Οι 50ρηδες στο περιθώριο

Η αγορά εργασίας, το ασφαλιστικό σύστημα και η υπέρογκη φορολογία σπρώχνουν
στο περιθώριο τους 50ρηδες. Τους κλείνουν την πόρτα της παραγωγικότητας, ακόμα
κι αν οι ίδιοι έχουν διάθεση για δουλειά.

Όπως δείχνουν στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, από τα 2,67
εκατομμύρια άτομα 45 έως 64 χρόνων που καταγράφηκαν στην Ελλάδα το β’ τρίμηνο
του 2002, περίπου 1,2 εκατομμύρια χαρακτηρίζονται μη ενεργοί! Επιπλέον, με
βάση τα ίδια στοιχεία, μόλις 106.117 άνδρες και γυναίκες άνω των 65 ετών
εργάζονται, ενώ οι μη ενεργοί ξεπερνούν τα 2 εκατομμύρια.

Την ίδια στιγμή, μόλις τρεις στους δέκα εργαζομένους στον ιδιωτικό τομέα είναι
ηλικίας άνω των 40 ετών, ενώ στους διαγωνισμούς για προσλήψεις στο Δημόσιο τα
όρια ηλικίας – κατά περίπτωση – κυμαίνονται από 35 έως 45 το πολύ.
Χαρακτηριστικό είναι πως αν κάποιος ενδιαφέρεται να προσληφθεί ως οδηγός
λεωφορείου στον ΟΑΣΑ και συγκεντρώνει όλα τα προσόντα (δίπλωμα, καμία παράβαση
του ΚΟΚ, επιτυχείς ιατρικές εξετάσεις κ.λπ.) απορρίπτεται αν είναι πάνω από 40
χρόνων!

Το δημογραφικό, το πρόβλημα της γήρανσης του πληθυσμού, είναι μύθος. «Δεν
είναι η βιολογική ηλικία, αλλά οι πολιτικές που καθιστούν τους ηλικιωμένους
εξαρτώμενους», λέει ο κ. Βύρων Κοτζαμάνης, καθηγητής Δημογραφίας στο
Πανεπιστήμιο της Θεσσαλίας.

Η νομοθεσία της χώρας μας δεν αφήνει πολλά περιθώρια στη γενιά άνω των 55 να
δραστηριοποιηθεί επαγγελματικά. Ειδικότερα, οι συνταξιούχοι που εξακολουθούν
να εργάζονται υφίστανται μείωση της σύνταξής τους έως και 70%. Επιπλέον, όσοι
εργάζονται αυτοτελώς (με μπλοκ παροχής υπηρεσιών) είναι υποχρεωμένοι να
καταβάλλουν στον ασφαλιστικό τους φορέα τις προβλεπόμενες εισφορές, οι οποίες
προσαυξάνονται κατά 40%.

Όπως αναφέρει ο καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, ειδικός σε θέματα
εργασιακών σχέσεων κ. Γιάννης Κουζής «στον αποκλεισμό αυτών των ηλικιών, εκτός
από τη νομοθεσία, παίζει ρόλο και η νοοτροπία των εργοδοτών, ο “ρατσισμός”
έναντι των ηλικιωμένων. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν προσλαμβάνουν άτομα
άνω των 50 ετών – πόσο μάλλον των 60 ή 65 – γιατί θεωρούν ότι θα έχουν χαμηλή
παραγωγικότητα, ότι δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στην εντατική εργασία, ακόμα
και πως δεν θα μπορούν να χειριστούν έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή!».

Βάζουν πλαφόν

Πλαφόν στις προσλήψεις στελεχών σε ιδιωτικές επιχειρήσεις είναι το όριο των 45
χρόνων. «Για τις υψηλές διευθυντικές θέσεις το maximum είναι τα 45 χρόνια και
οι εξαιρέσεις δεν φτάνουν πάνω από τα 48. Και αυτό παρ’ όλο που υπάρχουν
σήμερα πολλοί άνθρωποι πάνω από αυτή την ηλικία οι οποίοι έχουν σημαντικά
προσόντα και θα μπορούσαν να είναι παραγωγικότατοι. Στις μεσαίες θέσεις το
όριο πέφτει ακόμη περισσότερο, στα 35. Αν είσαι 50 χρόνων, διαθέτεις τα
απαραίτητα προσόντα και στείλεις βιογραφικό, θα απορριφθείς με μόνη αιτία την
ηλικία σου», συμπληρώνει η κ. Μάρω Μπανάκου, διευθύνουσα σύμβουλος σε εταιρεία
συμβούλων επιλογής στελεχών.

