ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΠΕΤΣΑΛΝΙΚΟΣ Αυστηρότερος αντιτρομοκρατικός

«Προ των πυλών» είναι ο νέος αντιτρομοκρατικός νόμος, που θα περιλαμβάνει
ορισμό για την τρομοκρατία, κατάλογο τρομοκρατικών αδικημάτων και θα αυξάνει
τον χρόνο παραγραφής σχετικών αδικημάτων από 20 σε 30 χρόνια. Το σχετικό
νομοσχέδιο, που δεν θα έχει αναδρομική ισχύ, θα είναι έτοιμο τις προσεχείς
ημέρες, ενώ εντός του 2003, όπως γνωστοποιεί με συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» ο
υπουργός Δικαιοσύνης κ. Φίλιππος Πετσάλνικος, θα αλλάξει και το καθεστώς
έκδοσης κατηγορουμένων, κατ’ επιταγήν της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο υπουργός Δικαιοσύνης διαβεβαιώνει, πάντως, ότι οι αλλαγές που έρχονται δεν
θα θίξουν τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών, ενώ αποκλείει κατηγορηματικά το
ενδεχόμενο έκδοσης στις ΗΠΑ Ελλήνων πολιτών ή κατηγορουμένων για αδικήματα που
έχουν παραγραφεί στη χώρα μας, φωτογραφίζοντας ουσιαστικά τα αρχικά μέλη της
17Ν.

Κύριε υπουργέ, είναι αναγκαίος ένας νέος αντιτρομοκρατικός νόμος;

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχώρησε πέρυσι σε απόφαση-πλαίσιο και η χώρα μας ως μέλος
της Ε.Ε. έχει την υποχρέωση να ενσωματώσει στο δίκαιό της την απόφαση αυτή. Οι
αλλαγές-συμπληρώσεις που πρέπει να κάνουμε στην ισχύουσα νομοθεσία είναι λίγες
σε αριθμό και περιορισμένες, θα έλεγα, σε σημασία.

Τα στοιχεία που θα απαιτούνται στο εξής για να χαρακτηριστεί μια πράξη ως
τρομοκρατική είναι η τέλεση ενός ή περισσοτέρων εγκλημάτων από αυτά που θα
αναφέρονται στον οικείο κατάλογο, όταν η τέλεση αυτή αντικειμενικά μεν
λαμβάνει χώρα με τρόπο ή σε έκταση ή υπό συνθήκες τέτοιες, που να είναι
δυνατόν να βλάψουν μια χώρα ή έναν διεθνή οργανισμό. Υποκειμενικά δε ο
δράστης θα πρέπει να αποσκοπεί είτε στον σοβαρό εκφοβισμό ενός πληθυσμού, είτε
στον παράνομο εξαναγκασμό μιας δημόσιας αρχής ή ενός διεθνούς οργανισμού να
εκτελέσει οποιαδήποτε πράξη ή να απόσχει από την εκτέλεσή της, είτε στη σοβαρή
αποσταθεροποίηση ή στην καταστροφή των θεμελιωδών συνταγματικών, πολιτικών,
οικονομικών ή κοινωνικών δομών μιας χώρας ή ενός διεθνούς οργανισμού.

Και η χρηματοδότηση

Επίσης, τιμωρείται αυστηρότερα όποιος διευθύνει μια τρομοκρατική οργάνωση και
ορισμένα εγκλήματα, εφόσον αυτά τελούνται με σκοπό την προπαρασκευή του
εγκλήματος, ενώ θεσπίζεται για πρώτη φορά το αξιόποινο πράξεων ενίσχυσης και
χρηματοδότησης τρομοκρατικών οργανώσεων και αυξάνεται το όριο παραγραφής στα
30 χρόνια.

Η συνδικαλιστική δράση

Αρκετοί εκφράζουν φόβους ότι οι νέες διατάξεις θα φέρουν άλλα προβλήματα.
Τα επεισόδια με απεργούς, μια κατάληψη δημόσιου κτιρίου κ.ά. είναι ενδεχόμενο
να κινητοποιούν στο εξής την… Αντιτρομοκρατική Υπηρεσία;

Ένα από τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά των ρυθμίσεων είναι η ρητή πρόβλεψη ότι
δεν αναιρείται, ούτε περιορίζεται οποιασδήποτε μορφής πολιτική εκδήλωση ή άλλη
μαχητική συνδικαλιστική δράση. Για τον λόγο αυτό, ορίζεται ότι δεν εμπίπτει
στην έννοια των τρομοκρατικών πράξεων, όπως αυτές προσδιορίζονται στο
νομοσχέδιο, η τέλεση ενός ή περισσοτέρων από τα προβλεπόμενα σε αυτήν
εγκλήματα, αν πρόκειται για εκδήλωση προσπάθειας εγκαθίδρυσης του δημοκρατικού
πολιτεύματος ή διαφύλαξης ή αποκατάστασης αυτού ή συνδέεται με την άσκηση
θεμελιώδους ατομικής, πολιτικής ή συνδικαλιστικής ελευθερίας ή άλλου
δικαιώματος προβλεπόμενου στο Σύνταγμα ή στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα
Δικαιώματα του Ανθρώπου.

