Οι μεταμορφώσεις του υβριδίου

Ο Γιώργος Καραμίχος, η Πέγκυ Τρικαλιώτη και ο Γιώργος Κέντρος στο «Proof»

Το μπουλβάρ αλλάζει συνεχώς στρατηγική, θεματολογία, ψυχολογία και
χαρακτηρολογικά πρότυπα και κάθε τόσο το βρίσκομε καμαρωτό-καμαρωτό να
προπορεύεται. Όταν λέμε μπουλβάρ εννοούμε το λεγόμενο αλλιώς εμπορικό θέατρο,
αυτό που απευθύνεται στο μεγάλο, απροσδιόριστο ταξικά, κοινό. Προς Θεού, όχι
σ’ ένα εύκολο κοινό, ούτε αμύητο στα θεατρικά λεξιλόγια και συντακτικά, αλλά,
ως πολυπληθές, καλύπτει ένα ευρύ φάσμα από τον μεγαλοαστό έως τον προλετάριο,
από τον επιστήμονα έως τον έμπορο, από τον έφηβο έως τον συνταξιούχο και από
την απελευθερωμένη κοπέλα έως τη συντηρητική πεθερά. Το μπουλβάρ διαλέγει
πάντα θέματα και σχέσεις που να μπορούν να ικανοποιούν το ευρύ και το
ηλικιακό, παιδευτικό και ταξικό φάσμα. Όπως τα λεγόμενα κόμματα εξουσίας έτσι
και το πολυσυλλεκτικό μπουλβάρ είναι στη συγκρότηση τού ιδεολογικού του
στίγματος εκλεκτικιστικό. Τσιμπάει από εδώ και από εκεί. Μια ευφυής σύνθεση
συντηρητισμού και πρωτοπορίας, παραδοσιακών ηθικών αξιών και απελευθερωμένων
ηθών.

Το ευφυές αυτό είδος έχει αξιοθαύμαστη αφομοιωτική ικανότητα. Μόλις
διαπιστώσει πως μια ιδέα, μια νέα σημαίνουσα συμπεριφορά, μια επιστημονική
ανακάλυψη, μια εφεύρεση, ένα νέο σύστημα αξιών αρχίζει να γίνεται αποδεκτό, να
συζητείται ή να επηρεάζει τη ζωή, σπεύδει να το παραλάβει, να το εκλαϊκεύσει,
να το εντάξει στη θεατρική προβληματική. Και τι δεν αφομοίωσε το μπουλβάρ στην
πορεία ενάμιση ήδη αιώνος ζωής του. Τον δαρβινισμό; (θυμηθείτε τη «Δίκη των
Πιθήκων»)· τον νόμο της κληρονομικότητας; την ψυχιατρική με τις μεθόδους της
ύπνωσης, της λοβοτομής; (θυμηθείτε τη «Φωλιά του Κούκου»), τον σοσιαλισμό; τον
φεμινισμό, την ψυχανάλυση; (θυμηθείτε τον «Σιμούν» του Λενορμάν). Φέτος
βρισκόμαστε μπροστά σε τρεις έξοχες μεταμορφώσεις του δαιμόνιου αυτού είδους
πέρα από τους δύο τυπικούς Νιλ Σάιμον που παίζονται. Ήδη για την «Κοπεγχάγη»
έγραψα. Μέσα σ’ ένα τυπικό σαλόνι διερευνάται η σχέση τριών ατόμων, οι
προθέσεις τους, οι στρατηγικές τους, τα κίνητρά τους αλλά το περιεχόμενο της
συζήτησης είναι, στον θεό σας, η θεωρητική φυσική, η σχάση του ατόμου, η
ατομική βόμβα και οι φιλοσοφικές επιστημονικές θεωρίες της απροσδιοριστίας και
της συμπληρωματικότητας!!

Άλλοτε θα αναφερθώ στο έργο «Μπλε πορτοκαλί» του Πένχολ όπου διερευνάται πάλι
η σχέση τριών ατόμων και ανάλογων χαρακτήρων με προβληματισμό γύρω από τη
σχιζοφρένεια, την ασυλοποίηση και την ιατρική ευθύνη!

Στο θέατρο «Μουσούρη» παίζεται με μεγάλη καλλιτεχνική επιτυχία ένα άλλο
ευφυές κείμενο με απροσδόκητο περιεχόμενο και τεχνική του καραμπινάτου
μπουλβάρ. Το «Proof» (Η απόδειξη) του Ντέιβιντ Όμπερν. Ουσιαστικά κάτω από το
φιλόδοξο θέμα, μανδύας ο καμβάς, εύκολα αναγνωρίσιμος είναι τυπικά
βουλεβαρδιέρικος. Η σχέση δύο κοριτσιών με τον αυταρχικό, νάρκισσο πατέρα
τους. Το ένα κορίτσι με ένα είδος συνδρόμου της Ηλέκτρας, προσκολλημένο στον
πατέρα, το άλλο ανεξάρτητο και αυτοδύναμο. Το πρώτο ανασφαλές, το δεύτερο
ελαφρόμυαλο και αδιάφορο. Στο τρίο παρεμβάλλεται και ένα νέο αγόρι με σύνδρομο
καριερισμού αλλά και ερωτική εξάρτηση.

