Τα μεταλλαγμένα στο μικροσκόπιο

Μόνο στο 12% των τροφίμων που περιείχαν συστατικά σόγιας και καλαμποκιού
βρέθηκαν γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί, όπως προκύπτει από τις έρευνες
που άρχισαν στη χώρα μας τον Δεκέμβριο του 2000 από τον Ενιαίο Φορέα Ελέγχου
Τροφίμων (ΕΦΕΤ).

«Αγαπώ» τα γενετικά μεταλλαγμένα γράφει ειρωνικά η ταμπέλα του… «μεταλλαγμένου» επίσης ακτιβιστή

«Καθαρή» από μεταλλαγμένα φαίνεται να είναι η ελληνική αγορά, αφού, όπως
προκύπτει από τις έρευνες του Ενιαίου Φορέα Ελέγχου Τροφίμων(ΕΦΕΤ), γενετικά
τροποποιημένοι οργανισμοί βρέθηκαν στο 12% των τροφίμων που περιείχαν
συστατικά σόγιας και καλαμποκιού. Το υπόλοιπο 88% ήταν απαλλαγμένο από
μεταλλαγμένα.

Στόχος των ελέγχων, που ξεκίνησαν τον Δεκέμβριο του 2002 και συνεχίζονται (σε
πρώτες ύλες τροφίμων, τελικών προϊόντων κατά την εισαγωγή, πρώτων υλών και
τελικών προϊόντων από τους χώρους παραγωγής, αλλά και τυποποιημένων προϊόντων
στα τελικά σημεία πώλησης), είναι να διαπιστωθεί κατά πόσο η περιεκτικότητα σε
ΓΜΟ (Γενετικά Μεταλλαγμένοι Οργανισμοί), που αναγράφεται στην ετικέτα,
ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. «Είμαστε η δεύτερη χώρα μετά τη Δανία που
ξεκίνησε έλεγχο παρακολούθησης στην ελληνική αγορά», λέει στα «ΝΕΑ» η κ.
Χριστίνα Παπανικολάου, πρόεδρος του ΕΦΕΤ.

Από τα 241 δείγματα που έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα σε 18 κατηγορίες τροφίμων,
διαπιστώθηκε ότι το 88% όσων περιείχαν συστατικά σόγιας και αραβοσίτου ήταν
απαλλαγμένα από γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς. Ωστόσο, «οι έλεγχοι
συνεχίζονται με στόχο να διαπιστωθεί το ακριβές ποσοστό “επιμόλυνσης” των
προϊόντων που περιείχαν μεταλλαγμένα», τονίζει η πρόεδρος του ΕΦΕΤ.

Οδηγοί

Αισιόδοξη είναι και η Greenpeace, η οποία εξέδωσε δύο Οδηγούς Καταναλωτών το
2001 και το 2002 ύστερα από ελέγχους σε διάφορες κατηγορίες τροφίμων. Σύμφωνα
με τον τελευταίο, 69 προϊόντα πιθανόν να προέρχονται από ζώα που έχουν τραφεί
με μεταλλαγμένους οργανισμούς (ανάμεσά τους συγκαταλέγονται και τα προϊόντα
εταιρειών που απάντησαν ασαφώς ή καθόλου στο ερωτηματολόγιο της οργάνωσης),
ενώ 24 προϊόντα είναι απαλλαγμένα από ΓΜΟ.

Σε ό,τι αφορά τους σπόρους, από τους ελέγχους του υπουργείου Γεωργίας που
έγιναν το 2002 σε 1.249 σπορομερίδες βρέθηκαν επιμολυσμένες μόνο τρεις και
αποσύρθηκαν από την αγορά.

Στη χώρα μας (όπως και στην Ευρώπη) έως σήμερα επιτρέπεται η κατανάλωση, όχι
όμως και η καλλιέργεια, δύο μόνο γενετικά μεταλλαγμένων ποικιλιών σόγιας και
αραβοσίτου. Οι ποικιλίες αυτές εγκρίθηκαν και εισήχθησαν πριν από το 1998,
ημερομηνία που τέθηκε σε ισχύ το μορατόριουμ εμπορίας και καλλιέργειας
γενετικά μεταλλαγμένων οργανισμών (ΓΜΟ) στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Με βάση την
εθνική και την ευρωπαϊκή νομοθεσία, όσα τρόφιμα περιέχουν συστατικά από τις
παραπάνω ποικιλίες σε ποσοστό μεγαλύτερο του 1% θα πρέπει να το αναφέρουν στην
ετικέτα.

«Η αγορά των μεταλλαγμένων έχει κλείσει λόγω της επίμονης και σταθερής δράσης
των Ευρωπαίων καταναλωτών κι όχι λόγω της υπάρχουσας νομοθεσίας», εξηγεί η κ.
Μυρτώ Πισπίνη, υπεύθυνη του Δικτύου Καταναλωτών του ελληνικού γραφείου της
οργάνωσης.

