ΚΕΜΑΛ ΝΤΕΡΒΙΣ Η Τουρκία μοιάζει πολύ με την Ελλάδα

Γιος Τούρκου επιχειρηματία και Γερμανοολλανδέζας δασκάλας που εγκατέλειψε
την Ευρώπη των ναζί για να διδάξει ξένες γλώσσες στην Ανατολία είναι ο Τούρκος
πολιτικός με τα καλύτερα διεθνή διαπιστευτήρια, που ενσαρκώνει το νέο
ευρωπαϊκό όραμα της χώρας του. Οικονομολόγος, πρώην αντιπρόεδρος της
Παγκόσμιας Τράπεζας και μετέπειτα «τσάρος» της παραπαίουσας τουρκικής
οικονομίας.

Είναι ο άνθρωπος που γλίτωσε τη χώρα του από τη μοίρα της Αργεντινής
πετυχαίνοντας να χρηματοδοτήσει ένα φιλόδοξο πρόγραμμα διαρθρωτικών αλλαγών με
ένα δάνειο 14 δισ. δολαρίων από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Σήμερα είναι
μεγάλο στέλεχος στο κόμμα τού κ. Ερμπακάν.

Ο κ. Ντερβίς στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» υποστηρίζει ότι η μεγάλη πλειονότητα
των Τούρκων θέλει τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό της χώρας, θεωρεί ότι η στενή
συνεργασία της Άγκυρας με την Αθήνα είναι κρίσιμης σημασίας για όλη την
περιοχή, ενώ παραλληλίζει το κόμμα του, το Λαϊκό Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του κ.
Μπαϊκάλ, με το «νέο ΠΑΣΟΚ».

Εδώ και δύο ημέρες εκπροσωπείτε τη χώρα σας στις εργασίες της Συντακτικής
Συνέλευσης που μελετά τη θεσμική μορφή που θα έχει η Ε.Ε. στο
μέλλον. Πριν από έναν μήνα ο πρόεδρος της Συνέλευσης και πρώην πρόεδρος
της Γαλλίας Ζισκάρ Ντ’ Εστέν δήλωσε ότι η Τουρκία δεν έχει θέση στην Ευρώπη
και πως η ένταξή της θα σήμαινε το τέλος της Ε.Ε. Τι απαντάτε;

Η συζήτηση που γίνεται μέσα στη Συνέλευση είναι πολύ σημαντική, γιατί αφορά το
νομικό μέλλον, το συντακτικό πλαίσιο της Ευρώπης. Είναι ζωτικής σημασίας για
το μέλλον της Ευρώπης, ένα τεράστιο βήμα μπροστά και ελπίζω ότι στο τέλος θα
ενισχύσει το δημοκρατικό και κοινωνικό περιεχόμενο της Ευρώπης, γιατί πολύς
κόσμος βλέπει την Ε.Ε. ως ένα γραφειοκρατικό οικοδόμημα. Είναι φυσικό στο
πλαίσιο της γενικότερης συζήτησης να τίθεται το ερώτημα των ορίων της Ε.Ε. Δεν
πρέπει να ξεχνάμε όμως ότι η Τουρκία είναι μέλος των ευρωπαϊκών θεσμών εδώ και
πενήντα χρόνια και η σύγκριση που γίνεται με την Ουκρανία ή το Μαρόκο είναι
πολύ λανθασμένη. Πιστεύω ότι τελικά ο κ. Ντ’ Εστέν ή οι Γερμανοί
Χριστιανοδημοκράτες υιοθετούν μια εντελώς θρησκευτική θεώρηση της Ευρώπης.

Λένε ότι είναι χριστιανική. Η άποψή τους για την Τουρκία δεν έχει να κάνει με
την οικονομική κατάσταση, την πολιτική ή τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ως
σοσιαλδημοκράτης, υποστηρικτής του λαϊκού κράτους, δεν μπορώ να συμμεριστώ
αυτή την άποψη. Η θρησκεία αποτελεί ιδιωτική υπόθεση, δεν έχει καμιά δουλειά
με την πολιτική και με το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα. Θα ήθελα να υπογραμμίσω ότι η
συμμετοχή στην Ευρώπη ενός κράτους σύγχρονου, δημοκρατικού, λαϊκού, όπου η
πλειονότητα του πληθυσμού είναι μουσουλμάνοι, αποτελεί από μόνη της ένα ισχυρό
μήνυμα προς τον κόσμο ότι δεν υπάρχουν θρησκευτικά σύνορα και θρησκευτικοί
πόλεμοι. Όσες φορές στο παρελθόν ανακατέψαμε τη θρησκεία με την πολιτική,
υποφέραμε πολύ.

Υπάρχουν και άλλες φωνές στην Ευρώπη, όπως ο ευρωβουλευτής των
Πρασίνων Ντανιέλ Κον – Μπεντίτ, που αμφισβητούν την ικανότητα της
Τουρκίας να προσχωρήσει στην Ε.Ε. Κάνουν λόγο για κεμαλικό
φονταμενταλισμό, την υποταγή κάθε πολιτικής συζήτησης σε μια λογική
προάσπισης του κράτους και των ισχυρών δομών του, αμφιβάλλοντας για την
ειλικρίνεια των πολιτικών δυνάμεων να προχωρήσουν σε πραγματικές
μεταρρυθμίσεις.

