ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΜΑΛΑΜΑΣ «Θέλω αυτό που κάνω να έχει χρώμα απ’ τη ζωή που ζω»

«Σ’ αυτήν τη φάση δεν με ενδιαφέρει να φύγω και να πάω στο Χαρτούμ, φερ’ ειπείν. Με ενδιαφέρει τα τζάμια εδώ να είναι καθαρά και να βλέπω έξω. Κι αν είναι δυνατόν να είναι και συρόμενα, να βγαίνω να περπατάω…», λέει ο Σωκράτης Μάλαμας

Μετά το φινάλε των συναυλιών του στο «Μετρό», κι ενώ όλος ο κόσμος
παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τις εξελίξεις της αμερικανικής εισβολής στο
Ιράκ, βρισκόμαστε ένα πρωινό στο λόμπι του ξενοδοχείου όπου μένει όταν
υποχρεώσεις τον κατεβάζουν στην Αθήνα.

Καμιά εβδομάδα πριν, στο ασφυχτικά γεμάτο «Μετρό», οι φανατικοί Σωκρατικοί,
που χρόνια τώρα δηλώνουν ενεργά την παρουσία τους σε κάθε του εμφάνιση στην
Αθήνα, σιγοψιθύριζαν τους στίχους του τελευταίου του δίσκου (που κυκλοφόρησε
πρόσφατα με τίτλο «Ένα»), ενώ από καιρού εις καιρόν, κι ενώ τα ιόντα μέσα στην
αίθουσα ηλεκτρίζονταν από εκείνη την εσωστρεφή ευδαιμονία που χαρακτηρίζει την
ατμόσφαιρα των εμφανίσεών του, διαπερνούσαν τα αυτιά μας ατάκες του τύπου «να
‘σαι καλά Σωκράτη, να μας κάνεις χάλια» – και μάλιστα από την πιτσιρικαρία
(βλέπε 17-20) των ακροατών. Παράξενος κόσμος (σκεφτόμουν αργότερα).

Εδώ η δισκογραφία παράγει με τη σέσουλα Πρόδρομους, για να στοχεύσει τις
νεαρότερες ηλικίες «πελατών», κι εμείς εδώ είδαμε παιδιά του Γυμνασίου να
ξέρουν απ’ έξω τους στίχους του «Μέρμηγκα» του Μάνου Λοΐζου (που είναι πλέον
μέσα στο ρεπερτόριο των ζωντανών του Μάλαμα) ή κομμάτια παλιότερα δικά του,
όπως η «Στέλλα» και το «Καληνύχτα».

Η συζήτησή μας βέβαια αρχίζει – από τι άλλο – από τα γεγονότα που
τρέχουν έξω από τον δικό μας μικρόκοσμο. «Το πιο παρήγορο», μου λέει, «που
έχει συμβεί τα τελευταία 50 χρόνια είναι ότι ο κόσμος αντιδρά, διαμαρτύρεται,
βγαίνει στους δρόμους». Βέβαια (του αντιτείνω) δεν είναι μόνον λόγοι
συνείδησης αλλά και καθαρά οικονομικές παράμετροι που φαίνεται να κινητοποιούν
τα τελευταία χρόνια τους λαούς.

«Εντάξει, συμφωνώ. Όμως βλέπεις ότι όλες αυτές οι αντιδράσεις δεν υποκινούνται
από συγκεκριμένα κόμματα, είναι κάπως χύμα. Ο κόσμος ασφυκτιά, δεν ανέχεται να
του περικόπτεις όλα του τα δικαιώματα, δεν ανέχεται να τον δουλεύεις και
βγαίνει στον δρόμο. Δηλαδή χάθηκαν εκείνοι οι καιροί που έλεγαν όλοι, εντάξει
μωρέ, τα πράγματα θα φτιάξουν από μόνα τους. Δεν γίνεται να φτιάξουν από μόνα
τους, πρέπει να κάνεις κι εσύ κάτι γι’ αυτό».

Όλα αυτά βγαίνουν στο σημερινό τραγούδι;

«Δεν ξέρω, ειλικρινά. Το μόνο που ξέρω είναι ότι όλοι εσείς οι κριτικοί λέτε
«σκοτεινά τραγούδια, δεν μας διασκέδασες καθόλου».

