ΖΑΝ ΜΑΡΙ ΚΟΛΟΜΠΑΝΙ Το χάσμα θα μεγαλώνει συνεχώς

«Είναι η πρώτη φορά από την εκλογή του, πριν από οκτώ χρόνια, που ο Ζακ
Σιράκ παίζει θετικό ρόλο»: ο διευθυντής της Λε Μοντ, που μιλά απόψε στην
Αθήνα, δεν κρύβει την περιφρόνησή του για τον πρόεδρο της χώρας του.

Αναγνωρίζει, μιλώντας στα «ΝΕΑ», ότι η Γαλλία έπαιξε αποφασιστικό ρόλο στο να
απομακρυνθεί η προοπτική μιας μονομερούς επέμβασης των Ηνωμένων Πολιτειών στο
Ιράκ. Και απορρίπτει κατηγορηματικά κάθε σχέση ανάμεσα στη σύγχρονη
τρομοκρατία και στη φτώχεια ή την αδικία.

Ένας από τους σχολιαστές των «Τάιμς», ο Ανατόλι Καλέτσκι, έγραφε πριν από
λίγες ημέρες ότι η πιθανότητα ενός πολέμου στο Ιράκ μέσα στο προσεχές 12μηνο
είναι μία στα τρία. Ποια είναι η δική σας εκτίμηση;

Συμφωνώ. Οι ΗΠΑ φαίνεται να υιοθετούν μια λογική στάση, που εξαρτάται από τα
Ηνωμένα Έθνη, πράγμα που μπορεί να μην απομακρύνει εντελώς τη σύρραξη,
αποτρέπει όμως τα χειρότερα, δηλαδή μια μονομερή επέμβαση.

Πιστεύετε ότι στην εξέλιξη αυτή η Γαλλία έπαιξε αποφασιστικό ρόλο;

Χωρίς αμφιβολία. Η Γαλλία εξέφρασε τη μέση άποψη εκείνου που είναι φίλος των
Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά ταυτόχρονα αντιτίθεται σε μια επικίνδυνη περιπέτεια.
Είχαμε τρεις θέσεις στην Ευρώπη. Την αγγλική, που λέει ότι χρειάζεται ο ΟΗΕ
για να γίνει πόλεμος. Τη γερμανική, που λέει ότι ακόμη και με τον ΟΗΕ δεν
συμμετέχει στον πόλεμο. Και τη γαλλική, που λέει ότι χρειάζεται ο ΟΗΕ για να
αποτραπεί ο πόλεμος. Η γαλλική θέση ήταν έτσι ο ευρωπαϊκός μέσος όρος. Και
δίνει αποτελέσματα, αφού οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι αναγκασμένες να λάβουν
υπόψη τους συμμάχους τους.

Περιμένατε εσείς από τον Ζακ Σιράκ μια τέτοια στάση;

Η Γαλλία, ως μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας, παίζει σημαντικό ρόλο. Και τον
παίζει καλά. Το μόνο που με λυπεί, και δεν είναι λίγο, είναι ότι ο Σιράκ
εφοδιάστηκε μόνο με την εθνική του σημαία και δεν έκανε τις απαραίτητες
χειρονομίες (ή τις έκανε στα παρασκήνια) προς τους υπόλοιπους Ευρωπαίους. Θα
ήταν καλύτερα αν μιλούσε εκ μέρους ολόκληρης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρέπει να
πω όμως ότι είναι η πρώτη φορά από την εποχή του Φρανσουά Μιτεράν, δηλαδή η
πρώτη φορά από την εκλογή του, πριν από οκτώ χρόνια, που ο Ζακ Σιράκ παίζει
ένα θετικό ρόλο.