Αυτό το κουαρτέτο το έχουμε δει σε ποικίλες παραλλαγές. Ο Όμπερν όμως,
απόφοιτος αμερικανικής πανεπιστημιακής σχολής όπου διδάσκεται η «δημιουργική
γραφή» και φυσικό είναι να προσφέρει στους φοιτητές της μια ποικιλία
τυποποιημένων συνταγών γραφής θεατρικού κειμένου, πήρε το συνταγολόγιο, το
«σασί» και μοντάρισε το δικό του μοντέλο ανταγωνιζόμενος τους συνυποψηφίους
του με την πρωτοτυπία του θέματος.

Ο πατέρας μεγαλοφυής μαθηματικός που τρελαίνεται. Άρα προς συζήτηση:
σχέση ιδιοφυΐας, μεγαλοφυΐας και σχιζοφρένειας. Κατ’ αρχάς προβληματισμός
ευρέως λαϊκίστικος, αφού απανταχού της γης οι μεγαλοφυείς εμφανίζονται ως
ιδιόρρυθμοι, ακοινώνητοι, συχνά διεστραμμένοι, «στον κόσμο» τους και εντέλει
παράφρονες ή αυτοκαταστροφικοί. Τι θα συμβεί όμως αν μετά τον θάνατο του
τρελού πατέρα η μοναχική, καταθλιπτική και επαναστατημένη αλλά ανασφαλής κόρη
αποκαλυφθεί πως έχει «κληρονομήσει» την ιδιοφυΐα του; Θα καταλήξει κι αυτή
τρελή; Αυτό φαίνεται να πιστεύει η πρακτική, ορθολογίστρια και «λαϊκή» αδελφή
της. Ενώ ο νεαρός μαθηματικός εραστής βρίσκεται σε δίλημμα να υπεξαιρέσει τα
μαθηματικά κατάλοιπα του πατέρα και να αναδειχτεί πανεπιστημιακά ή, ως
ερωτευμένος, να βοηθήσει την ιδιοφυή ερωμένη του, ρισκάροντας να παντρευτεί
μια ενδεχομένως τρελή, να βρει αποδείξεις των μαθηματικών της θεωρημάτων.
Αποδείξεις που αποδεικνύουν τη μεγαλοφυΐα της ή ενδείξεις ότι μπαίνει στο
τούνελ της σχιζοφρένειας;

Ιδού πόσο ερεθιστικά ο Όμπερν σκαρώνει ένα γεμάτο εκπλήξεις, ανατροπές,
αναπολήσεις, τρυφερότητα, συγκρούσεις συμφερόντων έργο, στέρεο στη γραφή του
και σαφές στις χαρακτηρολογικές του επιλογές.

Χρειάζεται μεγάλη προσοχή αυτού του είδους το θεατρογράφημα στη σκηνοθεσία. Ο
Κωνσταντίνος Αρβανιτάκης που το μετέφρασε άλλωστε με προσοχή και ακρίβεια
έπρεπε να το διδάξει χωρίς σοβαροφάνεια, κρατώντας το έξοχο υπόγειο χιούμορ
του συγγραφέα, με σεβασμό στους νόμους του μπουλβάρ (γρήγοροι ρυθμοί,
ψυχολογικές διακυμάνσεις, καθημερινότητα σχέσεων και συμπεριφορών) αλλά χωρίς
να ευτελίσει το πρωτότυπο θέμα του, χωρίς να το απλουστεύσει παραπέρα απ’ ό,τι
το είδος επιτρέπει και ανέχεται.

Και πέτυχε ο σκηνοθέτης. Δίδαξε μπουλβάρ με σοβαρότητα Ίψεν. Η Μανωλοπούλου
σχεδίασε ωραία σκηνικά και κοστούμια, ο Κώστας Σουρβανός διάλεξε διακριτική
μουσική, ο Αλέκος Αναστασίου φώτισε έξοχα.

Οι ερμηνείες

Θαυμάσιο το κουαρτέτο. Η Φαίη Ξυλά εισέρχεται με γεμάτα ταλέντο πανιά στον
θεατρικό μας ωκεανό. Κρατήστε αυτό το όνομα. Γεννιέται μια κωμική ντάμα ολκής.
Τέτοιο μπρίο είχαμε να δούμε από την εποχή που έλαμπε η Λίλη Παπαγιάννη. Ο
νεαρός Γιώργος Καραμίχος ευοίωνη παρουσία, στέρεος και εύπλαστος ηθοποιός. Ο
Γιώργος Κέντρος σε μια από τις καλύτερες ερμηνείες του. Ένα υποδόριο χιούμορ
σπάνιζε έως τώρα στις ερμηνείες του. Η Πέγκυ Τρικαλιώτη κεντάει ψιλοβελονιά
έναν δύσκολο και δύστροπο ρόλο. Αυτό το προικισμένο πλάσμα που παίζει θέατρο
με την πανστρατιά του νευρικού και του μυϊκού της συστήματος βάζει πλώρη για
πολύ βαθιά νερά.

INFO

Στο Θέατρο «Μουσούρη» (Πλ. Καρύκη 7, τηλ. 210-3310.936)