Αστέρια και «κόλλυβα»

«Δεν είναι τα “κόλλυβα” του Στανισλάφσκι που έκαναν διάσημο το Άκτορς Στούντιο, αλλά οι καταπληκτικές παραστάσεις και ταινίες των μελών του. Σκηνοθεσίες σαν του Μάρτιν Σκορσέζε και ερμηνείες σαν του Μάρλον Μπράντο», υποστηρίζει ο καθηγητής του Άκτορς Στούντιο Ανδρέας Μανωλικάκης

«Ως ισόβιο μέλος του Άκτορς Στούντιο, καθηγητής υποκριτικής και σκηνοθεσίας
και κάτοχος της Έδρας Σκηνοθεσίας στη Δραματική Σχολή του Άκτορς Στούντιο,
οφείλω να απαντήσω στο κείμενο του κ. Γεωργουσόπουλου με τίτλο «Με ξένα
κόλλυβα» που δημοσιεύθηκε στα «ΝΕΑ» στις 28-9-02.

Ο κ. Γεωργουσόπουλος κατηγορεί εκείνους που οικειοποιούνται και εμπορεύονται
την δουλειά άλλων, για να ωφεληθούν οι ίδιοι κοροϊδεύοντας τους αφελείς που
τους πιστεύουν. Κάνει το ατόπημα να αναφερθεί και στο Άκτορς Στούντιο
κατηγορώντας το πώς επί χρόνια μοίραζε τα «κόλλυβα» του Στανισλάφσκι και πως
μετά τον θάνατο του Στράσμπεργκ οι επίγονοι πουλούν τα δικά του «κόλλυβα»,
ακόμη και στον τόπο μας.

Ο κ. Γεωργουσόπουλος προφανώς αγνοεί πως οι Αμερικανοί τίμησαν και
μελέτησαν το «σύστημα» του Στανισλάφσκι και του Βαχτάνγκοφ όσο κανείς άλλος. Ο
Στανισλάφσκι ευρισκόμενος στην Αμερική σε περιοδεία έγραφε προς τον
Ντάντσενκο: «σε καμιά άλλη χώρα του κόσμου, ακόμη και στη Ρωσία, δεν
αγκάλιασαν τη δουλειά μας με τόσο ενθουσιασμό». Το «σύστημα» Στανισλάφσκι και
ευδοκίμησε και εξελίχθηκε στην Αμερική. Στη δεκαετία της λειτουργίας του
Γκρουπ Θίατερ η δουλειά των σπουδαίων Ρώσων δασκάλων και ιδιαίτερα του
Βαχτάνγκοφ, έγινε αντικείμενο λεπτομερούς σπουδής όπου μέσα από πολύχρονους
πειραματισμούς και σημαντικότατες παραστάσεις μπήκαν τα θεμέλια της
αμερικανικής σχολής υποκριτικής. Μετά τη διάλυση του Γκρουπ Θίατερ ο καθένας
ακολούθησε τον δικό του δρόμο συνεχίζοντας την εξερεύνηση και βελτίωση του
«συστήματος» μέσα από το προσωπικό του πρίσμα. Ένας από αυτούς, ο Ηλίας Καζάν,
ίδρυσε μαζί με άλλους το 1947 το Άκτορς Στούντιο.

