«Όχι» σε… όλα από τον Ντενκτάς

Τρία εικοσιτετράωρα πριν από τη Σύνοδο της Κοπεγχάγης η προοπτική μιας
συμφωνίας στο Κυπριακό που θα οδηγούσε ενωμένη την Κύπρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση
κινείται στον… αέρα, καθώς ασκούνται έντονες αντίρροπες πιέσεις.

Ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Κόφι Ανάν είναι αποφασισμένος να
παρουσιάσει προς τις δύο πλευρές νέο αναθεωρημένο σχέδιο επίλυσης του
Κυπριακού ίσως και εντός της ημέρας ή το αργότερο αύριο. Χθες, ο ειδικός
σύμβουλος του Κόφι Ανάν, Αλβάρο ντε Σότο, είχε συνάντηση με τον Ρ. Ντενκτάς
και δεν αποκλείεται σήμερα να υπάρξουν και νέες συναντήσεις του με Κληρίδη και
Ντενκτάς. Κοινή συνάντηση πάντως των τριών θα πρέπει να αποκλείεται κατά την
άποψη καλά ενημερωμένων πηγών.

Πληροφορίες μάλιστα αναφέρουν ότι τα Ηνωμένα Έθνη θα είναι πολύ περισσότερο
πιεστικά αυτήν τη φορά, απαιτώντας από τις δύο πλευρές να υπογράψουν το σχέδιο
πριν από τη Σύνοδο της Κοπεγχάγης, δεδομένου ότι θα αποτελεί συγκερασμό των
απόψεων που έχουν καταθέσει επί του αρχικού σχεδίου.

Την ίδια ώρα όμως η θριαμβευτική επιστροφή Ντενκτάς στα κατεχόμενα και η
ομιλία του κατά την υποδοχή του δεν αφήνουν κανένα περιθώριο συνεννόησης.

Ο κατοχικός ηγέτης απέρριψε, πριν καν του επιδοθεί, και το αναθεωρημένο
σχέδιο. Οι εκτιμήσεις εξάλλου πηγών που είναι σε θέση να γνωρίζουν το
περιεχόμενο των θέσεων των πλευρών είναι πως αυτές τις χωρίζει άβυσσος.

Το γεγονός αυτό αλλά και η ρευστότητα που χαρακτηρίζει τις διαβουλεύσεις για
το θέμα της ημερομηνίας έναρξης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας
έχει οδηγήσει κυρίως τους Αμερικανούς ν’ αρχίσουν βολιδοσκοπήσεις έστω και για
μια «Συμφωνία Κορυφής», κάτι που θεωρείται ως λύση έσχατης ανάγκης.

Αν οι προσπάθειες δηλαδή των Ηνωμένων Εθνών αποτύχουν ως προς την υπογραφή
στην Κοπεγχάγη της λεγόμενης «Ιδρυτικής Συμφωνίας» που προβλέπει το σχέδιο
Ανάν, τότε ως εναλλακτική κίνηση, σύμφωνα με τους Αμερικανούς, θα πρέπει να
υπογραφεί μια νέα Συμφωνία Κορυφής – ανάλογη των δύο προηγούμενων του 1977 και
του 1979 – η οποία θα αφορά αυτήν τη φορά τη δέσμευση των δύο πλευρών να
ακολουθήσουν μια συγκεκριμένη διαδικασία διαπραγματεύσεων η οποία θα
περιλαμβάνει και χρονοδιάγραμμα.

Η ελληνοκυπριακή πλευρά εμφανίζεται διατεθειμένη να προχωρήσει σε μια τέτοια
συμφωνία, αλλά οι προθέσεις του Ρ. Ντενκτάς είναι αυτήν τη στιγμή άγνωστες ως
προς το συγκεκριμένο θέμα.

Αντίθετα ο Ντενκτάς υπήρξε πολύ συγκεκριμένος ως προς το έγγραφο της
ελληνοκυπριακής πλευράς και τις δικές του θέσεις, που εξέθεσε εγγράφως στα
Ηνωμένα Έθνη:

1. Δεν αποδέχεται τη λογική του κοινού κράτους με μια κυριαρχία και μια
ιθαγένεια. Θέλει κυριαρχία του ψευδοκράτους του. Θέλει συνεταιρισμό στον οποίο
θα προσέλθουν η Κυπριακή Δημοκρατία και η «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας
Κύπρου».