Εσύ όμως ήσουν ανέκαθεν σκοτεινός…

«Δεν είμαι καθόλου σκοτεινός. Απλά όταν περιγράφεις την καθημερινότητα, πέρα
από το φέγγος που έχει και την ομορφιά – που την αντιλαμβάνομαι κι αυτή, δεν
είμαι τυφλός – έρπει μια κατάσταση που με ενοχλεί και τραγουδάω γι’ αυτό».

Τα τελευταία χρόνια η κατάσταση είναι πιο μαύρη – κοινωνικά εννοώ.

«Ναι, αλλά εγώ επέλεξα να είμαι πιο άσπρος».

Έκανες κλικ και είπες «από ‘δώ και πέρα θα είμαι αισιόδοξος»;

«Απλά, όπως περπατάει ο χρόνος και μας κινεί μέσα στο πεδίο του, αλλάζουμε,
γινόμαστε διαφορετικοί άνθρωποι. Κι εγώ κάποια στιγμή έκανα τις επιλογές μου.
Αντί να λέω, για παράδειγμα, «πάτε να γαμηθείτε όλοι» σε ένα τραγούδι, λέω
κάτσε, να το ξανασκεφτούμε».

Έγινε πιο κομψός ο τρόπος που εκφράζεσαι;

«Μάλλον αναπτύχθηκε και ένα δεύτερο κέντρο, εκτός από το νοητικό. Ίσως επειδή
γεννοβολώ συνέχεια παιδιά κι είμαι διαρκώς μέσα σε μια κατάσταση αγκαλιάς, να
έχω μαλακώσει λιγάκι. Αυτή, τουλάχιστον, είναι η δικαιολογία μου».

Ως προς τον ήχο σου έχεις κάποιους προβληματισμούς; Να αλλάξεις πράγματα;

«Όχι. Έχω ακούσει διάφορες δουλειές τελευταία και από το εξωτερικό και νομίζω
ότι αυτό που κάνω, το τραγούδι δηλαδή, μπορεί να ακουστεί ακόμη και από μια
κιθάρα».

Αυτό είναι ήδη μια αλλαγή…

«Μα, το “Ένα” έτσι έγινε. Με δύο κιθάρες – και ενίοτε με ένα μπάσο κι ένα
πιάνο. μπήκαμε στο στούντιο με τον Μπάμπη (Παπαδόπουλο) και γράψαμε μια κι
έξω. Εγώ δεν πάσχω από την αγωνία της αλλαγής αυτή την εποχή. Αν μπορούσα να
κάνω τον επόμενο δίσκο μουρμουρίζοντας σε ένα κασετοφωνάκι περπατώντας στους
δρόμους θα το έκανα. Γυμνό. Εντελώς. Αρκεί αυτό που κάνω να έχει ένα ελάχιστο
χρώμα απ’ αυτήν τη γειτονιά, απ’ αυτήν τη ζωή που ζω».

Προς την καταβόθρα…

Είναι μια θάλασσα πληροφοριών η δισκογραφία και καλείσαι να πέσεις μέσα, με
μπρατσάκια ή όχι και να πνιγείς. Να πνιγείς μέσα στα σκ… Γιατί είναι
ολοφάνερες οι προθέσεις πλέον των δημιουργών, κατανάλωση και εμπόριο. Και δεν
είναι εύκολο να αντισταθείς. Όταν η μάζα λειτουργεί με αυτό τον τρόπο, τον
ημιθανή, τα μεμονωμένα στοιχεία έλκονται προς την καταβόθρα.

Εσύ πώς αντιδράς;

«Κάνω ό,τι μπορώ να κάνω».

Ναι, αλλά δεν θα ήθελες ένα τραγούδι σου να κάνει μπαμ; Όπως κάποτε το
«Τσιγάρο»;

«Όχι, όχι. Με τίποτα. Αυτή η πλήρης αποδοχή είναι από τις χειρότερες παγίδες.
Κάποτε, όταν στο Μελωδία ήταν διευθυντής ο Γιώργος Θαλασσινός, τον πήρα
τηλέφωνο και του είπα, προς Θεού, σταματήστε να παίζετε τα «Μεταξωτά», είναι
προκλητικό πια, είναι προπαγάνδα. Δεν αντέχω να μας χειρίζονται τόσο πολύ τα
Μέσα. Να σου έρχεται δηλαδή το τραγούδι στην κρεβατοκάμαρα, στην τουαλέτα, στα
μαγαζιά, παντού, να σου πιπιλίζει το μυαλό. Έλεος δηλαδή…».