ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ Η αποκατάσταση του «προδότη» διχάζει την Τουρκία

Ο Ναζίμ Χικμέτ επιστρέφει μετά θάνατον στην πατρίδα του. Όμως η αποκατάσταση
του ποιητή διχάζει την Τουρκία.

Το σύνολο του έργου του, που ήταν απαγορευμένο στην Τουρκία για είκοσι οκτώ
χρόνια, μόλις κυκλοφόρησε από την πρώτη ιδιωτική τράπεζα της χώρας, την Γιαπί
Κρεντί, στον όμιλο της οποίας ανήκει και ένας ακμαίος εκδοτικός οίκος. Το έργο
του καταραμένου ποιητή, χαρακτηρισμένου σαν «προδότη της πατρίδας»,
παρουσιάζεται στο εξής σε περίοπτη θέση στις βιτρίνες των βιβλιοπωλείων
ανάμεσα στον μεταφρασμένο στα τουρκικά Χάρι Πότερ και τις περιπέτειες του Τεν
Τεν.

Στο μεταξύ η Ουνέσκο έχει ορίσει το έτος 2002 ως Έτος Ναζίμ Χικμέτ τιμώντας τα
εκατό χρόνια από τη γέννηση του ποιητή και στη γενέτειρα χώρα του οι
πολιτιστικές εκδηλώσεις αυτής της επετείου ποικίλλουν. Ωστόσο, η μεταφορά των
δικαιωμάτων του «ρομαντικού κομμουνιστή» συγγραφέα στην τράπεζα Γιαπί Κρεντί,
προκαλεί θυμηδία. Ο πιο μεγάλος Τούρκος ποιητής φυλακίστηκε για περισσότερο
από δεκαπέντε χρόνια στα υπόγεια της χώρας του εξαιτίας της στράτευσής του και
στη συνέχεια καταδικάστηκε σε εξορία στη Σοβιετική Ένωση.

Έτος Ναζίμ Χικμέτ ονόμασε το 2002 η Ουνέσκο, τιμώντας τα 100 χρόνια από τη γέννηση του ποιητή

Αυτή η καθυστερημένη αποκατάσταση του Χικμέτ δεν γίνεται όμως χωρίς
αντιστάσεις. Στους κύκλους της γραφειοκρατίας, η αντίδραση προκύπτει για την
ιθαγένεια του Ναζίμ Χικμέτ, καθώς το 1951 οι αρχές τού είχαν στερήσει την
υπηκοότητα. Ο πρωθυπουργός Μπουλέντ Ετζεβίτ υποστήριξε την πρόταση να
αποκατασταθούν τα πολιτικά δικαιώματα του ποιητή. Αυτό όμως προκάλεσε την
ισχυρή αντίδραση της αντιπολίτευσης του ακροδεξιού κόμματος της Εθνικιστικής
Δράσης. Για τους οποίους παραμένει για πάντα ένας «προδότης της πατρίδας».

Το τουρκικό κομμουνιστικό κόμμα, που είχε ήδη εκδώσει τις ποιητικές συλλογές
του Χικμέτ, έχει εξοργιστεί. Αυτή όμως η έκδοση, χωρίς νομική κάλυψη και χωρίς
νούμερο ISDN, δεν ανταποκρίνεται στους νόμους που διέπουν την αγορά του
βιβλίου. Βασίζεται σε μία από τις τρεις διαθήκες που συνέταξε ο ποιητής και με
την οποία παραχωρεί ένα μέρος του έργου του στο κομμουνιστικό κόμμα.

Έτσι η διαμάχη μεταφέρθηκε σε νομικό επίπεδο, με την ανακοίνωση ενός
δικαστικού αγώνα που ξεκίνησε ο εκδοτικός οίκος Γιαπί Κρεντί για παραβίαση των
πνευματικών δικαιωμάτων του συγγραφέα. «Πειρατεία» για τους μεν, «νόμιμο
δικαίωμα διεκδίκησης μιας κοινής κληρονομιάς» για τους δε, η έριδα για τον
λογοτεχνικό θησαυρό του Ναζίμ Χικμέτ απέχει πολύ μακριά από τη λήξη της.

Επιμέλεια: Έφη Φαλίδα