«Φέσι» 700 εκατ. ευρώ στις τράπεζες από δάνεια

Τα ελληνικά νοικοκυριά χρωστούν σήμερα από στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια
26,9 δισ. ευρώ. Από αυτά, εκτιμάται ότι 1,4 δισ. ευρώ δεν πληρώνονται στην ώρα
τους, δηλαδή οι δανειολήπτες καθυστερούν την καταβολή της δόσης τους πάνω από
τρεις μήνες. Από την άλλη, οι τράπεζες εκτιμούν ότι τα δάνεια (από όλες τις
κατηγορίες) που τελικά δεν θα πληρωθούν ποτέ ανέρχονται σε 700 εκατ. ευρώ.

Την ίδια ώρα, εταιρείες χρηματοδότησης αυτοκινήτων έστειλαν στα δικαστήρια
εκατοντάδες ιδιοκτήτες Ι.Χ. που δεν μπορούσαν να πληρώσουν τη δόση τους, ενώ
οι «κόκκινοι» κωδικοί στο Χρηματιστήριο αγγίζουν το ποσό των 120 εκατ. ευρώ,
«πνίγοντας» τις χρηματιστηριακές που τους χρηματοδοτούν αλλά και τους
επενδυτές που καλούνται να τους ξεπληρώσουν καταγράφοντας τεράστιες ζημίες από
την πτώση των τιμών των μετοχών.

Βέβαια, το ποσό των «κόκκινων» κωδικών μειώνεται συνεχώς (τον Δεκέμβριο του
2000 ήταν 144 εκατ. ευρώ και τον Δεκέμβριο του 2001 ήταν 134 εκατ. ευρώ).
Ωστόσο, αυξάνεται το ποσό της πίστωσης για χορήγηση μετοχών. Έως τα τέλη
Αυγούστου περισσότεροι από 6.000 επενδυτές είχαν υπογράψει σύμβαση για αγορά
μετοχών με πίστωση καταβάλλοντας ως εγγύηση μετρητά και τίτλους αξίας άνω των
300 εκατ. ευρώ.

Οι καθυστερήσεις

Οι καθυστερήσεις (πάνω από τρεις μήνες) σε αυτές τις κατηγορίες χορηγήσεων
(margin) εκτιμώνται γύρω στο 7%. Στο σύνολο, όμως, των μετοχοδανείων (περίπου
1,5 δισ. ευρώ), οι καθυστερήσεις είναι πολύ λιγότερες. Και αυτό, διότι στο
ποσό των 1,5 δισ. ευρώ περιλαμβάνονται, εκτός από τις αγορές μετοχών με
πίστωση, και τα δάνεια για κεφάλαια κίνησης με εγγύηση μετοχών. Στα δάνεια
αυτά οι καθυστερήσεις εκτιμώνται σε περίπου 1%. Διευκρινίζεται ότι στα
μετοχοδάνεια περιλαμβάνονται τα δάνεια για κεφάλαιο κίνησης με εγγύηση μετοχών
(περίπου 700 εκατ. ευρώ), τα δάνεια για συμμετοχές (περίπου 500 εκατ. ευρώ)
και τα δάνεια για αγορά μετοχών (περίπου 100 εκατ. ευρώ).

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των τραπεζών, η μέση καθυστέρηση στο σύνολο των
δανείων κυμαίνεται σήμερα γύρω στο 5%, όταν πριν από το 1999 ήταν πάνω από
10%. Η πτώση αυτή σημειώθηκε λόγω της μεγάλης διαγραφής χρεών στην οποία
προχώρησαν οι τράπεζες το 1999 και το 2000, κυρίως λόγω της δυνατότητας που
τους δόθηκε από τα μεγάλα κέρδη που πραγματοποίησαν – κατά κύριο λόγο από το
Χρηματιστήριο.

Όμως, η σημαντική αυτή πτώση στο ποσοστό της καθυστέρησης δεν καθησυχάζει τις
διοικήσεις των τραπεζών, καθώς φοβούνται πιθανή έκρηξη των καθυστερήσεων και
των επισφαλειών στο επόμενο διάστημα. Και αυτό, γιατί μπορεί να έχουν
«ωριμάσει» πολλά δάνεια που χορηγήθηκαν το τελευταίο διάστημα που παρατηρήθηκε
σημαντική «έκρηξη» στην αύξηση της καταναλωτικής και στεγαστικής πίστης στο
πλαίσιο του ανταγωνισμού των τραπεζών στο πεδίο της μάχης για μερίδια στην
αγορά.

