«Άνοιγμα» των τραπεζών στους καταθέτες το 2003

Με νέου τύπου αμοιβαία κεφάλαια, προώθηση των μακροπρόθεσμων ομολόγων και
«επίθεση» ενημέρωσης για τις δυνατότητες και τις ευκαιρίες που προσφέρουν τα
σύγχρονα καταθετικά και επενδυτικά προϊόντα ετοιμάζονται να απαντήσουν οι
τράπεζες στις ισχνές αποδόσεις που προσφέρουν οι παραδοσιακές καταθέσεις, λόγω
των χαμηλών επιτοκίων και του υψηλού πληθωρισμού.

Στην πρόσφατη ομιλία του προς τη Βουλή, κατά τη διάρκεια της συζήτησης για τον
προϋπολογισμό, ο υπουργός Οικονομίας Ν. Χριστοδουλάκης αναφέρθηκε στο αδιέξοδο
το οποίο αντιμετωπίζουν οι αποταμιευτές και κάλεσε τις τράπεζες να
δημιουργήσουν και να διαθέσουν στους καταθέτες νέα προϊόντα, που θα
εξασφαλίζουν υψηλότερες αποδόσεις. Στις 23 Δεκεμβρίου της χρονιάς που έφυγε ο
διοικητής της Εθνικής Τράπεζας και πρόεδρος της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών, κ.
Θ. Καρατζάς, σχολιάζοντας την προτροπή του κ. Χριστοδουλάκη, τόνισε ότι «είναι
αποδεκτή», αναδεικνύοντας την πρόθεση των πιστωτικών ιδρυμάτων να βάλουν στο
επίκεντρο του ενδιαφέροντός τους καταθέτες.

Στα επιτελεία των τραπεζών καταστρώνονται, αυτή την περίοδο, σχέδια με τελικό
στόχο την προσφορά υψηλότερων αποδόσεων στους καταθέτες. Αυτά τα σχέδια
προβλέπουν, μεταξύ άλλων, τη διάθεση νέων καταθετικών και επενδυτικών
προϊόντων, που θα αυξήσουν την ποικιλία των επιλογών αποταμίευσης για τους
καταθέτες, την «επίθεση» ενημέρωσης προς τους πελάτες τους για τις δυνατότητες
επίτευξης υψηλότερων αποδόσεων, μέσω της αποταμίευσης με μακροπρόθεσμο
ορίζοντα και την καλύτερη προβολή της υφιστάμενης κλίμακας προϊόντων που
απευθύνονται στους καταθέτες.

Νέα προϊόντα

Ξεκαθαρίζοντας ότι η αύξηση των επιτοκίων ταμιευτηρίου είναι εκτός συζήτησης,
όσον αφορά την προσπάθεια στήριξης των καταθετών, κορυφαία τραπεζικά στελέχη
τονίζουν η λύση βρίσκεται σε έναν συνδυασμό παροχής νέων προϊόντων και
καλύτερης εμπορικής προώθησης των υφιστάμενων.

Στα σχέδια των τραπεζών είναι η ενίσχυση της γκάμας των αμοιβαίων κεφαλαίων με
τη δημιουργία νέων προϊόντων. Έτσι, για παράδειγμα, η Εθνική Τράπεζα ξεκινά
μέσα στον Ιανουάριο τη διάθεση νέων αμοιβαίων κεφαλαίων, των λεγόμενων cicavs,
τα οποία απευθύνονται σε όσους επιθυμούν να μη ρισκάρουν το κεφάλαιο της
επένδυσής τους, να έχουν άμεση πρόσβαση στα χρήματά τους και να πετυχαίνουν
σχετικά υψηλές αποδόσεις. Πρόκειται για αμοιβαία κεφάλαια που η απόδοσή τους
εξαρτάται καθημερινά από την πορεία συγκεκριμένων δεικτών, όπως είναι οι τιμές
των μετοχών ή οι ισοτιμίες των νομισμάτων. Ο καταθέτης θα έχει τη δυνατότητα
να επενδύει σε αυτά ακόμη και για μία ημέρα ή να «κλειδώνει» την απόδοση που
έχει πετύχει ύστερα από κάποιο χρονικό διάστημα. Ανάλογα προϊόντα ετοιμάζονται
να διαθέσουν μαζικά στο επενδυτικό κοινό και άλλες τράπεζες, στα πλαίσια των
προσπαθειών τους για προσέλκυση καταθετών.