Όπως αναφέρουν άλλοι ειδικοί, υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι πλαστογραφούν τα
πιστοποιητικά γέννησής τους για να μην υποχρεωθούν να συνταξιοδοτηθούν και να
μπορούν να συνεχίσουν να εργάζονται όσο αισθάνονται ότι μπορούν! Συμβαίνει
κυρίως στον επιστημονικό – πανεπιστημιακό χώρο.

Μύθοι και παράδοξα

Όταν ο Μπίσμαρκ δημιούργησε το πρώτο συνταξιοδοτικό σύστημα της Ευρώπης
στη Γερμανία του 19ου αιώνα, δεν φανταζόταν ότι θα το ακολουθούσαν οι
σύγχρονες κυβερνήσεις. Ούτε ότι πάνω σ’ αυτό θα στηριζόταν ένας από τους
μεγαλύτερους μύθους για το δημογραφικό ζήτημα. Και οι μύθοι είναι πολλοί:

* Δεν είναι η γήρανση του πληθυσμού το πρόβλημα. «Είναι η φύση της
εργασίας (π.χ., οι ελεύθεροι επαγγελματίες δεν συνταξιοδοτούνται ποτέ). Και το
πρόβλημα στην ελληνική αγορά εργασίας είναι η έλλειψη ευελιξίας: Ή δουλεύεις
φουλ τάιμ ή καθόλου», εξηγεί στα «ΝΕΑ» η κ. Αντιγόνη Λυμπεράκη, καθηγήτρια
Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

* Η μείωση του πληθυσμού δεν σημαίνει καταστροφή. Ούτε η αντίστοιχη
αύξηση σημαίνει ευημερία. «Για παράδειγμα, στην Κίνα του ’80 η πολιτική “του
ενός παιδιού”, σύμφωνα με την οποία τέθηκε όριο στην τεκνοποίηση, είχε τη
λογική του “λίγου και παραγωγικού πληθυσμού”».

* Το «μεσογειακό παράδοξο»: «Ενώ οι έρευνες σε όλο τον κόσμο δείχνουν
ότι οι γυναίκες που δεν εργάζονται κάνουν περισσότερα παιδιά, στην Ελλάδα,
στην Ιταλία και στην Ισπανία οι γυναίκες εργάζονται λιγότερο, αλλά κάνουν και
λιγότερα παιδιά!».

«Έχουμε κέφι για δουλειά»

«Οι άνθρωποι της ηλικίας μου έχουμε κέφι για τη ζωή». Ο κ. Γιάννης Κορρές
(φωτογραφία), συνταξιούχος, θεωρεί πως αρκεί ένα νεύμα. Αρκεί μια μικρή κίνηση
από πλευράς πολιτείας. «Μπορεί κάποιος να αισθάνεται δυνατός, να νιώθει
σίγουρος για τον εαυτό του, όταν όμως όλοι τον θεωρούν “άχρηστο”, όταν του το
δείχνουν κιόλας με κάθε τρόπο – και αναφέρομαι στην πολιτεία και όχι στη νέα
γενιά -, τότε κόβονται τα φτερά του. Κάπως έτσι αισθάνομαι και εγώ»,
συμπληρώνει.

Η κ. Μερόπη Βιολάκη, γιατρός, έχει ξεπεράσει κατά πολύ τα 80. Και όμως
εργάζεται κανονικά. Είναι πρόεδρος της Ελληνικής Γεροντολογικής Εταιρείας.
«Ασχολούμαι ώρες, τρέχω στα υπουργεία, αναζητώ νόμους. Δεν παραιτούμαι από το
δικαίωμα στην εργασία».