240 εκατ. ευρώ για μια ογκώδη κιβωτό γνώσης

Άποψη του μεγάλου αναγνωστηρίου (200 χώροι ανάγνωσης), που εκτείνεται στους 10 ορόφους της Βιβλιοθήκης. Σ΄όποιο σημείο των δέκα επιπέδων κι αν σταθείς έχεις την γενική εικόνα του χώρου

Η κιβωτός της παγκόσμιας γνώσης είναι έτοιμη να γεμίσει με βιβλία. Φτωχή ακόμα
σε περιεχόμενο και με ουσιώδη προβλήματα, άνοιξε τις πύλες της στο κοινό, το
οποίο την πρώτη ημέρα εισήλθε κυρίως για να δει το θέαμα: ένα εντυπωσιακό
μοντέρνο κτίριο

Παρά το χαμηλό βιοτικό επίπεδο των περισσότερων Αιγυπτίων, ο κόσμος
στην Αλεξάνδρεια διατηρεί πάντα το εγκάρδιο χαμόγελό του και μια ενστικτώδη
συνείδηση της μεγάλης ιστορίας του, ενώ ο επισκέπτης δύσκολα συναντά δείγματα
μιζέριας (αρκεί να γίνει ο διαχωρισμός ανάμεσα στη φτώχεια και στη μιζέρια).

Στον ψυχισμό των Αλεξανδρινών έχουν προστεθεί τελευταία τα αισιόδοξα
αισθήματα ανάπτυξης και υπερηφάνειας εξ αιτίας της αναγεννημένης Bibliotheca
Alexandrina. Ενός μεγάλου έργου που λειτουργεί συμβολικά για τους σύγχρονους
Αιγυπτίους, ενώ οι Αλεξανδρινοί αναπόφευκτα έχουν οικειοποιηθεί την
ακτινοβολία της Βιβλιοθήκης ανεξαρτήτως των επιστημονικών παραμέτρων και των
προβλημάτων που ενδέχεται να προκληθούν κατά τη διάρκεια της πλήρους ανάπτυξή
της.

Με ενθουσιασμό πήγαμε στην Αλεξανδρινή Βιβλιοθήκη χάρη στις ενέργειες
της κ. Μαριάννας Βαρδινογιάννη, μοναδικής Ελληνίδας, μέλους του Δ.Σ. της
Βιβλιοθήκης. Με σκεπτικισμό επιστρέψαμε, έχοντας όμως διαπιστώσει πως πράγματι
πρόκειται για ένα μεγάλο, σύγχρονο, πλούσιο σε υποδομή και χώρους κτίριο, το
οποίο φιλοδοξεί να επαναφέρει την αρχαία δόξα της πρώτης Βιβλιοθήκης.

Οι κίνδυνοι είναι ανάλογοι του μεγέθους του πολυδάπανου έργου. Και όχι
μόνον πρακτικοί ως προς την πλήρη ανάπτυξή της, αλλά και ουσιαστικοί ως προς
την ποιότητα του περιεχομένου των βιβλίων και τη λειτουργία της. Θα μπορέσει η
Αλεξανδρινή Βιβλιοθήκη να κάνει την κίνηση προς τα μέσα ώστε από το επιβλητικό
κτιριακό περίβλημα ο επισκέπτης να εισδύει στη παγκόσμια γνώση, και αυτή να
γίνει επιστημονικό εργαλείο περαιτέρω ανάπτυξης της ανθρώπινης σκέψης και
έρευνας; Ερωτήματα που θα απαντηθούν με την πάροδο του χρόνου.

Οι πρώτες εντυπώσεις, ωστόσο, έχουν τη σημασία τους. Οι ουρές στην
κεντρική είσοδο της αναγεννημένης Βιβλιοθήκης της Αλεξανδρείας μετά τον
εορτασμό των εγκαινίων δικαιολογούν τη σημασία της πρώτης ημέρας λειτουργίας
της για το κοινό. Λιγότεροι οι τουρίστες από τους Αιγυπτίους πληρώνουν
μεγαλύτερο εισιτήριο εισόδου (δύο αιγυπτιακές λίρες -μόλις 4 ευρωσέντς για
τους ντόπιους, 10 λίρες – 20 ευρωσέντς για τους ξένους -συγκριτικά: ο μισθός
ενός καθηγητή γυμνασίου στην Αίγυπτο είναι κοντά 80 ευρώ).