Το «βαρύ πυροβολικό»

Το «βαρύ πυροβολικό» των τραπεζών σε αυτή την προσπάθεια είναι τα λεγόμενα
προϊόντα «εγγυημένου κεφαλαίου». Ο καταθέτης δεν ρισκάρει το κεφάλαιο που
επενδύει, συνήθως για διάστημα ενός έτους και έχει τη δυνατότητα να πετύχει
ετήσια απόδοση που μπορεί να φθάσει ακόμη και το 10%. Σε αυτά τα προϊόντα ο
καταθέτης ρισκάρει, όχι το κεφάλαιο, αλλά την απόδοση. Σε αυτού του είδους τα
προϊόντα οι Έλληνες υπολογίζεται ότι έχουν επενδύσει περίπου ένα
δισεκατομμύριο ευρώ, ποσό το οποίο αυξάνεται σταδιακά με ταχείς ρυθμούς, καθώς
πολλοί καταθέτες εγκαταλείπουν κάθε χρόνο το ταμιευτήριο αναζητώντας καλύτερη
τύχη για τις οικονομίες τους. Οι τράπεζες πυκνώνουν, μήνα με τον μήνα, τη
διάθεση προϊόντων εγγυημένου κεφαλαίου.

Τα αμοιβαία… ξαναβαφτίζονται

Στον κλάδο των εταιρειών διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων, οι περισσότερες από
τις οποίες είναι θυγατρικές τραπεζών και χρησιμοποιούν ως σημεία πώλησης των
προϊόντων τους τα τραπεζικά καταστήματα, γίνεται αυτή την περίοδο μια έντονη
συζήτηση σχετικά με την αλλαγή της ονοματολογίας των αμοιβαίων κεφαλαίων. Όπως
εξηγούν στελέχη της συγκεκριμένης αγοράς, η σημερινή κατηγοριοποίηση και
ονοματολογία (ομολογιακά, μετοχικά, μεικτά) πολλές φορές κατηγοριοποιεί
διαφορετικά μεταξύ τους αμοιβαία κεφάλαια. Για παράδειγμα, ένα αμοιβαίο
κεφάλαιο που επενδύει κατά 50% σε μετοχές και κατά 50% σε ομόλογα λέγεται
μεικτό. Μεικτό, όμως, λέγεται και ένα αμοιβαίο κεφάλαιο που επενδύει κατά 80%
σε ομόλογα και κατά 20% σε μετοχές. Αυτή η κατάσταση δημιουργεί σύγχυση στους
επενδυτές-αποταμιευτές, με αποτέλεσμα πολλοί να κάνουν λανθασμένες επιλογές
που δεν ανταποκρίνονται στο επενδυτικό τους προφίλ (συντηρητικό, επιθετικό
κ.λπ.).

Το επενδυτικό προφίλ

Από την πλευρά ορισμένων εταιρειών διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων, υπό την
καθοδήγηση και των τραπεζών, γίνεται προσπάθεια για κατηγοριοποίηση των
αμοιβαίων κεφαλαίων, με βάση την επενδυτική πολιτική που ακολουθούν (επιθετική
ή συντηρητική) και τις προσδοκώμενες αποδόσεις. Για παράδειγμα, τα αμοιβαία
κεφάλαια που η απόδοσή τους ακολουθεί κατά πόδας την πορεία του Γενικού Δείκτη
στο Χρηματιστήριο, να έχουν διαφορετικό όνομα από αυτά τα αμοιβαία κεφάλαια
που επενδύουν περισσότερο σε συγκεκριμένους χρηματιστηριακούς κλάδους. Ανάλογη
διαφοροποίηση μπορεί να γίνει μεταξύ των αμοιβαίων που «παίζουν» επιθετικά
στην αγορά ομολόγων και εκείνων που ακολουθούν συντηρητική επενδυτική
πολιτική.

«Επίθεση ενημέρωσης»

Η ενημέρωση των καταθετών για όλη την κλίμακα των προϊόντων τους είναι η λύση
που επιλέγουν πολλές τράπεζες, καθώς και η ώθησή τους σε περισσότερο
μακροπρόθεσμες επενδύσεις, οι οποίες εξασφαλίζουν και υψηλότερες αποδόσεις.
Για παράδειγμα, η Εμπορική Τράπεζα θα προσφύγει στην τακτική του επιθετικού
μάρκετινγκ, για την προώθηση τραπεζοασφαλιστικών προϊόντων, τα οποία
απευθύνονται κυρίως σε αυτούς που θέλουν να αποταμιεύσουν με μεγάλο χρονικό
ορίζοντα (πάνω από πέντε έτη), επιτυγχάνοντας υψηλότερες αποδόσεις. Επιθετικό
μάρκετινγκ θα εφαρμοστεί και στα προϊόντα εγγυημένου κεφαλαίου, ενώ θα δοθεί
έμφαση στην προσφορά υψηλότερων αποδόσεων σε όσους αποταμιευτές προτιμούν τη
λύση των προθεσμιακών καταθέσεων.

Η προσπάθεια για στροφή των επενδυτών σε μεσομακροπρόθεσμες τοποθετήσεις θα
γίνει από τις περισσότερες τράπεζες. Τραπεζικά στελέχη σημειώνουν ότι οι
καταθέτες εμφανίζονται απρόθυμοι να δεσμεύουν τα χρήματά τους για μεγαλύτερο
του ενός έτους χρονικό διάστημα, γεγονός που τους αποκλείει από την επίτευξη
αξιόλογων αποδόσεων.