Έτσι, η μέση καθυστέρηση (πάνω από τρεις μήνες) στα στεγαστικά δάνεια που
υπολογίζεται σήμερα κάτω από 5%, στα επιχειρηματικά εκτιμάται στο 5% και στα
καταναλωτικά σε περίπου 6%. Η εικόνα αυτή φαίνεται πολύ αισιόδοξη και, αν
ληφθούν υπ όψιν οι προβλέψεις των τραπεζών, η μέση καθυστέρηση για το σύνολο
των δανείων βρίσκεται κάτω από το 3%. Δηλαδή, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο
θετική.

Προβληματισμός τραπεζών

Από την άλλη, όμως, ο προβληματισμός των τραπεζών συνίσταται στα εξής:

Πρώτον, δεν υπάρχουν μεγάλα περιθώρια για αύξηση των προβλέψεων. Η
αύξηση των προβλέψεων μειώνει τα κέρδη σε μία περίοδο που οι τράπεζες
αντιμετωπίζουν προβλήματα κερδοφορίας λόγω της κρίσης στο Χρηματιστήριο. Η
μείωση των κερδών, με τη σειρά της, θα επιφέρει συρρίκνωση των ιδίων κεφαλαίων
των τραπεζών. Υπενθυμίζεται ότι σήμερα προβλέπεται από πράξη του διοικητή της
Τραπέζης της Ελλάδος να διατηρούν οι τράπεζες προβλέψεις 1% για καθυστερημένες
οφειλές έως τρεις μήνες, 10% για τρεις μέχρι έξι μήνες, 40% για 12 μήνες και
άνω, ενώ για επισφαλείς απαιτήσεις και για απαιτήσεις σε οριστική καθυστέρηση
οι προβλέψεις πρέπει να είναι 50% και 40%, αντίστοιχα. Η κλίμακα αυτή των
προβλέψεων εξετάζεται σήμερα να αυξηθεί, με αποτέλεσμα να έρθουν οι τράπεζες
σε ακόμη πιο δύσκολη θέση από πλευράς κερδοφορίας.

Δεύτερον, παρατηρήθηκε έκρηξη στην αύξηση των στεγαστικών και
καταναλωτικών δανείων τα δύο προηγούμενα χρόνια, με αποτέλεσμα να μη μπορεί
σήμερα να προβλεφθεί το ποσοστό των επισφαλειών μετά την ωρίμανση των δανείων
αυτών. Σύμφωνα με στοιχεία, τα στεγαστικά δάνεια στην Ελλάδα αυξήθηκαν το 2001
κατά 38,9%, όταν στη ζώνη του ευρώ αυξήθηκαν κατά 7,4%. Κατά το πρώτο εξάμηνο
του 2002, τα στεγαστικά δάνεια στην Ελλάδα αυξήθηκαν κατά 39,4%, ενώ στη ζώνη
του ευρώ κατά 7,39%. Αντίστοιχα, τα καταναλωτικά δάνεια αυξήθηκαν στην Ελλάδα
στο πρώτο εξάμηνο του 2002 κατά 31,9%, ενώ στη ζώνη του ευρώ κατά 1,88%.
Πέρυσι τα καταναλωτικά δάνεια αυξήθηκαν κατά 42,5% και στη ζώνη του ευρώ κατά
2,7%.

Υπάρχουν περιθώρια

Ωστόσο, υπάρχουν ακόμη περιθώρια αύξησης των χορηγήσεων στεγαστικών και
καταναλωτικών δανείων, αν λάβει κανείς υπόψη το αντίστοιχο επίπεδο στη ζώνη
του ευρώ. Σύμφωνα με εκτιμήσεις τραπεζικών στελεχών, τα ελληνικά νοικοκυριά θα
είναι χρεωμένα όσο τα ευρωπαϊκά το 2007, εφόσον διατηρηθούν οι ίδιοι ρυθμοί
ανάπτυξης και σχετικά η ίδια τάση χορήγησης δανείων.