Αυτό το ερώτημα είναι πολύ διαφορετικό. Δεν λέει πως η Τουρκία είναι κατά βάση
μη ευρωπαϊκή όπως ο Ζισκάρ Ντ’ Εστέν, αλλά ότι δεν έχει ακόμα εκπληρώσει
κάποιες από την προϋποθέσεις ένταξης στην Ε.Ε. Αυτό μπορούμε να το
συζητήσουμε. Δεν αφορά την ουσία, την ταυτότητα της Ευρώπης, δεν συνδέεται με
μια θρησκευτική ανάγνωση του κόσμου.

Πιστεύω ότι υπάρχουν παρεξηγήσεις. Το κόμμα μου είναι αυτό που ίδρυσε ο Κεμάλ
Ατατούρκ και πιστεύουμε πολύ στη λαϊκή, τη μη θρησκειοκεντρική φύση του
κράτους. Ο κ. Κον – Μπεντίτ πρέπει να καταλάβει ότι δεν πρόκειται για κεμαλικό
φονταμενταλισμό, αλλά για μια ανησυχία η θρησκεία να μην καταλαμβάνει τον
δημόσιο χώρο. Είναι ζήτημα συνταγματικό και επιμένουμε. Μπορούμε όμως να
γεφυρώσουμε τη διαφορά μας με αυτές τις απόψεις που δεν πλήττουν την ουσία της
τουρκικής υποψηφιότητας.

Βλέπετε, η Τουρκία μοιάζει πολύ με την Ελλάδα. Η συντριπτική πλειονότητα του
πληθυσμού είναι υπέρ της Ευρώπης, σε ποσοστό που φτάνει το 70%. Το αίτημα
προσέγγισης με την Ευρώπη διατρέχει όλο το πολιτικό φάσμα. Η σημερινή
αντιπολίτευση την οποία εκπροσωπώ το ζητά ακόμα περισσότερο, αλλά και στην
κυβερνητική παράταξη του κ. Ερντογάν υπάρχουν φιλελεύθερες δυνάμεις που θέλουν
την ένταξη στην Ευρώπη.

Ο πρωθυπουργός και η ηγεσία του κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης είναι
ευρωπαϊστές. Το Λαϊκό Ρεπουμπλικανικό Κόμμα στο οποίο ανήκω είναι ξεκάθαρα στα
αριστερά του πολιτικού τοπίου. Το γεγονός ότι το κόμμα τού κ. Ερντογάν, αντλεί
την υποστήριξή του από κοινωνικές ομάδες χαμηλού εισοδήματος, θύματα
κοινωνικού αποκλεισμού που βρίσκουν καταφύγιο στη θρησκεία, αποτελεί πρόκληση
για μας. Είμαστε ένα σύγχρονο σοσιαλδημοκρατικό κόμμα που φιλοδοξεί να ενώσει
σε μια ισχυρή συμμαχία την αστική διανόηση με τα χαμηλά κοινωνικά στρώματα.
Όπως συμβαίνει στο νέο ΠΑΣΟΚ.

Μέσα στην Ευρώπη θα λύσουμε καλύτερα τα προβλήματα

Ως αντιπολίτευση θα πιέσετε την κυβέρνηση να προχωρήσει στο μεταρρυθμιστικό
πρόγραμμά της συμπεριλαμβανομένων και των προσπαθειών για την επίλυση του
Κυπριακού;

Θα είναι δύσκολο και θέλει πολλή δουλειά ακόμα για να καταλάβουμε ότι η Ε.Ε.
είναι μια σύνθετη πραγματικότητα και πως η διεύρυνση μια επώδυνη διαδικασία.
Γνωρίζουμε ότι δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις, αλλά πιστεύουμε ότι η Ευρώπη θα
είναι πιο ισχυρή, πιο σύγχρονη και ο διεθνής της ρόλος πιο αποτελεσματικός
όταν θα έχει την Τουρκία στους κόλπους της.

Μια στενή συνεργασία με την Ελλάδα είναι κρίσιμης σημασίας για όλη την περιοχή
στα Βαλκάνια, την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Σήμερα, στους
τοίχους της Κωνσταντινούπολης βλέπεις παντού τις σημαίες των δύο χωρών για τη
διεκδίκηση των Ευρωπαϊκού Κυπέλλου Ποδοσφαίρου που θέλουμε να
συνδιοργανώσουμε. Πρέπει να περιφρουρήσουμε αυτό το συναίσθημα και να
προχωρήσουμε πολύ προσεκτικά στην Κύπρο. Αν πάμε πολύ γρήγορα, για παράδειγμα
στην επιστροφή των περιουσιών, διατρέχουμε τον κίνδυνο να εξάψουμε τα πάθη και
να χάσουμε το θετικό κεφάλαιο της εμπιστοσύνης που έχει οικοδομηθεί μεταξύ των
δύο λαών. Πιστεύω τελικά ότι μπορούμε να λύσουμε καλύτερα όλα τα ζητήματα μέσα
στο ευρωπαϊκό πλαίσιο.