ΜΑΡΙΝΑ ΚΑΡΕΛΑ «Το πολύ λιβανωτό δεν κάνει καλό στον καλλιτέχνη»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
5 λεπτά  |
 |
|
«Είναι θετικό τα μουσεία να υποστηρίζουν την τέχνη. Όμως το πολύ “σπρώξιμο” |
Τι είναι ένα μουσείο σύγχρονης ελληνικής τέχνης; Ένα σχολείο, ένα βιβλίο
Ιστορίας της Τέχνης, ένα «γκέτο καλλιτεχνών», ένα χρηματιστήριο αξιών; Το
πρόσφατο άνοιγμα του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης έγινε δεκτό με
επαίνους, αλλά και κάποιες επικρίσεις. Μία Ελληνίδα και κοσμοπολίτισσα
καλλιτέχνις, η γλύπτρια και ζωγράφος Μαρίνα Καρέλα τοποθετείται: «Είναι ένα
πολύ ωραίο, σύγχρονο, ευρωπαϊκό μουσείο. Έγινε μια θαυμάσια αρχή», λέει. «Τα
υπόλοιπα θα τα αναλάβει ο χρόνος…».
Η Μαρίνα Καρέλα ταξίδευσε από το Παρίσι, όπου ζει και εργάζεται, για να
παρευρεθεί στα εγκαίνια του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης.
Δικαιολογημένα, αφού το ένα έργο της, τμήμα της δωρεάς του Αλέξανδρου Ιόλα,
περίμενε επί ένα τέταρτο του αιώνα τη στιγμή που θ’ ανοίξει αυτό το μοναδικό
μουσείο, το οποίο καθρεφτίζει το πρόσωπο της σύγχρονης τέχνης.
Όμως ποιο πρόσωπο; Οι πρώτες κριτικές διαπιστώνουν ότι τα «324+1» έργα, η
πρώτη δόση από τα 4.000 κομμάτια της συλλογής του μουσείου, είναι άνισης
καλλιτεχνικής αξίας. «Μερικά έργα θα μείνουν, μερικά θα τα πάρει ο χρόνος,
μερικά θ’ αλλάξουν», λέει η Μαρίνα Καρέλα. «Ίσως κάποια έργα να μην είναι τα
σωστά, να μπήκαν και κάποια που δεν χρειάζονται. Με τον χρόνο θα τ’ αλλάξουν».
Είναι χαρακτηριστικό αυτού του μουσείου ότι οι συλλογές του
αποτελούνται στην πλειονότητά τους από προσφορές έργων – εκ μέρους συλλεκτών
και καλλιτεχνών.
«Πολλοί καλλιτέχνες θα ήθελαν να μπουν σ’ ένα μουσείο. Το μουσείο όμως δεν
χρειάζεται να δέχεται κάθε προσφορά. Αυτό το μουσείο είναι αποτέλεσμα της
ιδιωτικής πρωτοβουλίας και βασίζεται στη δωρεά μιας ιδιωτικής συλλογής με έργα
υψηλού επιπέδου, όπως ήταν η Δωρεά Αλέξανδρου Ιόλα.
Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι όλα τα ιδιωτικά μουσεία του κόσμου ξεκινούν
συνήθως από τη δωρεά μιας ιδιωτικής συλλογής και κατόπιν συνεχίζουν. Το θέμα
είναι με τον χρόνο να συμπληρώνουν τις συλλογές τους, είτε με προσφορές είτε
με αγορές, και να προσθέτουν τα έργα που λείπουν. Ισχύει ένα μεικτό σύστημα».
Τίθεται όμως και ένα άλλο θέμα. Πώς καταρτίζεται μία συλλογή και η έκθεσή
της, έτσι, ελεύθερα, από τα έργα που έτυχε να έρθουν στο μουσείο ή βάσει ενός
σκεπτικού, μιας μουσειολογικής πρότασης;
«Θα σας απαντήσω ως καλλιτέχνις. Το να υπάρχουν τα έργα ενός καλλιτέχνη σ’ ένα
μουσείο, σε έναν συλλέκτη, είναι ατού για τον ίδιο. Είναι ωραίο να υπάρχει και
να λειτουργεί η ιδιωτική πρωτοβουλία. Όλη η ιστορία είναι πώς διαλέγονται τα
έργα. Δεν είναι όλα τα έργα ενός καλλιτέχνη το ίδιο καλά. Ούτε αρέσουν όλα σε
όλους. Το θέμα είναι να αρέσουν στους ανθρώπους που τα επιλέγουν στο μουσείο.
Υπάρχουν άνθρωποι, λ.χ. ο Χρήστος Ιωακειμίδης, που μπορούν να διαλέγουν. Κι
αυτοί, συχνά, έχουν μια διαφορετική ματιά. Η ματιά αλλάζει και τα πράγματα
συνηθίζονται.