Δεν είναι τα «κόλλυβα» του Στανισλάφσκι που έκαναν διάσημο το Άκτορς Στούντιο
όπως ισχυρίζεται ο κ. Γεωργουσόπουλος, αλλά οι καταπληκτικές παραστάσεις και
ταινίες των μελών του. Οι σκηνοθεσίες των: Καζάν, Πεν, Νίκολς, Κόπολα,
Σκορτσέζε. Οι ερμηνείες των: Μπράντο, Ντιν, Κουίν, Στάιγκερ, Πατσίνο, Ντε
Νίρο, Χόφμαν, Νίκολσον, Μπέρστιν είναι που έστρεψαν τα βλέμματα του κόσμου
προς το Άκτορς Στούντιο. Πολλοί σπουδαίοι καλλιτέχνες παγκοσμίως,
συμπεριλαμβανομένου και του Κάρολου Κουν, είχαν ως αφετηρία τον Στανισλάφσκι
αλλά ο καθένας συνέχισε με τον δικό του τρόπο γράφοντας την δική του ιστορία.
Στα τόσα χρόνια που ασχολείται με το θέατρο ο κ. Γεωργουσόπουλος θα έπρεπε να
ξέρει πως στην τέχνη του θεάτρου τα επιτεύγματα – των δασκάλων, των
σκηνοθετών, των ηθοποιών, των συγγραφέων – δεν κατορθώνονται ούτε με
αντιγραφές ούτε με «κόλλυβα» νεκρών, ανήκουν αποκλειστικά στους δημιουργούς
τους.

Η αφοσίωση, η συνεχής εκπαίδευση και τα σημαντικά αποτελέσματα έκαναν
το Άκτορς Στούντιο γνωστό σε κάθε γωνιά της Γης μεταμορφώνοντάς το σε όνειρο
του κάθε ηθοποιού.

Παρ’ όλα αυτά ο κ. Γεωργουσόπουλος πέραν του ότι προσπαθεί να σβήσει
μονοκοντυλιά τα επιτεύγματα αυτών των γιγάντων του θεάτρου και του
κινηματογράφου, κατηγορεί το Άκτορς Στούντιο και για εμπορευματοποίηση όταν
όλοι γνωρίζουν πως στα 55 έτη λειτουργίας του οι σπουδές είναι δωρεάν. Ακόμη
και σήμερα ο Α. Πεν, η Μπέρστιν, ο Πατσίνο, ο Καϊτέλ κ.ά. διδάσκουν
προσφέροντας αφιλοκερδώς τις πολύτιμες γνώσεις τους. Κατηγορεί επίσης τα μέλη
του Στούντιο πως πουλάνε τις γνώσεις τους διδάσκοντας την «Μέθοδο», σε σχολές
ή ιδιωτικά, τη στιγμή που και αυτός είναι δάσκαλος στο επάγγελμα!

Το λυπηρό είναι πως ο ίδιος ως εκπαιδευτικός θεωρεί τη συνέχιση της δουλειάς
τού κάθε δασκάλου από τους μαθητές του ως «κόλλυβα». Δηλαδή κάθε φορά που θα
φτιάχνουμε ένα αυτοκίνητο θα πρέπει να ξαναανακαλύπτουμε τον τροχό ή θα πρέπει
να ανακαλύπτουμε και μια νέα μέθοδο υποκριτικής κάθε δέκα χρόνια; Βάσει όμως
ποιων γνώσεων μιλάει ως αυθεντία για το Άκτορς Στούντιο και την υποκριτική
διαδικασία;

Πότε, πού, πώς, πόσο μελέτησε τις διδασκαλίες των Στανισλάφσκι, Βαχτάνγκοφ,
Στράσμπεργκ, Καζάν, Πεν, Άντλερ, Μάισνερ, Λούις, Χάγκεν και τόσων άλλων
μεγάλων δασκάλων, για να μπορεί να μιλάει με τόση άνεση για το έργο τους, για
την πρακτική εφαρμογή, για τις ομοιότητες και τις διαφορές τους αλλά και για
τις προθέσεις τους;

Έχει δει ποτέ στην πράξη την εκπαίδευση και τη δουλειά του Α. Στούντιο ή της
Άντλερ ή του Μάισνερ; Πόσες παραστάσεις έχει δει στο Μπρόντγουεϊ, πόσες τάξεις
διδασκαλίας της «Μεθόδου» έχει παρακολουθήσει στην Αμερική ή και στον τόπο μας
ακόμη; Δεν θέλω να πιστέψω πως ανήκει στην κατηγορία εκείνων που είδαν δύο
μαθήματα στο Άκτορς Στούντιο ως τουρίστες και μετά διατυμπάνιζαν πως κατέχουν
την «μέθοδο»;

Δεν καταλαβαίνω το πρόβλημα του κ. Γεωργουσόπουλου με το Άκτορς Στούντιο.

