Πρόσωπα Επικριτής της συμβατικής σοφίας

Την Τρίτη, ο Τζων Κέννεθ Γκαλμπρέηθ συμπληρώνει 94 χρόνια ζωής. Όσο
εύθραυστος μοιάζει στην εμφάνιση, τόσο ρωμαλέος παραμένει ο λόγος του.

Τζων Κέννεθ Γκαλμπρέηθ: «Δεν αναζωογονείς μια οικονομία μειώνοντας τους φόρους των πλουσίων»

Επίτιμος καθηγητής Οικονομικών στο Χάρβαρντ και συγγραφέας τριάντα βιβλίων, ο
Γκαλμπρέηθ έχει διατελέσει σύμβουλος πολλών προέδρων των Ηνωμένων Πολιτειών,
ανάμεσα στους οποίους οι Ρούζβελτ και Κέννεντυ. Το «Λογοτεχνικό Παράρτημα των
Τάιμς» έχει γράψει γι’ αυτόν πως είναι ένας «πραγματικά ευαίσθητος και
πολιτισμένος άνθρωπος, οι ιδέες του οποίου βασίζονται στην κοινή κουλτούρα της
Ευρώπης και της Αμερικής και μπορούν να χρησιμεύσουν ως δεσμός ανάμεσά τους».
Επί Κέννεντυ είχε διοριστεί επίσης πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Ινδία: «Μετά τον
διορισμό μου», λέει αστειευόμενος για τον JFK, «στην αρχή μου τηλεφωνούσε για
να με ρωτήσει τι να κάνει. Μετά, για να μου πει τι θα έκανε. Και μετά δεν μου
τηλεφωνούσε καθόλου…». Σε μια άλλη περίπτωση, ο πρόεδρος τον είχε ρωτήσει
πώς του είχε φανεί το άρθρο που είχαν αφιερώσει οι «Νιου Γιορκ Τάιμς» στον
μεγάλο οικονομολόγο. «Μου άρεσε αρκετά», είχε απαντήσει ο Γκαλμπρέηθ. «Αλλά
δεν βλέπω γιατί έπρεπε να με πουν “υπερόπτη”». «Δεν βλέπω γιατί όχι», του είχε
απαντήσει ο JFK. «Αφού όλοι οι άλλοι σε λένε».

Γεννημένος στο Οντάριο του Καναδά, παντρεμένος και πατέρας τριών γιων, ο
Γκαλμπρέηθ ζει στο Κέμπριτζ της Μασαχουσέτης. Πρόθυμος ανέκαθεν να επιτεθεί
στη «συμβατική σοφία» – μια έκφραση που ο ίδιος έχει επινοήσει -, επικρίνει
τώρα τη «λατρεία» της Φέντεραλ Ριζέρβ, της κεντρικής τράπεζας των ΗΠΑ, και της
πολιτικής της κυβέρνησης Μπους για μείωση των φόρων. «Δεν μπορείς να
ζωογονήσεις μια οικονομία μειώνοντας τους φόρους των πλουσίων», τονίζει
μιλώντας στον Ουίλιαμ Κήγκαν του βρετανικού «Ομπζέρβερ». «Αυτό είναι δημοφιλές
επειδή κάποιοι παίρνουν χρήματα και όχι επειδή κάνει καλό στην οικονομία». Όσο
για τις ΗΠΑ, «διέρχονται μια κάπως οδυνηρή ύφεση και δεν υπάρχει καμιά
διορθωτική δράση που να υπόσχεται κάποιο αποτέλεσμα. Εν ολίγοις, η κυβέρνηση
έχει δύο γραμμές δράσης: η μία είναι η μείωση των φόρων για τους πλουσίους. Η
άλλη είναι να στηρίζεται στη Φέντεραλ Ριζέρβ. Η δεύτερη είναι τουλάχιστον
συνεπής, αλλά αμφότερες δεν έχουν κανένα αποτέλεσμα».

Το βιβλίο του Γκαλμπρέηθ με τη μεγαλύτερη επιτυχία είναι «Το Μεγάλο Κραχ,
1929», το οποίο επανεκδίδεται συνεχώς από τα μέσα της δεκαετίας του 1950 και
ξεπερνάει σε πωλήσεις όλα τα άλλα βιβλία του. «Πουλιέται από μόνο του»,
αστειεύεται ο οικονομολόγος. «Κάθε φορά που κάποιος διαμαρτύρεται για όσα
υποφέρει στο χρηματιστήριο, πάντα υπάρχει κάποιος που του λέει, “Αν νομίζεις
πως η κατάσταση είναι κακή, γιατί δεν διαβάζεις τον Γκαλμπρέηθ για το 1929;”».