Διαστάσεις Στο σπίτι του Κλωντ Λεβί-Στρως

Κλωντ Λεβί-Στρως: «Ένας από τους γίγαντες που έβγαλε ο 20ός αιώνας, και που
όμοιό του πιθανότατα δεν θα ξαναδούμε ποτέ».

Ινδιάνος της Βραζιλίας: από άλμπουμ που εξέδωσε ο Κλωντ Λεβί-Στρως το 1994

Πάνω στο χαμηλό τραπέζι του σαλονιού του υπάρχουν διάφορα βιβλία. Τα
περισσότερα είναι στην πορτογαλική γλώσσα και κινούνται, φυσικά, γύρω από τη
φωτογραφία. Ο Γάλλος δημοσιογράφος προσέχει έναν τεράστιο τόμο με τίτλο «Μια
άλλη ματιά». Είναι ένα άλμπουμ φωτογραφιών του Λουις ντε Κάστρο Φαρία για τις
ινδιάνικες φυλές της Βραζιλίας τη δεκαετία του ’30. «Εκείνη την εποχή»,
θυμάται ο Κλωντ Λεβί-Στρως, «η Βραζιλία είχε ένα αυταρχικό καθεστώς που δεν
άφηνε τους ξένους να διεισδύσουν στο εσωτερικό της χωρίς την παρουσία
επιθεωρητή. Ντύσαμε λοιπόν επιθεωρητή τον Λουις ντε Κάστρο Φεράι, που ήταν
τότε ένας νεαρός εθνολόγος, και μπορέσαμε να δουλέψουμε». Ένα άλλο βιβλίο
λέγεται «Ινδιάνικοι Μύθοι και Θρύλοι από τις αμερικανικές ακτές του βόρειου
Ειρηνικού», και είναι γραμμένο το 1895 στα γερμανικά από τον Φραντς Μπόας. Τον
πρόλογο τον έχει γράψει ο Λεβί-Στρως, κι εκεί χαρακτηρίζει τον Μπόας «τον
μεγαλύτερο εθνολόγο όλων των εποχών», έναν από αυτούς τους «γίγαντες του
πνεύματος που έβγαλε ο 19ος αιώνας, και που όμοιό του πιθανότατα δεν θα
ξαναδούμε ποτέ».

Ο μεγάλος Γάλλος ανθρωπολόγος κλείνει σε ενάμιση μήνα τα 94 χρόνια του. Δεν
γράφει πια πολύ: έναν πρόλογο, κανένα μικρό κείμενο, τέτοια πράγματα. Δεν
παρακολουθεί τα καινούργια ρεύματα της λογοτεχνίας, προτιμά να διαβάζει και να
ξαναδιαβάζει Ντίκενς και Μπαλζάκ. «Έχω την εντύπωση ότι το μυθιστόρημα είναι
ένα είδος που δεν υπάρχει πια», λέει στον Νουβέλ Ομπζερβατέρ. Όταν του
αναφέρουν όμως την περίπτωση του Μισέλ Ουελμπέκ, σπεύδει να τον υπερασπιστεί.
«Έχω γράψει στους “Θλιμμένους Τροπικούς” αυτά που πίστευα για το Ισλάμ. Αν και
είχα χρησιμοποιήσει μια γλώσσα πιο εξευγενισμένη, η άποψή μου δεν διέφερε πολύ
απ’ αυτά για τα οποία δικάζουν σήμερα τον Ουελμπέκ. Μια τέτοια δίκη θα ήταν
αδιανόητη πριν από 50 χρόνια. Δεν θα περνούσε από το μυαλό κανενός. Είναι
δικαίωμα του καθενός να ασκεί κριτική στη θρησκεία. Είναι δικαίωμα του καθενός
να λέει αυτά που σκέπτεται». Τι άλλαξε λοιπόν, και φτάσαμε σε αυτό το σημείο;
«Έχουμε μολυνθεί από την ισλαμική μισαλλοδοξία. Διαβάζω τώρα ότι θέλουν να
εισαγάγουν τη διδασκαλία της ιστορίας των θρησκειών στο σχολείο. Ανέθεσαν
μάλιστα αυτό το έργο στον Ρεζίς Ντεμπραί! Θεωρώ πως πρόκειται για άλλη μια
παραχώρηση στο Ισλάμ».

Την κλωνοποίηση, ο Λεβί-Στρως δεν τη φοβάται. Θα τη συνηθίσουμε, όπως τόσα
άλλα. Αυτό που τον τρομάζει είναι η δημογραφική αύξηση. Από τότε που γεννήθηκε
μέχρι σήμερα, ο πληθυσμός της Γης έχει τετραπλασιαστεί. «Λένε πως το 2050 η
τάση θα αρχίσει να αντιστρέφεται. Όμως οι καταστροφές που θα έχουν γίνει στο
μεταξύ δεν θα επανορθωθούν ποτέ».