπροστά στους Αμερικανούς.

Το δεύτερο σημείο είναι πιο πολύπλοκο. Από τότε που διαλύθηκε η Οθωμανική
Αυτοκρατορία, λέει ο Τούρκος ιστορικός Ταχσίν Τζελάλ στον Νουβέλ Ομπζερβατέρ,
η Άγκυρα δεν εγκατέλειψε ποτέ τους αλυτρωτικούς της στόχους στο ιρακινό
Κουρδιστάν. Τα εδάφη που διεκδικούσε ο Κεμάλ την επομένη του Α’ Παγκοσμίου
Πολέμου περιελάμβαναν το Κιρκούκ και τη Μοσούλη και έπρεπε να έλθει το 1925
για να δεχθεί τελικά η Άγκυρα την προσάρτησή τους στο ιρακινό κράτος. Το
όνειρο, όμως, δεν έσβησε. Κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο η Τουρκία ήταν επισήμως
ουδέτερη. Στην πραγματικότητα, δεν έπαψε ποτέ να προσφέρει βοήθεια στους
Γερμανούς, με την ελπίδα να πάρει πίσω τα χαμένα της εδάφη. Όταν ο Ρόμελ
προήλαυνε στη Λιβύη, οι Τούρκοι πρότειναν να καταλάβουν τη Συρία. Όταν η
Γερμανία επιτέθηκε στη Σοβιετική Ένωση, εκείνοι δήλωναν έτοιμοι να επέμβουν
στον Καύκασο. Ευτυχώς για την Τουρκία, οι Γερμανοί αρνήθηκαν σε όλες τις
περιπτώσεις τη βοήθειά της.

Σήμερα, οι Τούρκοι δύσκολα θα αντέξουν μια παρατεταμένη αντιπαράθεση με τους
Αμερικανούς: σε δύο μήνες θα κληθούν να καταβάλουν την πρώτη δόση του χρέους
τους προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο… Όλα θα εξαρτηθούν, όμως, από τον
τρόπο με τον οποίο θα «απελευθερωθούν» το Κιρκούκ και η Μοσούλη. Αν τα
κουρδικά στρατεύματα που θα εισέλθουν στο Κιρκούκ δεν συνοδεύονται παρά από
μερικές ειδικές δυνάμεις των Αμερικανών, οι εθνικιστές στην Άγκυρα θα χαλάσουν
τον κόσμο. Ένα πράγμα θα κάνει την Τουρκία να περάσει από τον καλυμμένο πόλεμο
στην ανοιχτή σύγκρουση: ο έλεγχος του πετρελαίου του Κιρκούκ από ένα κουρδικό
εμιράτο που θα χρησιμοποιήσει αυτό το εργαλείο για την αποσταθεροποίηση των
κρατών της περιοχής.