Πρόσωπα Ο πρώτος διδάξας

Το 1971, ο Ντάνιελ Έλσμπεργκ έδειχνε τον δρόμο που ακολούθησαν οι Σέρον
Ουώτκινς, Σύνθια Κούπερ και Κολίν Ρόουλι και έγιναν φέτος τα «Πρόσωπα της
Χρονιάς» του «Τάιμ».

Ντάνιελ Έλσμπεργκ: «Οι αιτίες που έχει δώσει ο Μπους για τον πόλεμο είναι γελοίες – η δημοκρατία, ας γελάσω»

Το 2002, η Ουώτκινς, η Κούπερ και η Ρόουλι βγήκαν μπροστά και αποκάλυψαν στην
κοινή γνώμη διαφθορά και ανεπάρκειες στην Enron, την WorldCom και το FBI, όπου
αντιστοίχως εργάζονταν. «Whistle-Blowers» ονόμασε το «Τάιμ» τις γυναίκες αυτές
που σήμαναν τον κώδωνα του κινδύνου για μας τους υπόλοιπους. Όπως είχε κάνει,
κάτι παραπάνω από 30 χρόνια πριν, ο πρώην πεζοναύτης Ντάνιελ Έλσμπεργκ, ο
διασημότερος «whistle-blower» των πενήντα τελευταίων ετών.

Εβδομήντα ενός χρόνων σήμερα, ο Έλσμπεργκ ζει στο Μπέρκλεϋ της Καλιφόρνιας. Το
1971 ήταν αναλυτής της Ραντ Κορπορέισον και είχε εργαστεί υπό τον υπουργό
Άμυνας Ρόμπερτ Μακναμάρα και για το υπουργείο Εξωτερικών στο Βιετνάμ. Στη
διάρκεια της θητείας του αυτής, διαπίστωσε πως διαδοχικές αμερικανικές
κυβερνήσεις και πρόεδροι έλεγαν ψέματα στον αμερικανικό λαό για τη διεξαγωγή
και τις συνέπειες του πολέμου. Φωτοτύπησε 7.000 σελίδες ντοκουμέντων που
έμειναν στην Ιστορία ως τα «Έγγραφα του Πενταγώνου» και, όταν κανείς πολιτικός
δεν θέλησε να τις αποκαλύψει, τις έδωσε στους «Νιού Γιόρκ Τάιμς». Κατά τη δίκη
του, το 1973, στην οποία κατηγορούνταν για 12 κακουργήματα και κινδύνευε με
κάθειρξη 115 χρόνων, αποκαλύφθηκε ότι ο Νίξον είχε βάλει τους διαρρήκτες του
Ουωτεργκέητ, Γκόρντον Λίντυ και Χάουαρντ Χαντ, να διαρρήξουν το γραφείο του
ψυχαναλυτή του Έλσμπεργκ για να βρουν στοιχεία για να τον δυσφημήσουν ή να τον
οδηγήσουν στην αυτοκτονία· ότι μπράβοι στρατολογήθηκαν για να του σπάσουν τα
πόδια· ότι στον δικαστή του είχε προσφερθεί η θέση του διευθυντή του FBI, αν
καταδίκαζε αυστηρά τον Έλσμπεργκ. Όταν όλα αυτά έγιναν γνωστά, ο Έλσμπεργκ
αθωώθηκε και τα «Έγγραφα του Πενταγώνου» βοήθησαν, ώστε οι ΗΠΑ να αποχωρήσουν
από το Βιετνάμ και ο Νίξον να παραιτηθεί ταπεινωμένος.

Ο Έλσμπεργκ, ο οποίος εξέδωσε τελευταία ένα βιβλίο για εκείνη την εποχή με
τίτλο «Μυστικά» («Secrets», Εκδ. Viking), βρίσκει πολλούς παραλληλισμούς τού
τότε με το σήμερα. Θεωρεί γελοίο τον ισχυρισμό του προέδρου Μπους πως θα κάνει
πόλεμο για τη δημοκρατία και αναφέρει ως κυριότερους λόγους για τον πόλεμο
τους εξής τρεις: «πετρέλαιο, πετρέλαιο και πετρέλαιο». «Όσοι βρίσκονται σήμερα
στην κυβέρνηση, στη θέση που ήμουν εγώ τότε, και γνωρίζουν πως ο πρόεδρος μας
λέει ψέματα για να μπούμε σ’ έναν άδικο και ριψοκίνδυνο πόλεμο», τονίζει,
«πρέπει να κάνουν αυτό που έπρεπε να είχα κάνει εγώ το 1964-65: να πάνε στο
Κογκρέσο και στον Τύπο με ντοκουμέντα και να πουν την αλήθεια. Είναι
επικίνδυνο, αλλά υπάρχουν καιροί που αξίζει να αναλαμβάνεις μεγάλους
κινδύνους, γιατί έτσι σώζονται πολλές ζωές».