«Ημερομηνία ή τίποτα»

Όλα για όλα τα παίζει η Τουρκία και ο νέος της ισχυρός άνδρας Ταγίπ
Ερντογάν, στη Σύνοδο Κορυφής της Κοπεγχάγης. Επιμένοντας μέχρι τέλους σε
ημερομηνία έναρξης των ενταξιακών της διαπραγματεύσεων εντός του 2003 – κι όχι
του 2005, που είναι η πλέον προωθημένη πρόταση της Ευρώπης.

Ο Ερντογάν δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει και το Κυπριακό ως μοχλό πίεσης.
«Δεν υπογράφω» ήταν το μήνυμα Άγκυρας και Ντενκτάς, λίγες ώρες πριν από την
έναρξη της ιστορικής Συνόδου Κορυφής.

Σε βοήθεια του εκβιασμού του κ. Ερντογάν έσπευσε, ακόμη και την ύστατη ώρα, ο
Αμερικανός πρόεδρος Τζορτζ Μπους, ξεκινώντας γύρο τηλεφωνικών επαφών με τους
Ευρωπαίους ηγέτες. Επικοινώνησε έτσι με τον Δανό πρωθυπουργό και προεδρεύοντα
της Συνόδου Κορυφής, κ. Ράσμουσεν, καθώς και με τον Γάλλο πρόεδρο Ζακ Σιράκ.
Από τον τελευταίο ζήτησε επιτακτικά να δοθεί πράσινο φως για την ένταξη της
Τουρκίας στην Ένωση – με αποτέλεσμα να εκνευριστεί ο κ. Σιράκ και να απαντήσει
πως «η Τουρκία θα πάρει πράσινο φως από μας, όταν κι εσείς δώσετε πράσινο φως
στο Μεξικό να ενταχθεί στις ΗΠΑ».

Διπλωματικές πηγές έλεγαν ότι η νέα τουρκική κυβέρνηση έχει επενδύσει
υπερβολικά πολλές προσδοκίες στο ζήτημα μιας ημερομηνίας εντός του 2003. Αυτό
έχει ως αποτέλεσμα να κινδυνεύει η γείτων από νέα εσωτερική κρίση, καθώς λίγο
μετά την ορκωμοσία της, η ισλαμική κυβέρνηση θα φανεί ανήμπορη να εκπληρώσει
τα υπεσχημένα. Από την άλλη μεριά, προσέθεταν, και η Ευρώπη δεν μπορεί να
υπερβεί ένα συγκεκριμένο όριο στην καλή της διάθεση απέναντι στην Τουρκία,
καθώς η αντίδραση των Ευρωπαίων πολιτών στην προοπτική ένταξης της Τουρκίας
είναι μεγάλη. Για παράδειγμα, στη Γαλλία το 65% των ψηφοφόρων της δεξιάς
γαλλικής κυβέρνησης είναι αντίθετο στην τουρκική ένταξη.

Με αυτά τα δεδομένα, το σχέδιο του γενικού γραμματέα για την επίλυση του
Κυπριακού θα μείνει στα αζήτητα, ενώ – σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις – θα
προχωρήσει κανονικά η ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Την εκτίμηση
αυτή συμμερίζονταν και μέλη της ελληνικής κυβέρνησης, που ωστόσο δεν απέκλειαν
και το ενδεχόμενο ορισμένες χώρες στην προσπάθειά τους να αποφύγουν ρήξη με
την Τουρκία να επιδιώξουν αναβολή της ένταξης της Κύπρου ή ένταξή της υπό
προϋποθέσεις. Κάτι που, όπως υπογράμμιζαν, η Ελλάδα δεν πρόκειται να δεχθεί. Η
δανική προεδρία, πάντως, στο έγγραφο που έστειλε στους 14 ηγέτες των χωρών –
μελών, αφήνει ανοικτό το τι μέλλει γενέσθαι σχετικά με την ημερομηνία για την
Τουρκία, αλλά και το θέμα της Κύπρου. Κι αυτό μολονότι στο τελευταίο Συμβούλιο
των υπουργών Εξωτερικών ουδείς υπέβαλε ένσταση για την ένταξη του νησιού –
κάτι που έκανε το υπουργείο Εξωτερικών να θεωρήσει προς στιγμήν πως η ένταξη
είναι ήδη δεδομένη.