Το ’70 οι καλλιτέχνες έκαναν μόνο αφηρημένη τέχνη. Μετά ήρθαν οι νέοι
εξπρεσιονιστές, ύστερα ήρθαν στο προσκήνιο οι νέες τεχνολογίες, μετά η
παραστατική τέχνη. Μη ξεχνάμε ότι οι καινούργιοι καλλιτέχνες έχουν μεγαλώσει
με το βίντεο και αυτό αυτόματα επηρεάζει την τέχνη. Αλλάζει και ο τρόπος που
τη βλέπουμε. Οι ροές των πραγμάτων αλλάζουν, αλλάζουν και τα μουσεία. Άλλα
μπορεί να έχουν περισσότερη αφηρημένη τέχνη, άλλα να επικεντρώνονται στους
εξπρεσιονιστές κ.ο.κ. Σήμερα βλέπουμε τα πράγματα έτσι.
Ένα πράγμα θέλω να υπογραμμίσω: την εκτίμηση προς τις δυναμικές γυναίκες που
έστησαν το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη. Είναι όλο
αποτέλεσμα μιας ιδιωτικής πρωτοβουλίας, μιας συνεχούς προσπάθειας και
προσφοράς των οργανωτών και των καλλιτεχνών επί ένα τέταρτο του αιώνα, που
κατέληξε στο άνοιγμα ενός μουσείου ευρωπαϊκού, σύγχρονου, το οποίο σου δίνει
χαρά να το περιηγείσαι. Αρέσει. Έτσι αρχίζουν όλα τα μουσεία του κόσμου. Οι
άνθρωποι επιλέγουν. Είναι ωραίο να υπάρχουν ιδιωτικές πρωτοβουλίες και εύχομαι
αυτές οι πρωτοβουλίες να δώσουν κι άλλες ιδέες. Γιατί τα πάντα, ευτυχώς, πάντα αλλάζουν».
«Τα κασέ εκατομμυρίων σημαίνουν και πίεση»
Μπορεί ένας καλλιτέχνης να κάνει έργα έχοντας στον νου του μια θέση στα
παντοδύναμα μουσεία, τα οποία συχνά επιχειρούν και μπαίνουν στο παιχνίδι του
ανεβάσματος κάποιων καλλιτεχνικών αξιών.
«Τα μουσεία έχουν διδακτικό χαρακτήρα. Είναι ευρύχωρα, είναι γεμάτα από τέχνη,
είναι ευχάριστα. Ο κόσμος ταξιδεύει για να τα επισκεφθεί. Είναι σωστό, λοιπόν,
να έχουν και τα σωστά έργα στη μόνιμη έκθεση. Συχνά, για την προβολή των νέων
καλλιτεχνών οργανώνονται ειδικές εκθέσεις, όπως η Bienniale που οργανώνεται
κάθε δεύτερο χρόνο στη Νέα Υόρκη, όπου οι επιλογές χρωματίζονται από το ποιος
θα τις οργανώσει. Αυτές οι εκθέσεις είναι σημαντικές γιατί δείχνουν τη στιγμή.
Δεν δίνουν την κατεύθυνση. Αν όμως ένας καλλιτέχνης κάνει έργα “για το
μουσείο”, τότε είναι ήδη αργά.
Ασφαλώς μπορεί ένας μεγάλος καλλιτέχνης να πάρει παραγγελία από ένα μουσείο.
Είναι θετικό τα μουσεία να υποστηρίζουν την τέχνη. Όμως το πολύ “σπρώξιμο” και
το πολύ λιβανωτό δεν κάνει καλό στον καλλιτέχνη. Όταν κάποιος φθάσει σε κασέ
εκατομμυρίων δολαρίων, σίγουρα επηρεάζεται από την πίεση. Μπορεί να σπάσει και
να καταστραφεί».
Αγορές και… προσφορές
Έχω ακούσει ότι όταν αγοράζεις ένα έργο το «διαλέγεις», ενώ όταν ο
καλλιτέχνης προσφέρει ένα έργο μπορεί να μη δώσει το καλύτερό του.
«Δεν το πιστεύω. Όταν ο καλλιτέχνης προσφέρει ένα έργο του στο μουσείο, θέλει
να είναι το καλύτερό του γιατί είναι η βιτρίνα της ποιότητάς του, ξέρει πως θα
το δουν χιλιάδες μάτια. Αν δεν είναι καλό, κάνεις κακό στον εαυτό σου και στον
κόσμο που θα το δει. Η μεγαλύτερη ευχαρίστηση του καλλιτέχνη είναι να δει το
έργο ο κόσμος και να υπάρχει διάλογος. Αυτό που μπορεί να συμβεί, είναι να μην
έχει εκτιμήσει ο ίδιος σωστά το έργο του. Μπορεί ένας καλλιτέχνης να είναι
εμπορικός, να πουλιούνται τα έργα του, και μάλιστα ακριβά, αλλά να μην
ταιριάζει σ’ ένα μουσείο, όπως δεν ταιριάζει σε όλα τα περιβάλλοντα».
Google news