Έτσι, δεν θα υπάρχει περίπτωση να κατηγορηθούν ως τρομοκράτες, όσοι ασκούν,
έστω και με έντονο ή υπερβολικό τρόπο, το δικαίωμά τους στην εκφορά γνώμης,
ανεξάρτητα εάν κατά την άσκηση του δικαιώματός τους αυτού ενδέχεται να
διαπράττουν άλλα αδικήματα.

Οι αλλαγές στο καθεστώς έκδοσης κατηγορουμένων, με βάση την απόφαση της
Ευρωπαϊκής Ένωσης, πότε θα προωθηθούν;

Η Ελλάδα, ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει υποχρέωση μέχρι το τέλος του
2003 να έχει ενσωματώσει στην ελληνική νομοθεσία την απόφαση-πλαίσιο της
Ευρωπαϊκής Ένωσης για το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης. Στο υπουργείο Δικαιοσύνης
έχει συσταθεί Ειδική Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή για την αναγκαία εργασία,
ώστε μέσα στο πιο πάνω χρονικό διάστημα να καταρτιστεί και να ψηφιστεί από τη
Βουλή το σχετικό νομοσχέδιο.

Η έκδοση στις ΗΠΑ

Θα αλλάξουν οι συμφωνίες περί της έκδοσης και με τις ΗΠΑ; Είναι θέμα που
εξετάζεται;

Σε διμερές επίπεδο δεν υπάρχει τέτοιο ενδεχόμενο. Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής
Ένωσης γίνονται ως γνωστόν συζητήσεις για τη σύναψη συμφωνίας Ε.Ε. και ΗΠΑ για
θέματα έκδοσης και δικαστικής συνεργασίας. Και στην Ε.Ε. όμως επικρατεί η
άποψη, στην οποία εμμένουμε και εμείς, ότι ενδεχόμενη συμφωνία δεν πρέπει επ’
ουδενί να έρχεται σε αντίφαση με τις αρχές και το κεκτημένο του ευρωπαϊκού
δικαιικού πολιτισμού. Όπως είναι η μη έκδοση ημεδαπών, η μη έκδοση σε
περίπτωση παραγεγραμμένων, κατά το εθνικό δίκαιο, εγκλημάτων, η διατήρηση της
έννοιας του πολιτικού εγκλήματος, καθώς και το ζήτημα της θανατικής ποινής.

«Πλήρεις οι νόμοι για πάταξη της διαφθοράς»

Το «μπαλάκι» στους δικαστικούς λειτουργούς για την πάταξη της διαφθοράς
στο Δημόσιο επιστρέφει ο υπουργός Δικαιοσύνης κ. Φίλ. Πετσάλνικος. «Το θεσμικό
πλαίσιο είναι πλήρες» τονίζει, επικαλούμενος μάλιστα και τον εισαγγελέα του
Αρείου Πάγου κ. Ευάγγ. Κρουσταλλάκη, και πλέον «απομένει η αντίδραση της
δικαστικής εξουσίας…».

Κύριε υπουργέ, «πανστρατιά» εισαγγελέων κατά της διαφθοράς στο Δημόσιο
ζήτησε ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου. Καιρός ήταν;

Ο κ. Κρουσταλλάκης, ως ανώτατος εισαγγελικός λειτουργός της χώρας, έχει το
δικαίωμα να κατευθύνει με εγκυκλίους οδηγίες και παραγγελίες τους εισαγγελείς.
Ως προς τη διαφθορά στο Δημόσιο, ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου είπε επί λέξει
τα εξής: «Η εκτελεστική λειτουργία αγωνίζεται να αντιμετωπίσει με όλα τα μέσα
αυτή την κατάσταση. Έχει ήδη ιδρύσει ειδικές υπηρεσίες επιθεώρησης, που
επιτελούν πολύ αποτελεσματικά το έργο τους. Η νομοθετική εξουσία είχε
υιοθετήσει ειδικούς κανόνες για την αντιμετώπιση των φαινομένων παρανομίας…
Απομένει η αντίδραση της τρίτης, της δικαστικής λειτουργίας». Συμφωνώ μαζί
του…

Επομένως, δεν θεωρείτε αναγκαία τη λήψη κάποιων νέων μέτρων από την πλευρά
της κυβέρνησης για το θέμα της διαφθοράς…

