Ωραία Ελένη, η πρώτη femme fatale

Ποια ήταν η Ωραία Ελένη; Μια άπιστη, μια άκαρδη ερωμένη, μια άψυχη καλλονή;
Και αν ήταν έτσι, γιατί όλοι την αγάπησαν παράφορα; Γιατί κανείς δεν την
εκδικήθηκε για τα καμώματά της; Και γιατί κανείς άνδρας, όποια και αν ήταν η
ηλικία του, δεν κατάφερε να τη μισήσει; Και γιατί τελικά δεν πεθαίνει ποτέ; Η
Ελένη της Σπάρτης, η κόρη που γεννήθηκε από την ερωτική συνεύρεση της Λήδας
και του Δία με τη μορφή κύκνου, η σύζυγος του Μενελάου, η ερωμένη του Πάριδος,
η αφορμή της καταστροφής της Τροίας, δεν είναι παρά το πρότυπο της femme
fatale του ανατολικού κόσμου, της μοιραίας γυναίκας, όπως υποστηρίζουν οι
ερευνητές Μαουρίτσιο Μετίνι και Κάρλο Μπριλάντε, στο βιβλίο τους «Ο μύθος της
Ελένης», το οποίο κυκλοφορεί στην Ιταλία.

Το όνομά της μοιάζει γοητευτικό και καταραμένο συνάμα. Στη θωριά της
γοητεύονται οι πάντες. Ακόμη και ο γέροντας σοφός βασιλιάς της Τροίας Πρίαμος,
ο οποίος, όταν την αντικρύζει, καταλαβαίνει πως θα είναι μοιραία για την πόλη
που κυβερνά και όμως την υποδέχεται με θερμά λόγια. Κανείς δεν μπορούσε ή δεν
έπρεπε να της αντιστέκεται, καθώς όχι μόνον εκπροσωπούσε το αιώνιο θηλυκό,
αλλά διέθετε και θεϊκή καταγωγή, που συνδέεται και με τη θεά Νέμεσι, η οποία
επιδοκιμάζει αλλά και τιμωρεί. Η διπλή φύση της δεν περιορίζεται εκεί. Μια
άλλη εκδοχή του μύθου θέλει να μην ταξιδεύει η Ελένη στην Τροία, αλλά το
ομοίωμά της. Και αν ισχύει αυτό, τότε πρόκειται για μια ιστορία φαντασμάτων,
σύμφωνα με τους συγγραφείς, καθώς ο Αχιλλέας, ο Πάτροκλος και ο Έκτορας δεν
σκοτώθηκαν για μια μοιραία γυναίκα, την ωραιότερη από όλες, αλλά μόνον για ένα φάντασμα».

INFO

«Il mito di Elena» («Ο μύθος της Ελένης»), Εκδόσεις Einaudi, σελ. 240, τιμή 15 ευρώ