Ο Κώστας Σημίτης έφθασε χθες το απόγευμα στην Κοπεγχάγη, όπου το βράδυ είχε
συνάντηση με τον πρόεδρο Κληρίδη, ενώ σήμερα το πρωί θα έχει συνάντηση με τον
Τούρκο νικητή των εκλογών Ταγίπ Ερντογάν και τον πρωθυπουργό Αμπντουλάχ
Γκιουλ. Εκτίμηση, ωστόσο, της ελληνικής κυβέρνησης είναι πως η Άγκυρα έχει
σκληρύνει υπερβολικά τη θέση της απαιτώντας ημερομηνία για τις
διαπραγματεύσεις της εντός του 2003. Η Ένωση, όμως, σύμφωνα με εκτιμήσεις της
Αθήνας, δεν προτίθεται να παραχωρήσει τίποτε περισσότερο από τη γαλλογερμανική
πρόταση, που προβλέπει έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων για την Τουρκία το
2005 κι εφόσον πληροί κάποια ευρωπαϊκά κριτήρια.

Στη… NAFTA

Ο κ. Ερντογάν διαμηνύει πως εάν οι «15» επιμείνουν στη θέση αυτή, η Άγκυρα δεν
πρόκειται να συναινέσει στην υπογραφή εκ μέρους του κ. Ντενκτάς τού
αναθεωρημένου σχεδίου Ανάν. Μάλιστα, ο κ. Ερντογάν έφτασε να δηλώνει πως εάν η
Τουρκία δεν ενταχθεί στην Ένωση, θα πάει να ενταχθεί στη NAFTA – τη συμφωνία
Ελεύθερου Εμπορίου που περιλαμβάνει τις ΗΠΑ, το Μεξικό και τον Καναδά –
προκαλώντας θυμηδία στις Βρυξέλλες. Στο πνεύμα Ερντογάν, λίγη ώρα αργότερα, ο
Τουρκοκύπριος ηγέτης σε συνέντευξή του επιβεβαίωσε πως πράγματι δεν θα
υπογράψει στην Κοπεγχάγη το σχέδιο του Κόφι Ανάν.

Τον περιορισμό των πιθανοτήτων για επίλυση του Κυπριακού στην Κοπεγχάγη
επιβεβαίωσε και ο ΟΗΕ. Ο εκπρόσωπος του Οργανισμού, Φρεντ Έκχαρτ, είπε πως ο
κ. Ανάν δεν έχει επί του παρόντος προγραμματίσει να μεταβεί στην Κοπεγχάγη.
Και πρόσθεσε πως «δεν είμαι έτοιμος αυτή τη στιγμή να προβλέψω ότι (σ.σ.:
Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι) είναι έτοιμοι να συμβιβαστούν, έτοιμοι να
συμφωνήσουν σε μια τελική δήλωση».

Απειλούν Γάλλους και Γερμανούς

Μολονότι η πλειονότητα των χωρών-μελών της Ένωσης συμπαρατάσσεται πίσω
από τη γαλλογερμανική πρόταση για ημερομηνία στην Τουρκία το 2005, υπάρχουν
και χώρες που αντιδρούν ακόμη και σε αυτήν. Η Αυστριακή υπουργός Εξωτερικών
Μπενίτα Φερρέρο-Βάλντερ δήλωσε ότι «είναι πολύ νωρίς» για να πάρει ημερομηνία
στην Κοπεγχάγη η Τουρκία και ότι «όπως και οι άλλες υποψήφιες χώρες, έτσι και
η Τουρκία θα πρέπει πρώτα να πληροί όλα τα πολιτικά κριτήρια».

Την ίδια εκτίμηση – ότι η Άγκυρα δεν πληροί τα κριτήρια – εξέφρασε και ο
πρόεδρος της Κομισιόν Ρομάνο Πρόντι. Ενώ για την ένταξη της Κύπρου ο κ. Πρόντι
είπε πως «η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι σε κάθε περίπτωση έτοιμη να ολοκληρώσει
και επίσημα τις διαπραγματεύσεις στην Κοπεγχάγη για την ένταξη της Κύπρου στην
Ε.Ε., παρά τη δεδηλωμένη προτίμησή μας για την ένταξη μιας επανενωμένης
Κύπρου».

Θερμός συνήγορος του τουρκικού αιτήματος εμφανίστηκε χθες και ο Βρετανός
υπουργός Εξωτερικών Τζακ Στρο. Αποφεύγοντας να κάνει λόγο για συγκεκριμένη
ημερομηνία, επισήμανε την «πρόοδο» που έχει σημειώσει η Τουρκία στα ανθρώπινα
δικαιώματα, στον σεβασμό των νόμων, στην οικονομία της αγοράς και στην
κατάργηση της ποινής του θανάτου.

Ο Τούρκος πρωθυπουργός Αμπντουλάχ Γκιουλ εμφανίστηκε – στη «Μιλιέτ» –
απειλητικός έναντι των εταίρων, τονίζοντας πως η χώρα του διαθέτει «σχέδιο Β».
Κατά την εφημερίδα, αυτό είναι ο αποκλεισμός των Γάλλων και των Γερμανών από
το νέο εξοπλιστικό πρόγραμμα της Τουρκίας, εάν δεν δώσουν ως ημερομηνία το 2003.