Αν θυμηθούμε μάλιστα εκείνο το «Τι μιζέρια!» που είχε αναφωνήσει η Συλβιάν
Αγκασενσκί, η σύζυγος του Λιονέλ Ζοσπέν, όταν έμαθε τα αποτελέσματα του πρώτου
γύρου…

Είχε δίκιο. Δημοσιεύσαμε μάλιστα μια δημοσκόπηση την περασμένη εβδομάδα, που
δείχνει ότι οι Γάλλοι δεν θα ψήφιζαν με τον ίδιο τρόπο σήμερα. Όχι μόνο λοιπόν
δεν υπάρχει απόρριψη της Αριστεράς, αλλά ο απολογισμός της σοσιαλιστικής
κυβέρνησης είναι θετικός. Ο Λιονέλ Ζοσπέν θα μείνει στην ιστορία ως ένας
πρωθυπουργός που υπηρέτησε τα συμφέροντα των Γάλλων. Οι Γάλλοι έχουν τύψεις
για την ψήφο τους στις προεδρικές εκλογές. Κι αυτό είναι ένα πλεονέκτημα για
την Αριστερά τα επόμενα χρόνια.

Για να γυρίσουμε στους Αμερικανούς και στο Ιράκ, αν τελικά γίνει αυτός ο
πόλεμος, θα γίνει γιατί;

Δεν υπάρχει ποτέ μία και μοναδική εξήγηση. Οι ΗΠΑ έχουν βέβαια πετρελαϊκά
συμφέροντα στο Ιράκ. Αν όμως ο πόλεμος γίνει υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, το
επιχείρημα του πετρελαίου υποχωρεί. Και ο πόλεμος θα γίνει τότε επειδή ο ΟΗΕ
θεωρεί πως ο Σαντάμ έχει όπλα εξαιρετικά επικίνδυνα και – σε αντίθεση με
άλλους δικτάτορες, όπως εκείνος της Βόρειας Κορέας – είναι διατεθειμένος να τα
χρησιμοποιήσει. Το έχει ήδη πράξει, με κύρια θύματα τους Κούρδους. Ας
θυμηθούμε το 1,5 εκατ. νεκρούς του πολέμου Ιράν – Ιράκ. Πρέπει λοιπόν να
κάνουμε διάκριση ανάμεσα σε μια μονομερή επέμβαση – μια προοπτική που, το
ξαναλέω, απομακρύνεται – και σε μια επέμβαση υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.

Πριν από λίγες ημέρες διαβάσαμε στη Μοντ ότι ο κόσμος δεν έχει ανάγκη από
έξυπνες βόμβες, αλλά από μια έξυπνη πολιτική. Τι εννοείτε;

Μια έξυπνη πολιτική είναι να δεχθούν οι ΗΠΑ ότι οι επιθέσεις της 11ης
Σεπτεμβρίου άνοιξαν μια νέα περίοδο, κατά την οποία είναι πιο εξαρτημένες από
ποτέ από τον υπόλοιπο κόσμο και πρέπει να οικοδομήσουν μαζί του μια σχέση
ισορροπημένη, μια σχέση συνεργασίας και όχι κυριαρχίας. Κι αυτό ταιριάζει
απολύτως, πιστεύω, με το πνεύμα του Κόλιν Πάουελ, αλλά είναι πολύ δύσκολο να
μπει στο κεφάλι του Μπους.

Ένας συγγραφέας που είχε προβλέψει το τέλος της Σοβιετικής Ένωσης, ο
Εμμανυέλ Τοντ, προβλέπει στο τελευταίο του βιβλίο ότι οι ΗΠΑ είναι μια
αυτοκρατορία «πολιτικά άχρηστη» και «οικονομικά εξαρτημένη», μια αυτοκρατορία
που καταρρέει. Συμφωνείτε μαζί του;

Ναι, οι Αμερικανοί είναι οικονομικά εξαρτημένοι. Άχρηστοι, δεν ξέρω,
εξαρτημένοι οπωσδήποτε. Υπερδύναμη είναι μόνο από στρατιωτική άποψη. Αλλά,
όχι, δεν βρίσκονται στα πρόθυρα της κατάρρευσης.

