Καταιγίδα από «φίλια πυρά»

Το 1991, στην Καταιγίδα της Ερήμου, οι αμερικανοβρετανικές δυνάμεις είχαν
περίπου 140 νεκρούς στρατιώτες. Από αυτούς οι 57 – κατ’ άλλους οι 63 –
οφείλονταν σε «φίλια πυρά»!

Στο Αφγανιστάν, η κοινή γνώμη συγκλονίστηκε όταν αμερικανικό αεροσκάφος
διέλυσε καναδικό τεθωρακισμένο όχημα μεταφοράς προσωπικού με 8 στρατιώτες.

Το περιστατικό αυτό ήταν το πλέον χαρακτηριστικό μιας σειράς δεκάδων άλλων, με
τραγικά αποτελέσματα τις περισσότερες φορές. Πόσα ακριβώς είναι δεν έχει
δημοσιοποιηθεί ακόμη, καθώς η μελέτη συνεχίζεται από τη Διεύθυνση Εκπαίδευσης
και Δόγματος του αμερικανικού Πενταγώνου.

Οι εμφύλιες απώλειες

Όμως, ο σχετικός φάκελος συνεχώς μεγαλώνει. Αποστολέας των νέων περιστατικών,
ο πολύς Τόμι Φρανκς από το αρχηγείο του στο Κατάρ.

* Αργά τη νύχτα προχθές δύο σύγχρονα βρετανικά άρματα μάχης Challenger
αντάλλαξαν πυρά «τυχαία» κοντά στη Βασόρα, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν δύο
Βρετανοί στρατιώτες και άλλοι δύο να τραυματισθούν σοβαρά.

* Μία ημέρα πριν, ένα αμερικανικό αεροσκάφος F-16 βομβάρδισε «κατά
λάθος» μια (αμερικανική) συστοιχία πυραύλων Πάτριοτ, που μεταφερόταν οδικώς
στο Νότιο Ιράκ – κοντά στη Νατζάφ. Θύματα δεν υπήρξαν.

Πάτριοτ κατά Τορνέιντο

* Την Κυριακή 23 Μαρτίου ένας αμερικανικός Πάτριοτ είχε χτυπήσει «κατά
λάθος», πάνω από τον Κόλπο, ένα βρετανικό αεροσκάφος Τορνέιντο GRL που
επέστρεφε από βομβαρδισμό. Το αεροσκάφος δεν είχε εισέλθει σε ευαίσθητο τομέα,
ούτε είχε κάνει κάποιο ύποπτο χειρισμό διαβεβαιώνουν οι Βρετανοί που θρήνησαν
τους δύο πιλότους.

Μετωπική σύγκρουση

* Με την έναρξη των επιχειρήσεων, δύο βρετανικά ελικόπτερα
συγκρούσθηκαν στον αέρα, στον Κόλπο. «Το ατύχημα δεν προκλήθηκε από εχθρική
ενέργεια», δήλωσε ο εκπρόσωπος του βρετανικού υπουργείου Άμυνας –
εμπειρογνώμονες δεν αποκλείουν «αλληλεξουδετέρωση» ευαίσθητων ηλεκτρονικών
συστημάτων ως πιθανή αιτία της σύγκρουσης, που οδήγησε στον θάνατο τα 7,
συνολικά, μέλη των πληρωμάτων.

Τα αίτια

Πού οφείλονται όμως όλα αυτά τα περιστατικά με ανθρώπινα θύματα και απώλειες
πολύτιμων όπλων από «φίλια πυρά»;

Όλοι σχεδόν οι ειδικοί περιλαμβάνουν το «τίμημα της υψηλής τεχνολογίας» στις
απαντήσεις τους. «Βεβαίως κάθε περίπτωση έχει τη δική της αυτόνομη εξήγηση και
πίσω της μια αλυσίδα ανθρώπινων λαθών», επισημαίνει έμπειρος αξιωματικός του
ΓΕΕΘΑ. Ο ίδιος αναφέρει ότι «σε μια γιγαντιαία επιχείρηση, όπου εμπλέκονται
μονάδες με διαφορετικό επίπεδο εκπαίδευσης και διαφορετικές αποστολές, τα λάθη
μεγιστοποιούνται».

Το ΝΑΤΟ

Για τους στρατιωτικούς το πρόβλημα των “φίλιων πυρών” λέγεται
«διαλειτουργικότητα» και είναι… πανάρχαιο ενώ ο βαθμός των αρνητικών
επιπτώσεων αυξάνεται με την πρόοδο της τεχνολογίας. Τα προβλήματα, εξηγεί
Έλληνας συνταγματάρχης που συμμετέχει σε ομάδα εργασίας του ΝΑΤΟ, είναι είτε
τεχνικά είτε διαδικαστικά. Στη συγκεκριμένη περίπτωση του Ιράκ ίσως να μην
έχουν ίδια στάνταρ Βρετανοί και Αμερικανοί για το τι είναι «απειλή» κάθε φορά
– το θέμα εδώ είναι τεχνικό. Άλλες φορές δεν ταιριάζουν οι κανόνες που
εφαρμόζονται – εδώ το θέμα είναι συντονισμού των διαδικασιών εκπαίδευσης και
εξάσκησης.

Τα προβλήματα δεν υπάρχουν μόνο μεταξύ διαφορετικών εθνικών στρατών, αλλά και
μεταξύ κλάδων ή μονάδων του ίδιου στρατού. Ακόμα και το ΝΑΤΟ «τώρα ψάχνεται»
για να διασυνδέσει με ίδια στάνταρ και διαδικασίες τις μονάδες του…

Στην Ελλάδα, για παράδειγμα, δεν «διαλειτουργούν» ακόμα, όπως είναι γνωστό τα
αντιαεροπορικά συστήματα S-300 (ρωσικής κατασκευής) και Πάτριοτ (αμερικανικής
κατασκευής).

Η «διασύνδεση» των S-300 με το εθνικό σύστημα αεράμυνας γίνεται με άλλον τρόπο.