Είναι όμως απαράδεκτο να επιτίθεται αδίκως σε τόσο σημαντικούς χώρους και
ανθρώπους εξαιτίας ορισμένων «επιτήδειων». Παρ’ όλα αυτά θα συμφωνήσω απολύτως
μαζί του πως παντού υπάρχουν «επιτήδειοι» οι οποίοι για να «γεμίσουν το
σακούλι με δεκαρίτσες», όπως λέει, εκμεταλλεύονται γνωριμίες, φήμες, θέσεις,
χώρους.

Στην Ελλάδα, για παράδειγμα, έχουμε το φαινόμενο κριτικοί θεάτρου να γράφουν
ύμνους για παραστάσεις επειδή έχουν βαφτίσει τα παιδιά του σκηνοθέτη, ή
διδάσκουν στη σχολή του πρωταγωνιστή, ή φιλοξενούνται στη βίλα του
επιχειρηματία, ή επειδή ο συγκεκριμένος θίασος χρησιμοποίησε ή θα
χρησιμοποιήσει τη μετάφρασή του από την οποία ο μεταφραστής / κριτικός θα έχει
μεγάλο οικονομικό όφελος – ειδικά όταν παίζεται στην Επίδαυρο και σε
περιοδείες «αρπαχτής».

Δεν υπάρχει θλιβερότερο είδος κριτικού και μεγαλύτερη πληγή για το θέατρο από
τον κριτικό που γράφει με κίνητρο τα προσωπικά του συμφέροντα.

Ελπίζω να συμφωνεί μαζί μου ο κ. Γεωργουσόπουλος και στο μέλλον αντί να
ασχολείται με τα κόλλυβα των ξένων ας βοηθήσει να λυτρωθεί το ελληνικό θέατρο
από την αναξιοκρατία και τα διαπλεκόμενα που το έχουν αλυσοδέσει.

Μετά τιμής,

Ανδρέας Μανωλικάκης».

Η απάντηση του Κώστα Γεωργουσόπουλου

«Δεν γνωρίζω ποια πανούργα μύγα τσίμπησε τον κ. Μανωλικάκη και θεώρησε τον
εαυτό του υποχρεωμένο να υπερασπιστεί το Άκτορς Στούντιο. Εγώ μίλησα για
παρασκευαστές «κολλύβων» από τα οποία πουλώντας τα κάποιοι οπαδοί, κι όχι
μαθητές, σχολών και δασκάλων γεμίζουν τις μίζερες τσεπούλες τους. Τα προσόντα
του κ. Μανωλικάκη τα γνωρίζω, παρ’ όλο που δεν ανταποκρίθηκα στις συχνές
προσκλήσεις του να διδάξω σε σεμινάριά του στην Νέα Υόρκη!!

Πέρα από την υπεράσπιση όμως της καριέρας του ο κ. Μανωλικάκης με τους
χυδαίους υπαινιγμούς του απέδειξε πως η θητεία του στη μεγάλη Σχολή που
ισχυρίζεται πως σέβεται δεν τον απάλλαξε από την ελληνική καμαρίλα, την
καμαρινίλα και ότι παράλληλα με την παρασκευή κολλύβων επιτηδεύεται και με το
να ανακατεύει λάσπη και να πλάθει κουλουράκια από τα εμέσματα των ρατέδων της
λούμπεν δημοσιογραφίας. Εξάλλου, μέσω αυτών πλασάρει τα κόλλυβά του και σ’
αυτούς ποντάρει να ταΐσουνε τους αφελείς.

Αλήθεια, γιατί δεν τολμάει καμιά σκηνοθεσία στο «αλύτρωτο» θέατρό μας να δούμε
πόσα απίδια χωράει ο σάκος του. Για να δούμε έμπρακτα αν πουλά κόλλυβα ή
κουφέτα!

Με τιμή,

Κώστας Γεωργουσόπουλος».