Η στρατηγικής σημασίας θέση της νέας Βιβλιοθήκης της Αλεξανδρείας,
χτισμένης στ’ απομεινάρια του ελληνορωμαϊκού πολιτισμού, κατάντικρυ στη
Μεσόγειο, αναδεικνύει τον επιβλητικό όγκο ενός εξαιρετικά λιτού, μοντέρνου και
τεχνολογικά εξελιγμένου κτιρίου. Έχοντας το σχήμα ενός ημιβυθισμένου στη
θάλασσα δίσκου (διαμέτρου 121,9 μ.) στον παραλιακό δρόμο του Ανατολικού
Λιμανιού, κάνει αισθητή την παρουσία του με τη γυάλινη κεκλιμένη στέγη και τον
γρανιτένιο ημικυκλικό του τοίχο, χαραγμένο με τα 120 αλφάβητα του παγκόσμιου
πολιτισμού.

Το πολυδάπανο έργο κόστους 240 εκατομμυρίων ευρώ, συνολικού εμβαδού
69.000 τ.μ., με τους 10 ορόφους πάνω και κάτω από την γη, τα πέντε ερευνητικά
κέντρα, το αρχαιολογικό μουσείο, τις τέσσερις αίθουσες εκθέσεων, την
ταινιοθήκη, τη δισκοθήκη, τα δύο αμφιθέατρα (1.700 και 300 θέσεων) και το
πλανητάριο σε σχήμα σφαίρας, φιλοδοξεί να κάνει το άλμα από την αρχαιότητα στη
σύγχρονη γνώση και επιστημονική έρευνα. Με αυτόν τον στόχο σχεδιάστηκε, τη
φιλοδοξία της ουμανιστικής κιβωτού γνώσης θα επιχειρήσει να καλύψει, δίνοντας
παράλληλα στην παρακμασμένη Αλεξάνδρεια ένα κοσμοπολίτικο πνεύμα.

Άδεια ράφια

Το ψηφιακό τμήμα της Αλεξανδρινής Βιβλιοθήκης διαθέτει 100 δισεκατομμύρια ηλεκτρονικές σελίδες

Το ξεκίνημά της λειτουργίας της όμως, τρεις ημέρες μετά τον διήμερο
εορτασμό των εγκαινίων, δεν ήταν αντίστοιχα εντυπωσιακό. Ή τουλάχιστον δεν
καταφέραμε να το αντιληφθούμε. Τα σχεδόν άδεια από βιβλία ράφια χιλιάδες
μέτρων δείχνουν μόνον πως η Βιβλιοθήκη βιάστηκε ν’ ανοίξει. Δεν φανερώνουν τον
σοβαρότερο κίνδυνο που απειλεί την ποιότητά της: να καταλήξει δηλαδή μια
τεράστια αποθήκη βιβλίων, αφού οι προσφορές από υπουργεία Εξωτερικών, Αμύνης,
Πολιτισμού και άλλους κρατικούς φορείς από όλο τον κόσμο είναι πολλές και για
πολλά βιβλία. Η διευθύντρια βιβλιοθηκάριος κ. Λάιλα Αμπντελχαμπί μάς είπε πως
γνωρίζουν τον κίνδυνο και γι’ αυτό η επιλογή των προσφερόμενων βιβλίων γίνεται
από μια επιτροπή στην οποία προεδρεύει ο διευθυντής της Βιβλιοθήκης κ. Ισμαήλ
Σεραγκενλτίν, ενώ 60 έμπειροι βιβλιοθηκάριοι φροντίζουν τους τομείς.

Καβάφης και Τσίρκας. Υπάρχει η τριλογία του Τσίρκα «Ακυβέρνητες
Πολιτείες», που συνδέεται με την Αλεξάνδρεια, ρωτήσαμε τη διευθύντρια. Δεν το
ήξερε, όπως δεν ήξερε και αν υπήρχαν στα ράφια οι απαγορευμένοι στον ισλαμικό
κόσμο «Σατανικοί στίχοι» του Ρουσντί. Η απάντησή της όμως αναλώθηκε στο
θεωρητικό μέρος, πως τίποτα δεν είναι απαγορευμένο μέσα στην Βιβλιοθήκη. Στην
ερώτηση αν υπάρχουν οι συλλογές του Καβάφη, μάς είπε πως έχουν προσφερθεί
μερικά αντικείμενα του Αλεξανδρινού ποιητή και πως υπάρχουν στα ράφια οι
ποιητικές συλλογές του.

Το ψηφιακό ευρετήριο, το οποίο θεωρητικά λειτουργεί, δεν
χρησιμοποιήθηκε, ίσως γιατί αυτή η πρώτη μέρα έναρξης της Βιβλιοθήκης
παρουσίασε προβλήματα από την μεγάλη ροή επισκεπτών (κυρίως επισκέπτες –
θεατές του κτιρίου και όχι χρήστες των δυνατοτήτων της Βιβλιοθήκης).