Το θέμα των ζωοτροφών είναι αυτό που χρειάζεται περισσότερους ελέγχους, αφού
αποτελεί τον έμμεσο τρόπο μέσω του οποίου οι μεταλλαγμένοι οργανισμοί
συνεχίζουν να έρχονται στο πιάτο μας. Σύμφωνα με την Greenpeace, περίπου το
80% της εισαγόμενης στην Ελλάδα σόγιας (περισσότεροι από 350.000 τόνοι) και
καλαμποκιού καταλήγουν κάθε χρόνο σε ζωοτροφές-ιχθυοτροφές και αποτελούν
βασικό μέρος της διατροφής των ζώων εκτροφής. Άγνωστο παραμένει το ποσοστό
αυτών των προϊόντων που είναι μεταλλαγμένο, όπως δείχνουν οι εργαστηριακές
αναλύσεις.

Αυτό σημαίνει ότι μπορεί ένα προϊόν να έχει χαμηλό-επιτρεπτό όριο σήμανσης,
(περιεκτικότητα σε ΓΜΟ), αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι απαλλαγμένο από ΓΜΟ,
αφού ζωικά προϊόντα, όπως αυγά, γάλα ή κρέας, μπορεί να προέρχονται από ζώα
που έχουν τραφεί με ΓΜΟ.

Το 93,3% των Ελλήνων θέλει «καθαρά» πιάτα

Γενετικά μεταλλαγμένος οργανισμός είναι ένας ζωντανός οργανισμός ο οποίος
δημιουργήθηκε τεχνητά με αλλοιωμένη τη γενετική του ταυτότητα με την αφαίρεση
ή την προσθήκη γονιδίων που προέρχονται από άλλους εντελώς διαφορετικούς
οργανισμούς. Η γενετική μηχανική δίνει τη δυνατότητα να «κοπούν» γονίδια από
έναν οργανισμό και να «συγκολληθούν» στα γονίδια ενός άλλου, έτσι ώστε αυτός
να αναπτύξει νέα χαρακτηριστικά. Πάντως, η τελευταία έρευνα του Ευρωβαρόμετρου
(Δεκέμβριος 2001) έδειξε ότι το 93,3% των Ελλήνων καταναλωτών δεν θέλει να
τρώει μεταλλαγμένα τρόφιμα, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για το σύνολο των
Ευρωπαίων καταναλωτών ανέρχεται σε 71%. Σε διεθνές επίπεδο, η μεταλλαγμένη
σόγια, το καλαμπόκι, το βαμβάκι και η ελαιοκράμβη αποτελούν το μεγαλύτερο
μέρος των εμπορικών καλλιεργειών μεταλλαγμένων φυτών. Όσο για την προέλευση, η
πλειοψηφία (96%) των μεταλλαγμένων φυτών προέρχεται από τις ΗΠΑ (68%), την
Αργεντινή (22%) και τον Καναδά (6%).

«Αγκάθι» η σήμανση για τις ζωοτροφές

Για τις ζωοτροφές δεν υπάρχει ακόμα σήμανση, θέμα το οποίο αποτέλεσε«αγκάθι»
στη συνάντηση των υπουργών Γεωργίας της Ε.Ε. που πραγματοποιήθηκε την
περασμένη εβδομάδα, αφού οι διιστάμενες απόψεις μεταξύ των χωρών οδήγησαν τη
διαπραγμάτευση για ένα κοινώς αποδεκτό πλαίσιο σήμανσης σε αδιέξοδο. Η Ελλάδα,
μαζί με την Ιταλία, τη Γαλλία, τη Δανία, την Αυστρία και το Λουξεμβούργο
διατήρησαν σκληρή στάση, αρνούμενες να συμφωνήσουν σε χαλαρότερο καθορισμό των
ορίων σήμανσης (μεγαλύτερη ή ίση του 1%), ενώ η Μ. Βρετανία, δεχόμενη τις
πιέσεις των Αμερικανών που επιθυμούν να εισαγάγουν τα προϊόντα τους στη
ευρωπαϊκή αγορά, πίεσε για γενικευμένη είσοδο της εμπορίας και καλλιέργειας
ΓΜΟ στην Ευρώπη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φαίνεται να συμμερίζεται τη βρετανική
άποψη για την απελευθέρωση της αγοράς, όχι όμως και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
που ζητεί νέες προτάσεις. Η νέα Οδηγία 2001/18 της Ε.Ε. που τέθηκε σε ισχύ από
τις 17 Οκτωβρίου ενισχύει την προηγούμενη νομοθεσία, προβλέποντας πιο
εμπεριστατωμένη επιστημονική αξιολόγηση των ΓΜΟ πριν από τη διάθεσή τους στην
αγορά, καθώς και μεγαλύτερη διαφάνεια στα διάφορα στάδια της διαδικασίας
έγκρισης ΓΜΟ και στον μετέπειτα χειρισμό τους. Ωστόσο, ανοιχτό παραμένει το
θέμα της ανιχνευσιμότητας και της σήμανσης, ιδιαίτερα των ζωοτροφών, αφού το
Συμβούλιο Υπουργών της περασμένης εβδομάδας δεν οδήγησε σε μια κοινή θέση.