Μονά-ζυγά, αρκούδες-τζιπ

Ο βιότοπος της καφέ αρκούδας στη Ροδόπη τείνει να μετατραπεί σε βιότοπο
των… Ι.Χ. Ένα από τα πλέον προστατευόμενα είδη της Ευρώπης κινδυνεύει να
εξαφανιστεί με… ταχύτητα αυτοκινήτου.

Τουρίστες και κυνηγοί «εξορμούν» (ειδικά τους μήνες Αύγουστο και Σεπτέμβριο)
με τα Ι.Χ. τους στα πυκνά δάση της περιοχής που αποτελεί το ένα από τα δύο
καταφύγια της αρκούδας στην Ελλάδα. Στον πυρήνα της Ροδόπης οι βιολόγοι
παρατήρησαν ότι η συμπεριφορά των αρκούδων παρουσίαζε εξαιρετικό ενδιαφέρον.
Για τρεις μέρες κάθε εβδομάδα τα μεγάλα και άγρια αυτά ζώα εξαφανίζονταν.
Περιόριζαν σημαντικά τις κινήσεις τους, δεν έψαχναν για τροφή και είχαν μια
ανεξήγητα νευρική συμπεριφορά. Και αυτό συνέβαινε κάθε Σαββατοκύριακο ενώ τη
Δευτέρα το απόγευμα οι αρκούδες – σαν να έληγε κάποιος παράξενος συναγερμός –
επανέρχονταν στις «συνήθεις» ενέργειές τους.

«Στα συμπεράσματα αυτά καταλήξαμε αφού παρακολουθούσαμε λεπτό προς λεπτό τις
αρκούδες», εξηγεί ο βιολόγος δρ Γιάννης Μαχαίρας, επιστημονικός συνεργάτης της
περιβαλλοντικής οργάνωσης «Αρκτούρος». «Βιολόγοι τοποθέτησαν, προ δύο ετών,
ακίνδυνες παγίδες από καουτσούκ και ακινητοποίησαν συγκεκριμένο αριθμό
αρκούδων και στους δύο πυρήνες πληθυσμού τους. Αφού τις αναισθητοποίησαν και
έγινε κτηνιατρικός έλεγχος για τυχόν μικροτραυματισμούς, τοποθέτησαν σε αυτές
κολάρα που δεν εμπόδιζαν την κίνησή τους και τις άφησαν ελεύθερες. Με αυτόν
τον τρόπο παρακολουθούσαν τις κινήσεις τους. Οι αρκούδες που ζούσαν στην
περιοχή της Ελατιάς, στη Ροδόπη, κάθε, μα κάθε Σαββατοκύριακο οπισθοχωρούσαν
και σχεδόν κρύβονταν στις χαράδρες»…

Αναζητώντας τα αίτια της συγκεκριμένης συμπεριφοράς των ζώων, οι επιστήμονες
κατέληξαν στο ότι οι αρκούδες δεν κυκλοφορούσαν στο δάσος όταν εκεί
κυκλοφορούσαν… αυτοκίνητα. «Διερευνήθηκε ο κυκλοφοριακός φόρτος – δηλαδή ο
αριθμός τροχοφόρων ανά ώρα – σε τρεις κύριους οδικούς άξονες πρόσβασης σε μια
προστατευόμενη περιοχή έκτασης 400 τετραγωνικών χιλιομέτρων, στην Ελατιά»,
εξηγεί ο κ. Μαχαίρας. Πρόκειται για τους δρόμους Παρανέστι – Θερμιά, Ποταμοί –
Μιρκομηλιά και Σιδηρόνερο – Σκαλωτή.

Τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν είναι αποτέλεσμα παρατηρήσεων συνολικής
διάρκειας 423 ωρών από συνολικά 11 ερευνητές. «Σε καθέναν από τους τρεις
άξονες οριοθετήθηκαν μόνιμες θέσεις καταγραφής ενώ τα διερχόμενα τροχοφόρα
κατηγοριοποιήθηκαν σε 7 τύπους ως εξής: Υπηρεσιακά (της δασικής υπηρεσίας),
υλοτομικά, αγροτικά, επιβατηγά, τζιπ 4Χ4, δίκυκλα, πούλμαν και κυνηγετικά».
Όπως εξηγεί ο καθηγητής, «ως κριτήριο για να κατατάξουμε κάποιο αυτοκίνητο στα
κυνηγετικά είναι η ύπαρξη ειδικού τρέιλερ για τη μεταφορά σκύλων κυνηγιού».

Τα μισά είναι τζιπ

Η μέτρηση έδειξε ότι ο οδικός άξονας Σιδηρόνερο – Σκαλωτή είναι 6 φορές πιο
επιβαρυμένος από τους υπόλοιπους. Το 45% των οχημάτων σε όλους τους δρόμους
ήταν αυτοκίνητα 4 Χ 4. «Γεγονός εξαιρετικά ανησυχητικό, αφού αυτού του είδους
τα οχήματα μπορούν να κυκλοφορούν χωρίς περιορισμούς ακόμα και σε περιοχές
σπάνιας ομορφιάς». Ο Αύγουστος θεωρείται ο μήνας με τον μεγαλύτερο
κυκλοφοριακό φόρτο. Τον μήνα αυτό 2.300 άτομα επισκέπτονται την περιοχή
επιβαίνοντες σε αυτοκίνητα ενώ τους υπόλοιπους μήνες του καλοκαιριού ο αριθμός
είναι τριψήφιος και δεν ξεπερνάει τα 500 με 600 άτομα. Ο Σεπτέμβριος είναι ο
δεύτερος πιο «φορτωμένος» μήνας, με 1.600 άτομα. Η αιτία πρέπει να αναζητηθεί
στον παράγοντα κυνήγι. Δηλαδή στους δρόμους αυτούς που «κανονικά» κυκλοφορούν
2 ή 3 αυτοκίνητα την ημέρα έρχεται περίοδος όπου περνάνε ακόμα και 9
αυτοκίνητα την ώρα από συγκεκριμένα σημεία.