2. Δεν αποδέχεται μετακίνηση των εποίκων. Τους ονομάζει «πολίτες του
κράτους», επικαλείται τα ανθρώπινα δικαιώματα και λέει ότι οι μαζικές
προσφυγοποιήσεις θα δημιουργήσουν νέα προβλήματα.

3. Ούτε να αντικρύσει θέλει τους δύο χάρτες του σχεδίου Ανάν και
απορρίπτει ακόμα και την επιστροφή Ελληνοκυπρίων προσφύγων αμέσως. Ο Ντενκτάς
ήταν πολύ παραστατικός ως προς το τι αναμένει να γίνει: «Τις επόμενες ημέρες –
είπε – θα μας υποβάλουν ένα νέο έγγραφο για να το υπογράψουμε εγώ και ο
Κληρίδης ώστε να μπει η Κύπρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, να αρχίσει η διαδικασία
και να συνεχιστούν οι συνομιλίες… Αν η Κύπρος μπει στην Ευρωπαϊκή Ένωση
χωρίς συμφωνία τότε θα μας φέρουν σε αντιπαράθεση, σαν να μην έφτανε η
αντιπαράθεση 40 χρόνων. Εμείς δεν αναγνωρίζουμε μια τέτοια διαδικασία…».

Η επιστροφή Ντενκτάς – πριν καν αποθεραπευθεί πλήρως, όπως είπε ο ίδιος –
αποτελεί, κατά την έκφραση διπλωματικών πηγών, ένεση αδιαλλαξίας στην τουρκική
πολιτική και δημιουργεί επιπρόσθετες δυσκολίες στη νέα πολιτική ηγεσία της
Τουρκίας, που φραστικά τουλάχιστον εμφανίζεται έτοιμη για διαπραγμάτευση.

Ο υπουργός Εξωτερικών Ι. Κασουλίδης είπε δημοσίως χθες ότι οι δηλώσεις
Ντενκτάς δεν πρέπει να παίρνονται τοις μετρητοίς διότι στο παρασκήνιο
βρίσκονται σε εξέλιξη οργιώδεις διαβουλεύσεις. Πρόσθεσε μάλιστα ότι τα
μηνύματα που έρχονται από την Τουρκία λένε άλλα από αυτά που λέει ο Ντενκτάς.
Ο κ. Κασουλίδης εννοούσε προφανώς τα μηνύματα που μετέφερε στον ίδιο ο
Αμερικανός συντονιστής για το Κυπριακό Τ. Γουέστον. Ο Αμερικανός επίσημος
συναντάται σήμερα με τον πρόεδρο Κληρίδη και τον πρόεδρο της Βουλής Δ.
Χριστόφια. Οι Αμερικανοί ανησυχούν όχι μόνο για το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας
αλλά και για το πώς ενδεχόμενη συμφωνία θα γίνει δεκτή στο εσωτερικό μέτωπο
των Ελληνοκυπρίων, καθώς όλα τα κόμματα έχουν εκφράσει επιφυλάξεις και
διαφωνίες ως προς το περιεχόμενο του σχεδίου.

Πάντως, υπουργός Εξωτερικών και γενικός εισαγγελέας, συνεργάτες και οι δύο του
προέδρου Κληρίδη, δεν αποκλείουν να τεθεί ενώπιον των δύο πλευρών νέο έγγραφο
προς υπογραφή πριν από την Κοπεγχάγη.

Ο πρόεδρος της Βουλής και γενικός γραμματέας του ΑΚΕΛ Δ. Χριστόφιας δήλωσε
χθες ότι, αν συμβεί οτιδήποτε πριν από την Κοπεγχάγη, ο Πρόεδρος Κληρίδης θα
κρίνει με βάση τις συζητήσεις που έχουν γίνει στο Εθνικό Συμβούλιο.