Τα αντίδοτα στα αρνητικά επιτόκια

Αντίδοτα στα αρνητικά επιτόκια που προσφέρουν οι καταθέσεις Ταμιευτηρίου
είναι όλες εκείνες οι μορφές επενδύσεως που εξασφαλίζουν υψηλότερες αποδόσεις.
Πρόκειται δηλαδή για τις προθεσμιακές καταθέσεις, τα ομόλογα, τα αμοιβαία
κεφάλαια που επενδύουν σε ομόλογα, ρέπος κ.λπ., καθώς και τους λεγόμενους
σύνθετους αποταμιευτικούς λογαριασμούς.

Η πιο γνωστή κατάθεση μηδενικού κινδύνου είναι οι προθεσμιακές καταθέσεις, που
προσφέρουν επιτόκιο μέχρι 3,32%. Όμως, ο καταθέτης θα πρέπει να ξέρει, αν
«σπάσει» νωρίτερα την κατάθεση, μπορεί να πληρώσει ένα μικρό πέναλτι. Επένδυση
μηδενικού κινδύνου είναι και τα ομόλογα με επιτόκιο μέχρι 5,18%, αλλά με
πέναλτι αν «σπάσουν» νωρίτερα. Οι επενδύσεις σε αμοιβαία κεφάλαια διαχείρισης
διαθεσίμων είναι επίσης μηδενικού κινδύνου, προσφέρουν αποδόσεις 2%, αλλά σε
ορισμένες περιπτώσεις ο επενδυτής-αποταμιευτής πληρώνει προμήθεια.

Εκτός από τις επενδύσεις αυτές, οι οποίες δεν έχουν ρίσκο, οι τράπεζες
προσφέρουν στους αποταμιευτές τούς λεγόμενους σύνθετους αποταμιευτικούς
λογαριασμούς. Πρόκειται για λογαριασμούς που εγγυώνται στον αποταμιευτή το
κεφάλαιο και γι’ αυτό, άλλωστε, λέγονται και προϊόντα εγγυημένου κεφαλαίου και
προσφέρουν τις περισσότερες φορές υψηλότερες αποδόσεις από εκείνες των
υπόλοιπων καταθετικών λογαριασμών.

Μικρό ρίσκο

Οι λογαριασμοί αυτοί τοποθετούν τα χρήματα στις παραπάνω επενδύσεις που δεν
έχουν ρίσκο, κρατώντας ένα μικρό κομμάτι, το οποίο επενδύεται σε τοποθετήσεις
με ρίσκο. Το κομμάτι αυτό είναι τόσο μικρό που δεν θα «φάει» το κεφάλαιο σε
περίπτωση που δεν πάει καλά η επένδυση. Ωστόσο, οι τράπεζες φροντίζουν να
είναι αρκετό, ώστε στην περίπτωση που πάει καλά η επένδυση να προσφέρει την
επιπλέον απόδοση, πέραν του κεφαλαίου. Τέτοιες τοποθετήσεις με ρίσκο είναι,
για παράδειγμα, τα διάφορα παράγωγα συμβόλαια με ισοτιμίες νομισμάτων, μετοχών
κ.λπ.

Η μέχρι στιγμής εμπειρία δείχνει ότι τα τελευταία χρόνια οι λογαριασμοί αυτοί
έχουν προσφέρει στη χειρότερη περίπτωση μόνον το κεφάλαιο και στην καλύτερη
ετήσια απόδοση άνω του 10%. Δηλαδή, αν είχατε επενδύσει 100 ευρώ το 2000, το
2002 θα παίρνατε στη χειρότερη περίπτωση τα 100 ευρώ και στην καλύτερη 110
ευρώ. Τους λογαριασμούς αυτούς μπορείτε να τους ζητήσετε σε υποκαταστήματα
τραπεζών. Από τον υπάλληλο θα ζητήσετε να σας παρουσιάσει όλους τους
«έξυπνους» αποταμιευτικούς λογαριασμούς που προσφέρει η τράπεζα.

Ζητήστε του να σας εξηγήσει πού ακριβώς επενδύονται τα χρήματά σας και τι
απόδοση, αλλά και τι κινδύνους, έχει κάθε τοποθέτηση. Για παράδειγμα, τα
χρήματά σας μπορούν να επενδυθούν σε ομόλογα του Δημοσίου και σε παράγωγο που
στηρίζεται στην ισοτιμία ευρώ/δολαρίου.

Μία άλλη περίπτωση είναι να επενδυθεί ένα μέρος σε προθεσμιακή κατάθεση και το
υπόλοιπο σε ένα προθεσμιακό συμβόλαιο στις τιμές των μετοχών τραπεζών. Η
χρονική διάρκεια της επένδυσης αυτής κυμαίνεται από 3 μήνες μέχρι και μερικά
χρόνια (συνήθως τρία). Ο επενδυτής έχει δικαίωμα να «σπάσει» την επένδυση
οποιαδήποτε στιγμή το επιθυμεί, αλλά έχει τον κίνδυνο τη δεδομένη στιγμή που
ρευστοποιεί να μην έχει πάει καλά η τοποθέτηση και να «βγει» με χασούρα.

Οι αποδόσεις

Σύμφωνα με δείγμα από τέσσερις μεγάλες τράπεζες (τρεις ελληνικές και μία
ξένη), μέχρι το καλοκαίρι του 2002 είχαν λήξει 88 προϊόντα εγγυημένου
κεφαλαίου, τα οποία δημιουργήθηκαν την τελευταία διετία. Το δείγμα αφορά τις
τράπεζες Εθνική, Alpha Bank, EFG Eurobank Ergasias και Citibank. Από αυτά τα
88 προϊόντα, τα 64 είχαν προσφέρει το κεφάλαιο και μία απόδοση που έφθασε σε
ετήσια βάση μέχρι το 10%. Τα υπόλοιπα 24 προϊόντα είχαν προσφέρει μόνον το
κεφάλαιο.

2-3 δισ. ευρώ

Οι τράπεζες άρχισαν να δραστηριοποιούνται στην ελληνική αγορά των προϊόντων
εγγυημένου κεφαλαίου κυρίως από το 2000. Εκτιμάται ότι σε τέτοια προϊόντα
είχαν επενδυθεί μέχρι το πρώτο εξάμηνο του έτους 1 δισ. ευρώ και ότι μέχρι το
τέλος του έτους θα έχουν συγκεντρώσει αποταμιεύσεις 2 έως 3 δισ. ευρώ. Η τάση
δείχνει αύξηση της προτίμησης των επενδυτών σε προϊόντα μικρού ρίσκου και
σχετικά μεγάλης απόδοσης.

Σήμερα υπάρχουν διάφορες παραλλαγές στα προϊόντα εγγυημένου κεφαλαίου.
Συγκεκριμένα, ορισμένα προϊόντα προσφέρουν εγγύηση για ένα μέρος του αρχικού
κεφαλαίου, συνήθως το 90%. Άλλα προϊόντα, όμως, εγγυώνται και μία ελάχιστη
απόδοση. Σε αυτά μπορεί η επένδυση με την οποία συνδέθηκε να μην πάει καλά,
αλλά ο επενδυτής θα πάρει το κεφάλαιό του και μία επιπλέον απόδοση ίση με αυτή
που έχει εγγύηση.