Το θεσμικό πλαίσιο που έχει ψηφίσει η Βουλή είναι πλήρες και εξασφαλίζει τις
προϋποθέσεις ώστε οι δικαστικοί λειτουργοί να πράττουν το δικό τους καθήκον.
Είναι ορθή η επισήμανση του κ. Σκανδαλίδη ότι καθυστερεί η έκδοση αποφάσεων σε
υποθέσεις διαφθοράς και εάν υπάρξουν ποινές θα λειτουργήσει αυτό παιδαγωγικά
για όλους τους άλλους…

«Η τηλεόραση έχει αρνητικές συνέπειες στην απονομή δικαιοσύνης»

«Η τηλεόραση έχει αρνητικές συνέπειες στην απονομή της δικαιοσύνης…»,
αναφέρει ο κ. Πετσάλνικος και υπεραμύνεται των νέων διατάξεων για την απουσία
της τηλεοπτικής κάμερας από τις δίκες – και ιδίως από την επικείμενη δίκη τής
17Ν.

Οι ρυθμίσεις για την αποβολή της τηλεοπτικής κάμερας από τις δικαστικές
αίθουσες είναι πλέον νόμος του κράτους. Γιατί τώρα, γιατί με τρόπο που
«φωτογραφίζει» την επικείμενη δίκη τής 17Ν;

Οι αποφάσεις δεν ελήφθησαν ούτε βιαστικά, ούτε συγκυριακά. Ούτε «τώρα» έγιναν
οι ρυθμίσεις, ούτε «φωτογραφίζουν» κάποια δίκη. Σε ανύποπτο χρόνο, από τις 4
Απριλίου, δημοσιοποίησα τις προθέσεις του υπουργείου Δικαιοσύνης να προτείνει
τη θέσπιση σαφούς πλαισίου όσον αφορά την παρουσία των ραδιοτηλεοπτικών μέσων
σε όλες τις αίθουσες των δικαστηρίων και στη μετάδοση όλων των δικών.

Πιστεύω ότι η ραδιοτηλεοπτική μετάδοση των δικών όχι μόνο δεν αποτελεί
πρόσθετη εισφορά στη βελτίωση του παρεχόμενου δικαιοδοτικού έργου, αλλά
αντίθετα έχει αρνητικές συνέπειες στην ομαλή και ανεπηρέαστη διεξαγωγή τής
δίκης, η οποία ως μοναδικό αντικειμενικό σκοπό έχει την απόδοση της
δικαιοσύνης.

Παρουσία δημοσιογράφων

Για ορισμένους, πάντως, η απουσία της τηλεόρασης περιορίζει τη δημοσιότητα
τής δίκης… Υπάρχει φόβος ότι η τηλεόραση θα «ηρωοποιήσει» τους
συγκεκριμένους κατηγορουμένους;

Η δημοσιότητα των συνεδριάσεων των δικαστηρίων θα είναι άμεση και ακώλυτη, με
παρουσία του κοινού και των δημοσιογράφων, όπως απαιτεί το άρθρο 93 του
Συντάγματος.

Ως προς τη συγκεκριμένη δίκη, διαμορφώνεται ήδη ο χώρος όπου θα διεξαχθεί, με
πρόβλεψη 120 θέσεων για δημοσιογράφους μέσα στην αίθουσα, πέραν των θέσεων που
προβλέπονται για το κοινό. Παράλληλα προβλέπουμε και την κατασκευή ειδικού
χώρου που θα λειτουργεί ως Κέντρο Τύπου με όλο τον απαραίτητο εξοπλισμό, όπου
θα εξυπηρετούνται άλλοι 250 δημοσιογράφοι. Για ποιον «περιορισμό» της
δημοσιότητας μιλάνε; Νομίζω ότι δεν είναι ιδιαίτερα κολακευτικό για τους
δημοσιογράφους που θα παρακολουθήσουν τη δίκη, η έμμεση αλλά σαφής αιχμή
ορισμένων ως «επιχείρημα» ότι η μη παρουσία της τηλεοπτικής κάμερας θα
στερήσει από τους πολίτες την έγκυρη ενημέρωση!

Εσείς με ποιον τρόπο θα ενημερώνεστε για την εξέλιξη της ακροαματικής
διαδικασίας; Ή σας αφήνουν αδιάφορο όσα θα διαδραματίζονται στη δικαστική
αίθουσα;

Η υπόθεση της 17Ν είναι σημαντική και δεν μπορεί να αφήνει κανέναν αδιάφορο,
πολύ περισσότερο τον υπουργό Δικαιοσύνης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ιδιαίτερο
τρόπο ενημέρωσης. Κι εγώ θα ενημερώνομαι, όπως όλοι, από την ειδησεογραφία του
Τύπου και τους σχολιασμούς και τις αναλύσεις έγκριτων νομικών και δημοσιογράφων.