Απαρτχάιντ φαρμάκων

Το βράδυ της Παρασκευής, οι ΗΠΑ μπλόκαραν τη συμφωνία στον Παγκόσμιο
Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ), η οποία θα επέτρεπε να διανεμηθούν σε χαμηλές τιμές
στις φτωχές χώρες φάρμακα κατά του AIDS, της φυματίωσης και της ελονοσίας.
«Πρόκειται για ένα νέο απαρτχάιντ», κατήγγειλαν χώρες της Αφρικής.

Έτσι το χριστουγεννιάτικο δώρο δεν ήρθε ποτέ για τα 30 εκατομμύρια φορείς και
ασθενείς του AIDS. Ούτε για όσους πάσχουν από φυματίωση, ελονοσία και άλλες
τροπικές ασθένειες και δεν είναι σε θέση να αγοράσουν τα φάρμακα στις τιμές
του εμπορίου. Γιατί ο Λευκός Οίκος το αποφάσισε: τα μονοπώλια των
φαρμακοβιομηχανιών δεν θα θιγούν, οι θεραπείες θα αγοράζονται με τους όρους
εκείνου που κατέχει την ευρεσιτεχνία. Οι αφρικανικές χώρες διαμαρτυρήθηκαν και
μίλησαν για σκάνδαλο, η Ευρωπαϊκή Ένωση, που προσπαθούσε να μεσολαβήσει, τα
βρόντηξε κάτω. «Είναι σοβαρό και απογοητευτικό», δήλωσε ο Ταϊλανδός διευθυντής
του ΠΟΕ Σουασάι Πανιτσκπάκντι. «Κινδυνεύουμε να δυσφημιστούμε ενώπιον της
κοινής γνώμης». Οι 144 χώρες του ΠΟΕ δεν κατάφεραν να τηρήσουν την υπόσχεση
που είχαν δώσει τον Νοέμβριο του 2001 στη Σύνοδο Κορυφής της Ντόχα, ότι οι
αναπτυσσόμενες χώρες θα έχουν δικαίωμα να παραβιάσουν τους νόμους περί
ευρεσιτεχνιών, για το συμφέρον της δημόσιας υγείας.

Οι βιομηχανίες

Το βράδυ της Παρασκευής ήταν η τελευταία ευκαιρία για να συναφθεί η συμφωνία
που θα επέτρεπε στις κυβερνήσεις του Τρίτου Κόσμου να παράγουν ή να εισάγουν
φάρμακα που σώζουν ζωές σε χαμηλές τιμές. Για παράδειγμα, το Nevirapin της
Boehringer Ingelheim που χορηγείται κατά του AIDS κοστίζει 4,25 ευρώ ανά
ταμπλέτα στις ΗΠΑ, αλλά 8,73 στην Κένυα. Και στη Βραζιλία, που παράγει μόνη
της τα φάρμακα βάσει ειδικών συμφωνιών, κάθε ταμπλέτα του Nevirapin στοιχίζει
μόλις 2,68 ευρώ.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Ντικ Τσέινι μπλόκαρε όμως την παγκόσμια συμφωνία, αφού
οι αμερικανικές φαρμακοβιομηχανίες άσκησαν έντονες πιέσεις στον Λευκό Οίκο.
Και οι ΗΠΑ αρνήθηκαν να χαλαρώσουν τις νομοθετικές διατάξεις περί παγκόσμιων
ευρεσιτεχνιών που καθιστούν τις τιμές των φαρμάκων απρόσιτες για τις
περισσότερες αναπτυσσόμενες χώρες. Στην περίπτωση του AIDS, αυτό σημαίνει ότι
θα συνεχιστεί ως το 2016 το μονοπώλιο των επτά φαρμακευτικών εταιρειών που
έχουν την αποκλειστικότητα των θεραπειών. Όποιος παραβιάσει τα αποκλειστικά
τους δικαιώματα, διακινδυνεύει δίκες και βαριές εμπορικές κυρώσεις. «Δεν
μπορεί να γίνει ανεκτό, φάρμακα που σώζουν τη ζωή να μπορούν να αγοραστούν
μόνον από λίγους προνομιούχους και εκατομμύρια ασθενείς να πεθαίνουν»,
απάντησε η Γκρο Χάρλεμ Μπρούντλαντ, διευθύντρια της Παγκόσμιας Οργάνωσης
Υγείας.

Τώρα οι ανθρωπιστικές οργανώσεις, όπως η Oxfam και οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα,
απαντούν: «Αν οι πολιτικοί δεν είναι σε θέση να καταλήξουν σε μια συμφωνία,
εμείς θα υποστηρίξουμε το λαθρεμπόριο των φαρμάκων για να αποτρέψουμε θανάτους
ανθρώπων».