Θύμα πολέμου οι αυξήσεις των μισθών

Μετά την αρχική «αισιοδοξία» για γρήγορη λήξη του πολέμου, οι αβεβαιότητες
πρόβαλαν και πάλι στον οικονομικό ορίζοντα, οδηγώντας σε αναβολή τις
κυβερνητικές αποφάσεις για έναρξη προεκλογικών παροχών.

Το ένα από τα πέντε σενάρια πολέμου που είχε διαμορφώσει το οικονομικό
επιτελείο της κυβέρνησης έχει πλέον αποκλεισθεί. Η πιθανότητα να λήξει ο
πόλεμος μέσα σε λίγες ημέρες, ασκώντας μικρή και βραχυχρόνια επίδραση στις
τιμές του πετρελαίου, έχει εκλείψει, καθώς διανύθηκε ήδη το πρώτο δεκαήμερο
των συγκρούσεων. Τώρα, πάμε πλέον για το δεύτερο, λιγότερο αισιόδοξο σενάριο.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποίησε, την περασμένη εβδομάδα, ότι η
παγκόσμια οικονομία δέχεται, πλέον, ευθέως την απειλή μιας ύφεσης. Βεβαίως,
όλοι εξακολουθούν να συμφωνούν ότι η διάρκεια αυτού του – άγριου από κάθε
άποψη – πολέμου θα κρίνει το τελικό αποτέλεσμα. Αλλά, όσο οι μέρες περνούν,
τόσο τα σύννεφα πυκνώνουν.

Στη δίνη των εξελίξεων

Η ελληνική οικονομία παρασύρεται κι αυτή, μοιραία, στη δίνη των διεθνών
εξελίξεων. Οι φωνές που ακούστηκαν την περασμένη εβδομάδα από τους εκπροσώπους
της βιομηχανίας δεν αφήνουν περιθώρια αισιοδοξίας. Ο τουρισμός κινδυνεύει,
είπαν οι βιομήχανοι, ενώ απειλούνται, επίσης, οι κρίσιμοι κλάδοι των
μεταφορών, δηλαδή αερομεταφορών, οδικών και θαλάσσιων. Θα μπορέσει, άραγε, η
επενδυτική δραστηριότητα που προκαλούν η Ολυμπιάδα του 2004 και τα έργα του Γ’
Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης να αντισταθμίσουν την υποχώρηση που θα προκαλέσει
στο ΑΕΠ ο πόλεμος; Δύσκολα, παρά τα όσα δικαιολογημένα – για λόγους κλίματος –
υποστηρίζει το οικονομικό επιτελείο. Στις υπηρεσίες του υπουργείου Οικονομίας
μιλούν ήδη για μια υποχώρηση του ρυθμού ανάπτυξης της τάξης του 0,5%, αν όχι
μιας ολόκληρης μονάδας (1%), αν τελικά ο πόλεμος διαρκέσει κάποιους μήνες,
δηλαδή αν οδηγηθούμε στο τρίτο και στο τέταρτο σενάριο.

Πρώτο θύμα η Γερμανία

Μια τέτοια εξέλιξη, δηλαδή μια μεγάλη, σχετικά, παράταση του πολέμου – που δεν
μπορεί ακόμη να προεξοφληθεί, αλλά ούτε και να αποκλεισθεί – θα πλήξει, πάνω
από όλους τη Δυτική Ευρώπη και την «ατμομηχανή» της που ασθμαίνει τον
τελευταίο καιρό, τη Γερμανία. Η κατακόρυφα ανοδική πορεία του ευρώ έχει σχεδόν
εκμηδενίσει το ευεργετικό για τη γερμανική οικονομία αποτέλεσμα της μείωσης
των επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, σύμφωνα με τους διεθνείς
αναλυτές.

Ο κίνδυνος όμως να περάσει η γερμανική οικονομία σε φάση ύφεσης, που είναι
πλέον ορατός, δεν αφήνει αδιάφορη την Ελλάδα, η οποία προσβλέπει στη γερμανική
αγορά για την προώθηση των εξαγωγών της, αλλά και στους Γερμανούς τουρίστες
για τη διατήρηση μιας ικανοποιητικής τουριστικής κίνησης.

Πετρέλαιο και ισοτιμία

Είναι γεγονός ότι οι αναπτυσσόμενες οικονομίες συνοδεύονται πάντα από κάποιες
πληθωριστικές πιέσεις. Η Ελλάδα, όμως, βρίσκεται αισίως στο 4,3% και όλα
δείχνουν ότι θα διατηρηθεί πάνω από το 4% για τους επόμενους δύο μήνες, εκτός
αν ο πόλεμος λήξει σύντομα και το πετρέλαιο πέσει. Μέχρι στιγμής, η άνοδος της
τιμής του πετρελαίου έχει μετριασθεί, εν μέρει, από το ισχυρό ευρώ (αφού το
πετρέλαιο τιμολογείται σε δολάρια). Αν δεν υπήρχε αυτή η εξέλιξη της ισοτιμίας
του ευρωπαϊκού νομίσματος, θα μιλούσαμε τώρα για πληθωριστική έκρηξη.

Καθώς, λοιπόν, εγκαταλείπουμε το πλέον αισιόδοξο σενάριο πολέμου για άλλα,
λιγότερο αισιόδοξα, καθώς οι τεχνοκράτες μετρούν απώλειες πολέμου σε μονάδες
ΑΕΠ και ποσοστά πληθωρισμού, η φυσιολογική επιλογή όλων των μονάδων που
παίρνουν αποφάσεις για την οικονομία, από τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις
μέχρι τις κυβερνήσεις, είναι η πρόληψη και η συντηρητική στάση. Μέχρι να
ξεκαθαρίσει το τοπίο, για να φανεί πού πρέπει να γίνουν οι διορθωτικές
παρεμβάσεις. Μέχρι τότε, ούτε η ΑΔΕΔΥ μπορεί να προσβλέπει σε συμφωνίες για
προεκλογικού τύπου μισθολόγια ούτε οι υπουργοί σε προσλήψεις. Όλα κινούνται
στο μοτίβο που καθιέρωσε το συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για να
μας κρατάει σε αγωνία για το τι θα γίνει με τα επιτόκια: «Βλέποντας και κάνοντας».