Κυπριακό: Λύση επειγόντως θέλουν οι ΗΠΑ

Οργιώδες παρασκήνιο βρίσκεται σε εξέλιξη στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών με
τους Αμερικανούς να ζητούν από τον γενικό γραμματέα Κόφι Ανάν να καταθέσει
ακόμα και αύριο το σχέδιο επίλυσης του Κυπριακού.

Κατ’αρχήν θετική αναμένεται να είναι η στάση της Λευκωσίας στο σχέδιο Ανάν. Ο κ. Κληρίδης έστειλε επιστολή προς τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ όπου εκτός των άλλων τονίζει ότι η λύση πρέπει να προβλέπει τη δημιουργία λειτουργικού κράτους, το οποίο θα συνάδει με το ευρωπαϊκό κεκτημένο

ΟΠρόεδρος Κληρίδης εμφανίζεται να ανησυχεί για συγκεκριμένα σημεία του σχεδίου
και ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι απέστειλε επιστολή προς τον γενικό
γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, υπογραμμίζοντας πως δεν πρόκειται να δεχθεί κακή
λύση χάριν της ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σε μια συνάντηση που διήρκεσε μόλις δέκα λεπτά, ο Αμερικανός συντονιστής για
το Κυπριακό Τόμας Γουέστον, συνεπικουρούμενος από τον μόνιμο αντιπρόσωπο των
Ηνωμένων Πολιτειών στον ΟΗΕ Τζον Νεγκρεπόντε, διαβίβασε στον Κόφι Ανάν τη θέση
της Ουάσιγκτον ότι τα Ηνωμένα Έθνη πρέπει να υποβάλουν το ταχύτερο δυνατό τις
προτάσεις τους και διαβεβαίωσαν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα στηρίξουν με όλες
τους τις δυνάμεις την προσπάθεια επίλυσης του προβλήματος.

Το αμερικανικό διάβημα εκδηλώνεται εν μέσω πληροφοριών ότι ο Κόφι Ανάν
εμφανίζεται διστακτικός και έτοιμος να αναμείνει, σύμφωνα με τις ίδιες
πληροφορίες, ακόμα μερικές ημέρες μέχρι να λάβει τουρκικές διαβεβαιώσεις ότι
το σχέδιό του δεν πρόκειται να απορριφθεί.

«Υπάρχει μια αίσθηση του επείγοντος για το θέμα» ανέφερε ο κ. Γουέστον, ο
οποίος φρόντισε να μεταφέρει τις αμερικανικές απόψεις και στον ασθενούντα Ρ.
Ντενκτάς και τον πρώτο σύμβουλό του κ. Όλγκιουν.

Πριν από την Κοπεγχάγη

Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Ζαμάν», εξάλλου, ο Αμερικανός συντονιστής
για το Κυπριακό υπογραμμίζει ότι «έχει μεγάλη σημασία να εξευρεθεί λύση στο
Κυπριακό πριν επικυρωθεί στην Κοπεγχάγη η υποψηφιότητα ένταξης της Κύπρου».
Και προσθέτει ότι έχει πειστεί πως «τόσο ο ηγέτης των Ελληνοκυπρίων όσο κι ο
ηγέτης των Τουρκοκυπρίων, καθώς και οι ηγέτες της Τουρκίας και της Ελλάδας,
επιζητούν όλοι την εξεύρεση λύσης και είμαι πολύ αισιόδοξος αναφορικά με το
θέμα της επίλυσης του ζητήματος».

Σχεδόν ταυτοχρόνως ο εκπρόσωπος του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών Ρ.
Μπάουτσερ (ο οποίος διετέλεσε πρεσβευτής στην Κύπρο) υπογράμμισε την πρόθεση
των Ηνωμένων Πολιτειών να συνεργαστούν με τη νέα τουρκική κυβέρνηση στις
προσπάθειες για την επίλυση του Κυπριακού.

Λευκωσία και Αθήνα βρίσκονται κυριολεκτικά στο ακουστικό τους, καθώς ο Κόφι
Ανάν θα λάβει, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, την απόφαση για την υποβολή
του σχεδίου σε κρίσιμη σύσκεψη με τους συνεργάτες του αύριο Πέμπτη.

Αν επιμείνει να έχει σαφείς διαβεβαιώσεις από την Άγκυρα, τότε θα ταξιδέψουν
στην τουρκική πρωτεύουσα τόσο ο ειδικός του σύμβουλος Άλβαρο ντε Σότο όσο και
οι δύο μεσολαβητές Γουέστον και Χάνι για να παρουσιάσουν το σχέδιο και να
λάβουν το οκέι από την τουρκική πλευρά.

Την κατάθεση σχεδίου ευνοεί και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο αρμόδιος για τη
διεύρυνση επίτροπος Γκ. Φερχόιγκεν είπε ότι θα είναι θετική εξέλιξη. Πρόσθεσε
μάλιστα πως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να το αναλύσει και να
δημοσιοποιήσει τις θέσεις προφανώς με επίκεντρο τη συμβατότητα του σχεδίου με
το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Και διευκρίνισε πως οι Βρυξέλλες βρίσκονται σε συνεχή
επαφή με τα Ηνωμένα Έθνη.

«Στήριξη» Ερντογάν

Ενώ συμβαίνουν όλα αυτά, στην Ουάσιγκτον όπου βρίσκεται ο πανίσχυρος Τούρκος
στρατηγός Οζκιόκ δήλωνε πως σέβεται την ετυμηγορία του τουρκικού λαού και το
εκλογικό αποτέλεσμα. Ενώ ο κ. Ερντογάν εξασφάλισε τη συμμαχία του μοναδικού
αντιπολιτευόμενου κόμματος στα θέματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Κυπριακού.

