Δρόμοι

Οι ιστορικοί…

… παραλληλισμοί συχνά είναι παραπλανητικοί. Όμως, οι άνθρωποι είναι
καταδικασμένοι να αντιλαμβάνονται το παρόν κάτω από το φως της Ιστορίας. Και
όσο πιο καινοφανές μοιάζει ένα γεγονός, τόσο περισσότερο αναζητούν να το
φωτίσουν με αυτό το φως. Η κοινωνία στην οποία ζούμε τα τελευταία δέκα χρόνια
παραμένει για εμάς κάτι σκοτεινό. Όμως αγωνιζόμαστε ακατάπαυστα να την
κατανοήσουμε, ρίχνοντας πάνω της φως από το παρελθόν. Αντιλαμβανόμαστε με δέος
όσα γίνονται εν ονόματί μας, καταλαβαίνουμε πως έχουμε δρασκελίσει ένα
ιστορικό κατώφλι, αλλά το άγνωστο, που ανοίγεται μπροστά μας, μας κάνει κάθε
τόσο να επιστρέφουμε στο παρελθόν.

Μια επιστροφή…

… σε αυτό το παρελθόν είναι ο πανικός που διακατέχει σήμερα τον κόσμο
εξαιτίας της τρομοκρατίας. Ιδέες που κάποτε ολόκληρη η διεθνής κοινότητα τις
θεωρούσε ακραίες, βλέπουμε σήμερα να διακατέχουν την ηγεσία της ισχυρότερης
χώρας του κόσμου: περιφρόνηση του ΟΗΕ, μονομερείς ενέργειες, άλωση των
ατομικών ελευθεριών. Οι πολίτες είναι αμέτοχοι, οι διαφωνούντες σπρώχνονται
στο περιθώριο και ολόκληρος ο κόσμος μοιάζει να βρίσκεται εδώ και δέκα χρόνια
σε κατάσταση διαρκούς πολέμου. Σε τέτοιες περιόδους κρίσης είναι που
αναβιώνουν οι ιστορικές μνήμες, σαν κι αυτές που επικαλείται ο αρθρογράφος
Τζέιμς Κάρολ στην εφημερίδα «Μπόστον Γκλόουμπ».

Στην περίοδο…

… από το 1933 μέχρι το 1935 ο κόσμος άλλαξε, αλλά χρειάστηκε να περάσει μια
φρικτή δεκαετία, ώσπου να γίνει συνειδητή εκείνη η αλλαγή. Ήταν και αυτό ένα
ιστορικό κατώφλι, μας υπενθυμίζει ο Τζέιμς Κάρολ. Το 1933, ο κοινωνικός
πανικός που είχε κυριεύσει τη Γερμανία είχε σχέση με την οικονομική απόγνωση
και με το φόβητρο της κομμουνιστικής τρομοκρατίας (ο Χίτλερ εξελέγη στις 5
Μαρτίου, λίγες ημέρες μετά τον εμπρησμό του Ράιχσταγκ, που οι χιτλερικοί είχαν
αποδώσει στους κομμουνιστές). Οι ιδέες του ναζισμού, που μέχρι τότε όλοι
καταδίκαζαν, βρήκαν ευρύτερη αποδοχή (ελάχιστοι αντιτάχθηκαν στο ναζιστικό
πογκρόμ της 1ης Απριλίου εναντίον των Εβραίων). Ο γερμανικός λαός και η
πολιτική ηγεσία του γρήγορα συμβιβάστηκαν με τον υστερικό εθνικισμό του
ναζισμού.

Ο παραλληλισμός…

… αυτός δεν αποσκοπεί στη σύγκριση του Μπους με τον Χίτλερ, την οποία
αποτόλμησε τον περασμένο μήνα Γερμανός υπουργός. Το ζήτημα δεν είναι οι
ηγεσίες, αλλά οι κοινωνίες που αφήνονται να αλλοιωθούν χωρίς να προβάλλουν
καμιά αντίσταση. Το ζήτημα είναι τι χάνεται κάθε φορά που ξεπερνιέται κάθε
φραγμός και τι ακολουθεί κάθε φορά που οι κοινωνίες συμβιβάζονται με την ιδέα
του πολέμου. Το ζήτημα είναι τι κόστος έχει η βούληση για παγκόσμια κυριαρχία
και ποιος το πληρώνει κάθε φορά. Το ζήτημα είναι τι συμβαίνει όταν σωπαίνει ο
λαός, αυτός ο οποίος είναι ο μόνος που του πέφτει λόγος για να μιλήσει. Το
ζήτημα, με δυο λόγια, δεν αφορά τους ηγέτες, αλλά εμάς.