Βλέπετε το χάσμα ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Ευρώπη να μεγαλώνει;

Αυτό είναι βέβαιο. Όσο οι Ηνωμένες Πολιτείες ακολουθούν μια μονομερή γραμμή,
το χάσμα θα μεγαλώνει συνεχώς.

Με μοναδικό όπλο τον θάνατο

Μπορούμε να συνδέσουμε τη σύγχρονη τρομοκρατία με τη φτώχεια ή την αδικία;

Όχι. Πρόκειται για απάτη. Για μια επικίνδυνη απάτη. Η Αλ Κάιντα (σας θυμίζω
ότι το πραγματικό όνομα της οργάνωσης αυτής είναι «Ισλαμικό Μέτωπο για τον
Αγώνα κατά των Εβραίων και των Σταυροφόρων») είναι μια πολιτική οργάνωση με
ένα πολιτικό, τρομοκρατικό πρόγραμμα, και μοναδικό όπλο τον θάνατο, κυρίως
μάλιστα τον θάνατο των μουσουλμάνων που πιστεύουν στην ελευθερία. Τους είδαμε
να κυβερνούν στο Αφγανιστάν, οι αντιλήψεις τους είναι αντιδραστικές, οι ίδιοι
ανήκουν σε ελίτ, είτε πρόκειται για την ελίτ της Σαουδικής Αραβίας, της
Αιγύπτου ή άλλες, και δεν έχουν καμιά σχέση με τη φτώχεια. Πρέπει να τελεί
κανείς σε πλήρη σύγχυση για να τους κάνει αυτό το δώρο, να τους αποδίδει την
πρόθεση ότι αγωνίζονται κατά της φτώχειας. Είναι λάθος, ένα επικίνδυνο λάθος.
Οι άνθρωποι αυτοί θέλουν να δημιουργήσουν ένα ρήγμα στον αραβο-μουσουλμανικό
κόσμο, δηλαδή από την Ινδονησία και τις Φιλιππίνες μέχρι το Μαγκρέμπ,
περνώντας από το Πακιστάν, για να ανακόψουν κάθε δημοκρατικό άνοιγμα στις
χώρες αυτές. Είναι μια φασιστική ιδεολογία. Ο φασισμός έλεγε ότι «η δημοκρατία
μυρίζει άσχημα». Οι τρομοκράτες της Αλ Κάιντα λένε ότι «η δημοκρατία είναι
ακάθαρτη». Για μένα, ο κίνδυνος είναι του ίδιου χαρακτήρα.

«Η γλώσσα είναι πάντα ένα ψέμα», είπε ο Φίλιπ Ροθ στη Φιγκαρό. Θεωρείτε πως
και η εφημερίδα σας είναι στόχος αυτής της κριτικής;

Μα, όχι, εγώ αγαπώ πολύ τον Ροθ, δεν εννοεί εμάς, σας διαβεβαιώ…

Εννοώ τον Τύπο εν γένει, όχι ειδικά τη Μοντ…

Σε γενικές γραμμές έτσι είναι, αν και ο Ροθ αναφέρεται κυρίως στους κριτικούς
λογοτεχνίας. Με αυτούς τα έχει.

Η ΟΜΙΛΙΑ

Ο Ζαν-Μαρί Κολομπανί μιλά απόψε στο Γαλλικό Ινστιτούτο, με αφορμή την έκδοση
στα ελληνικά του βιβλίου του «Είμαστε όλοι Αμερικανοί;» από τις Εκδόσεις
ΠΟΛΙΣ. Στη συζήτηση θα λάβουν μέρος επίσης ο εκδότης της εφημερίδας «ΤΑ ΝΕΑ»
Λέων Καραπαναγιώτης, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Νίκος Αλιβιζάτος και
ο διευθυντής σύνταξης του Αθηναϊκού Πρακτορείου Ειδήσεων Νικόλας Βουλέλης.