Συγκεκριμένα, ο στρατηγός Οζκιόκ, δήλωσε ότι «τα αποτελέσματα των εκλογών
αντανακλούν τη λαϊκή βούληση και θα την σεβαστώ» Και πρόσθεσε πως «οι εκλογές
διενεργήθηκαν σύμφωνα με τους δημοκρατικούς κανόνες» – στην πρώτη δημόσια
τοποθέτηση του στρατεύματος για τη νίκη Ερντογκάν.

Η μεγαλύτερη στήριξη, ωστόσο, για τον κ. Ερντογάν προήλθε από τον ηγέτη του
μόνου αντιπολιτευόμενου κόμματος, κ. Μπαϊκάλ, με τον οποίο είχε χθες
συνάντηση.

Οι δυο άντρες συμφώνησαν ουσιαστικά σε μια «εθνική συμμαχία» για τα μεγάλα
προβλήματα της Τουρκίας. Και, κυρίως, συμφώνησαν στην απόλυτη συνεργασία τους
στην προσπάθεια της Τουρκίας να λάβει ημερομηνία έναρξης διαπραγματεύσεων με
την Ευρωπαϊκή Ενωση. Ο κ. Ερντογάν απαντώντας σε σχετική ερώτηση, είπε πως και
τα δυο κόμματα – το ισλαμικό και το κεμαλικό – έχουν παρόμοιες απόψεις για το
Κυπριακό.

Ιθαγένεια και εναλλασσόμενη προεδρία, τα σημαντικότερα «αγκάθια»

Καλά ενημερωμένες πηγές ανέφεραν ότι Λευκωσία και Αθήνα γνωρίζουν σημαντικά
σημεία του σχεδίου. Πηγές στην κυπριακή πρωτεύουσα ανέφεραν μάλιστα ότι αυτό
αποτελείται από 153 σελίδες. Οι ίδιες πηγές απέδιδαν την πρόσφατη
προειδοποίηση του προέδρου Κληρίδη ότι δεν θα δεχθεί λύση «χάριν της εντάξεως»
στο γεγονός ότι υπάρχουν σημεία με τα οποία διαφωνεί και ζητεί την τροποποίησή τους.

Ως τέτοια σημεία είναι π.χ. η πρόνοια του σχεδίου ότι την ιθαγένεια θα μπορούν
δίδουν και οι δύο πλευρές ή ακόμα ότι τα δύο κρατίδια θα μπορούν να εκδίδουν
εσωτερικές ταυτότητες. Ένα κρίσιμο σημείο του σχεδίου είναι ο έλεγχος των
εισόδων στο κράτος που ανατίθεται στις δύο πλευρές κεχωρισμένως. Και αυτό
γιατί μπορεί να ερμηνευθεί ως στοιχείο που αποδίδει κυριαρχία στον ασκούντα
την εξουσία αυτή. Στα σημεία διαφωνίας της ελληνοκυπριακής πλευράς με σημεία
του σχεδίου πρέπει να προστεθούν η εκ περιτροπής προεδρία και το θέμα των
εποίκων, για το οποίο κυρίως ο Βρετανός λόρδος Χάνι επιμένει πως πρέπει να παραμείνουν.

Ανεξαρτήτως τούτων η Λευκωσία φέρεται να έχει διαμηνύσει στην Αθήνα ότι η κατ’
αρχήν στάση της θα είναι θετική, με την έννοια ότι θα μπορέσει να
διαπραγματευθεί εκείνα τα σημεία με τα οποία διαφωνεί.

Στο πλαίσιο αυτό ο κ. Κληρίδης έστειλε επιστολή προς τον γενικό γραμματέα του
ΟΗΕ, Κόφι Ανάν, ανέφεραν καλά ενημερωμένες διπλωματικές πηγές.

Η επιστολή εντάσσεται στα πλαίσια της προληπτικής διπλωματίας και ακολούθησε
προφορικά διαβήματα προς αξιωματούχους του ΟΗΕ, τόσο από τον μόνιμο
αντιπρόσωπο Σώτο Ζακχαίο όσο και από άλλους Ελληνοκύπριους επισήμους.

Πίεση χρόνου

Σύμφωνα με τις ίδιες διπλωματικές πηγές, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας
επισημαίνει με τρόπο έντονο και σαφή ότι η πλευρά μας δεν πρόκειται να δεχτεί
κακή λύση, χάρη στην ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τονίζει επίσης ότι η λύση πρέπει να προβλέπει τη δημιουργία λειτουργικού
κράτους, το οποίο θα συνάδει με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και θα είναι σύμφωνο με
τα ψηφίσματα του ΟΗΕ.

Σύμφωνα πάντως με το αμερικανικό σενάριο, ο κ. Κληρίδης δεν θα έχει και πολύ
χρόνο στη διάθεσή του να διαπραγματευθεί δεδομένου ότι διαπραγμάτευση
προβλέπεται έως τη Σύνοδο της Κοπεγχάγης.

Κατ’ αυτήν, σύμφωνα πάντα με το σενάριο, θα πρέπει να υπογραφεί κατ’ αρχήν
συμφωνία, οι λεπτομέρειες της οποίας προβλέπεται να ολοκληρωθούν έως τον
Απρίλιο του 2003 και την υπογραφή της πράξης προσχώρησης της Κύπρου στην
Ευρωπαϊκή Ένωση.