ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Το μεγαλείο της αφροσύνης

Κι όμως λανθάνουμε… Ψεύτικα ήταν τα μηνύματα (ή δεν τ’ ακούσαμε ή δεν τα
νοιώσαμε καλά)

Κ. Καβάφη, Τελειωμένα

Η υπόθεση της «τέως» βασιλικής περιουσίας ξανάφερε στο νου μου την αφροσύνη
του Μεγαλειότατου. Πίσω του τότε κρύβονταν και άλλοι (ανακτ-άφρονες,
δημοκρατικ-άφρονες ή και σκέτοι άφρονες).

Ελπίζω σήμερα να έχουμε τη βούληση ν’ απαλλαγούμε και από τις τρεις αυτές
σχολές σκέψης. Οι ανακτ-άφρονες δεν έχουν – ίσως – συνειδητοποιήσει ότι
γεννήθηκαν σε μη προσήκοντα – για τις προσδοκίες τους – χρόνο. Στο
παγκοσμιοποιημένο τοπίο δεν χωρούν πλέον απλοί «βασιλείς», καθώς το
καπιταλιστικό σύστημα παράγει συνεχώς βασιλιάδες του πετρελαίου, του ροκ, της
showbiz, των φουστανιών, των υπολογιστών κοκ. Σήμερα το στέμμα από μόνο του
δεν μετράει. Αντίθετα το σπέρμα συμβάλλει στην πολιτική / οικονομική διαδοχή,
ενώ το αίμα πουλάει αρκετά (καθώς η διαπλοκή της εξουσίας με το οργανωμένο
έγκλημα συνεχώς αυξάνεται). Οι βασιλείς παλαιού τύπου έχουν πλέον
υποκατασταθεί, αφού το μεν κληρονομικό δικαίωμα μεταβιβάζεται «πιο
δημοκρατικά» (πενήντα οικογένειες μάς κυβερνάνε τα τελευταία πενήντα χρόνια),
η δε Αυλή και οι αυλικοί δεν χρειάζονται παλάτια για να συγκροτηθούν σε σώμα.

Οσφυοκάμπτες του περιβάλλοντος, γλάστρες, παπαγαλάκια, κράχτες φυτρώνουν
παντού και είναι έτοιμοι να προσφέρουν – ουχί αφιλοκερδώς – τις υπηρεσίες τους
στον (όποιον) Αρχηγό (ισοβασιλέα, ισόθεο, ισοκράτη). Ακόμα και σ’
εκδημοκρατισθέντες «πρώην».

Άρα οι ανακτ-άφρονες ή πρέπει να προσαρμοσθούν στην αγοραία εκδοχή της
βασιλείας ή πρέπει να ζήσουν με τις αναμνήσεις (και ενοχές τους;) για
περασμένα μεγαλεία.

Οι δημοκρατικ-άφρονες είναι σαφώς περισσότεροι αλλά όχι περισσότερο συνετοί
από τους προηγούμενους. Έχουν πιστέψει ότι η Δημοκρατία είναι ένα
αυτοματοποιημένο ισόβιο πολίτευμα στο οποίο οι πολίτες το μόνο που οφείλουν να
κάνουν είναι να κλείνουν τα μάτια στις παρανομίες των ισχυρών ή/και να
συμψηφίζουν τις δικές τους παρανομίες με των αλλονών. Έτσι η Δημοκρατία light
των καιρών μας μοιάζει με τεφτέρι του μπακάλη κι όχι με συνεπή εφαρμογή
διαδικασιών και πιστή τήρηση αρχών. Η επιβίωση του (έστω και) δημοκρατικού
πολίτη δεν ταυτίζεται σε καμία περίπτωση με τη δημοκρατική λειτουργία και τον
δημοκρατικό έλεγχο.

Άρα οι δημοκρατικ-άφρονες πρέπει γρήγορα να συνειδητοποιήσουν ότι αυτό το
παιχνίδι των άνομων / έκνομων ισορροπιών ατομικού συμφέροντος με τους
κυρίαρχους ή θα τελειώσει με την αφομοίωση των θεσμών στο κρατικό οπλοστάσιο
καταστολής ή θ’ αλλοιώσει το ήθος και το είδος της Δημοκρατίας (δίνοντάς της
την όψη χαμαιλέοντα).

Τέλος, υπάρχουν και οι σκέτοι άφρονες. Αυτοί κινούνται άναρχα, οριζοντίως και
καθέτως. Παίρνουν – κατά καιρούς και κατά περίσταση – διάφορα προσωνύμια:
εκσυγχρονιστές, υπερπατριώτες, καθαρόαιμοι, ορθολογιστές κ.ο.κ. Πίσω από τις
ταμπέλες της συγκυρίας άλλοτε κρύβεται ένας καλώς νοούμενος ρομαντισμός κι
άλλοτε ένας κακοήθης ρεβανσισμός. Οι ρομαντικοί, όσο κι αν λαθεύουν στις
εκτιμήσεις τους, ποτέ δεν είναι επικίνδυνοι. Αντίθετα οι φανατικοί εκ
πεποιθήσεως, οι μονόχνωτοι ναρκισσευόμενοι μονοδρομικοί, στο τέλος πάντα
κάνουν κακό. Οι περισσότεροι άλλωστε από αυτούς λειτουργούν ως «οιονεί –
(ισόβιοι) βασιλείς» σε μια φθίνουσα δημοκρατία του τύπου (και όχι της ουσίας ή
των ανθρώπων). Έτσι διοικούν κι έτσι νιώθουν.

Αν οι ρομαντικοί είναι αφελείς, οι άφρονες κυβερνώντες (υπουργοί, σύμβουλοι,
παρατρεχάμενοι δημοσιογράφοι) κάνουν μεγαλύτερη ζημιά στα πολιτικά ήθη (και
ιδίως στο δημοκρατικό ήθος) αφού χρησιμοποιούν, ως προκάλυψη στην αυταρχική
συμπεριφορά τους, το τεκμήριο της λαϊκής ψήφου. Κι αυτή η επίκληση της
«συν-ενοχής» διαβρώνει περισσότερο τις θεμελιώδεις αρχές και αξίες της
Δημοκρατίας απ’ ό,τι η αλαζονεία και η αυθάδεια των παντογνωστών τεχνοκρατών
(τάχα ευρωπαϊστών και τάχα παγκόσμιας εμβέλειας).

Αφού γλιτώσαμε από τους βασιλείς μήπως ήρθε η ώρα να κλείσουμε λογαριασμούς
και με τους δημοκρατικοφανείς και τους ουδέτερους αφανείς ατομιστές ώστε να
πορευθούμε στον 21ο αιώνα χωρίς αυτούς τους μεγαλομανείς άφρονες;

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.