ΚΛΟΝΤ ΜΟΣΕ «Κάθε εποχή έχει ανάγκη τους μύθους της»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά  |
 |
|
«Βιώνουμε μια εποχή που έχει ανάγκη την απομυθοποίηση. Είναι όμως και αλήθεια |
Ποιος είναι τελικά ο Μέγας Αλέξανδρος; Γιατί, παρ’ ότι είναι ανύπαρκτες οι
σύγχρονες με την εποχή του ιστορικές μαρτυρίες, οι πρώτες αναφορές στη δράση
του γίνονται από μεταγενέστερους συγγραφείς (Διόδωρος ο Σικελιώτης,
Πλούταρχος, Αρριανός κ.ά.) και ο μύθος του παίρνει μορφή στη χριστιανική Δύση
αλλά και στον μουσουλμανικό κόσμο πολύ αργότερα, ενώ η ιστορική προσέγγιση
γίνεται αρχικά στους μεσαιωνικούς χρόνους και συνεχίζεται με «άλλοθι» τη
μυθιστορία στον 19ο και τον 20ό αιώνα;
Ήταν ο Μέγας Αλέξανδρος ιπποτικό πρότυπο ή πολιτική και φιλοσοφική
προσωπικότητα, ήταν ήρωας της αρχαιοελληνικής ιστορίας, της αραβικής
φιλοσοφίας, της ιουδαϊκής παράδοσης, ήταν το «ιστορικό άλλο» του Λουδοβίκου
ΙΔ’, ήταν ιδεαλιστής ή πολεμοχαρής, ήταν γιος του Αιγύπτιου Φαραώ Νεκτανεμπώ,
του Άμμωνα Δία ή του Φιλίππου, ήταν ο «άλλος» Χριστός που πέθανε – κι αυτός –
στα 33 του χρόνια, ήταν…
«Κάθε εποχή έχει τους μύθους της. Έχει ανάγκη τους μύθους και η μορφή τους,
που πλάθονται ανάλογα με την ιστορική στιγμή. Είναι σαν τη θρησκεία. Οι
άνθρωποι έχουν ανάγκη να πιστεύουν σε κάτι. Συχνά αποβαίνει επικίνδυνο αλλά
είναι ένα μέσο για να δεχθούν την καθημερινότητά τους», απαντά, διδακτικά
σχεδόν, η καθηγήτρια Αρχαίας Ιστορίας στη Σορβόννη, δίνοντας παράλληλα και τον
δικό της ορισμό για τη μελέτη της Ιστορίας.
«Είναι μια μορφή διαλόγου με το παρόν η μελέτη της Ιστορίας». Αυτός ο διάλογος
με το εκάστοτε διαχρονικό παρόν αποτελεί και το ουσιαστικό περιεχόμενο του
τελευταίου βιβλίου για τον Μέγα Αλέξανδρο.
Ο υπότιτλος ή εναλλακτικός τίτλος «το πεπρωμένο ενός μύθου» δίνει και το
στίγμα του περιεχομένου καθώς δεν πρόκειται για μια ακόμη μυθιστορηματική
βιογραφία αλλά για ένα δοκίμιο πάνω στις κατά καιρούς ιστορικές «βιογραφίες»
για τον Αλέξανδρο.
«Από το μυθιστόρημα του Αλεξάνδρου» στα… «Μυθιστορήματα για τον Αλέξανδρο».
Όπως τιτλοφορεί εξάλλου και το τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου της.
Βιώνουμε όμως μια εποχή πτώσης των μύθων…
«Βιώνουμε μια εποχή που έχει ανάγκη την απομυθοποίηση αλλά… Είναι αλήθεια
πως η εποχή μας είναι περισσότερο θετικιστική – είναι όμως αυτό που μας
καθιστά περισσότερο ευαίσθητους στις μυστηριώδεις φυσιογνωμίες. Για τον
Αλέξανδρο, αυτό που είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι ότι δεν υπάρχουν γραπτές
μαρτυρίες για την εποχή του. Οι αναφορές (σχεδόν πέντε αιώνες αργότερα) στο
πρόσωπό του γίνονται ήδη με μια διάθεση μυθοποίησης. Αργότερα, παρατηρούμε μια
ταύτιση του ιστορικού-μυθιστοριογράφου με τον ίδιο τον μύθο, του προσδίδουν
ιδιότητες μυθικές, υπεράνθρωπες αλλά και απόλυτα ανθρώπινες…».
Ακόμα και «χρήση» του για πολιτικές, ακόμα και εδαφικές διεκδικήσεις;
«Ώς ένα βαθμό ναι. Ο “μύθος είναι ελαστικός” και προσαρμόζεται ανάλογα με τις
ανάγκες ή και τους στόχους του… μυθιστοριογράφου».
Το «Έγκλημα στην Αρχαία Αγορά» ήταν μια μορφή μυθοπλαστικής χρήσης του
υλικού της Ιστορίας;
«Αυτό ήταν ένα παιχνίδι. Ασχολήθηκα πολύ με την αρχαία Ελληνική Ιστορία και
μάλιστα αυτή της Αθήνας. Έπαιξα ευχάριστα με τη συγγραφή του “εγκλήματος”».
Ο Μέγας Αλέξανδρος ως «άλλοθι»
Και η ένταση που προκλήθηκε πρόσφατα σε σχέση με το σενάριο ταινίας για τον
Μέγα Αλέξανδρο;
«Αρχικά, σε ό,τι με αφορά, θα ήθελα να διαχωρίσω το όποιο επιστημονικό –
μελετητικό ενδιαφέρον και τη συγκεκριμένη έκδοση από τη… μόδα της εποχής.
Όσο για το όποιο σενάριο αμερικανικής ταινίας, τίποτα δεν θα με εξέπληττε. Θα
μπορούσε ο Μέγας Αλέξανδρος σήμερα να δώσει ένα “ιδεαλιστικό άλλοθι” στην
επιχειρούμενη παγκοσμιοποίηση των πολιτισμών, αλλά και κάτι άλλο. Αυτός ο
επικείμενος πόλεμος Αμερικής – Ιράκ να παρουσιαστεί σεναριακά ως ο πόλεμος της
πολιτισμένης Δύσης ενάντια στην τυραννική, αυταρχική Ανατολή προς εκπολιτισμό
της στο όνομα κάποιου Μεγάλου Αλεξάνδρου».
INFO
Claude Mosse: «Αλέξανδρος – Το πεπρωμένο ενός μύθου», Εκδόσεις Παπαδήμα, σελ.
340, τιμή: 23,20 ευρώ. Επίσης: «Το τέλος της Αθηναϊκής Δημοκρατίας» 1978,
«Αθήνα, η Ιστορία μιας Δημοκρατίας» 1999, «Η αρχαϊκή Ελλάδα από τον Όμηρο ώς
τον Αισχύλο» 1999 (Εκδόσεις ΜΙΕΤ), «Επίτομη Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας», «Η
γυναίκα στην Αρχαία Ελλάδα», 1991, Εκδόσεις Παπαδήμα, και το μυθιστόρημα
«Έγκλημα στην Αρχαία Αγορά», 1997, Εκδόσεις Θεμέλιο.
Google news
