Το μεγάλο παιχνίδι της τρομοκρατίας

«Μόνο στην Ελλάδα ήταν αναίμακτο το φινάλε της τρομοκρατίας». Στη
διαπίστωση αυτή κατέληγαν κυβερνητικά στελέχη μετά την παράδοση του Δημήτρη
Κουφοντίνα, αρχές Σεπτεμβρίου. Ύστερα από ένα καλοκαίρι αγωνίας για την ύπαρξη
αγνώστου «τρίτου κλιμακίου» εκτελεστών, τον πονοκέφαλο της Κω και τον
προβληματισμό για τις επόμενες κινήσεις του «Λουκά», η 17Ν έθετε επισήμως
τέρμα στη δράση της.

Ένα μήνα αργότερα, αποδεικνύεται ότι οι κυβερνητικοί είχαν υπολογίσει χωρίς
τον ξενοδόχο – δηλαδή τα ΜΜΕ. Ο δημόσιος διάλογος για τη 17Ν στα τηλε-παράθυρα
περιέλαβε ακρότητες και έλαβε πρωτοφανή οξύτητα, δυναμιτίζοντας το κοινωνικό
κλίμα. Το φθινόπωρο της τρομοκρατίας περιλαμβάνει πορείες με κουκουλοφόρους
στο κέντρο της Αθήνας που υβρίζουν τη μνήμη των θυμάτων και απειλούν
δημοσιογράφους, βόμβες μολότοφ κατά γραφείων μεγάλης εφημερίδας και σημαντική
πολιτική οξύτητα, με τη Ν.Δ. να εγκαλεί την κυβέρνηση ότι κάνει διάλογο με
τους τρομοκράτες, ζητώντας περίπου να πάνε οι «κλούβες» στα Εξάρχεια. Όλα αυτά
εν όψει της δίκης που αναμένεται να ξεκινήσει τον Μάρτιο του 2003 και πρέπει
να κινηθεί σε σφιχτές προθεσμίες για να προλάβει το 18μηνο.

Πώς φθάσαμε εδώ; Οι παίκτες είναι πολλοί και τα κίνητρά τους διαφορετικά. Στην
κορυφή της πολιτικής πυραμίδας βρίσκεται η κυβέρνηση Σημίτη και η Ν.Δ. Πολύ
πριν από την 29η Ιουνίου 2002, δύο ήταν οι αγωνίες της κυβέρνησης Σημίτη. Οι
συλλήψεις να οδηγήσουν σε καταδίκες: δηλαδή να στηρίζονται σε «δεμένες» με
αποδεικτικά στοιχεία υποθέσεις. Η καταστολή της τρομοκρατίας να μην ξεφύγει
επικοινωνιακά.

Η επάρκεια του αποδεικτικού υλικού θα κριθεί από την ελληνική Δικαιοσύνη. Η
επικοινωνιακή πολιτική απέφυγε εξ αρχής τις δηλώσεις και τις μεγαλοστομίες και
«άφησε», όπως λέγεται, «να μιλήσουν τα γεγονότα».

Ο επικοινωνιακός αυτός μινιμαλισμός είχε και πολιτική σκοπιμότητα. Το ΠΑΣΟΚ,
ένα κεντρο-αριστερό κόμμα, δεν ήθελε να λάβει η αντι-τρομοκρατική πολιτική του
χαρακτηριστικά ακραίας αστυνομικής καταστολής. Ακόμη περισσότερο: η κυβέρνηση
δεν ήθελε να «βάλει απέναντι» τον ευρύτερο αριστερό χώρο ή τα Εξάρχεια. Και σε
καμία περίπτωση δεν ήθελε να σπιλώσει ή να συκοφαντήσει μεγάλες
αντι-δικτατορικές οργανώσεις, από τις οποίες είχαν περάσει κάποιοι που μετά
συνέχισαν με ένοπλο αγώνα στη Μεταπολίτευση.

Η κυβέρνηση ήξερε – ήδη από την πορεία των ερευνών – ότι υπήρχαν λεπτές
διακρίσεις μεταξύ προσώπων και ότι η συλλογική ενοχοποίηση του αριστερού
πολιτικού χώρου θα ήταν άδικη, ανακριβής και, τελικά, καταστροφική πολιτικά.
Γιατί; Διότι η κυβέρνηση ήθελε να αποχωρήσει και να απομονώσει τη 17Ν από τον
ευρύτερο – πολιτικά αποδεκτό – αριστερό χώρο. Το σενάριο-εφιάλτης ήταν να βγει
η ευρύτερη Αριστερά στον δρόμο διαμαρτυρόμενη για τις συλλήψεις.

Όλο το καλοκαίρι, η πολιτική αυτή απέδωσε. Οι αποκαλύψεις για τη 17Ν – με τις
ληστείες, τα εξοχικά, τη δομή οργανωμένου εγκλήματος και άλλα – «πάγωσαν» τον
ευρύτερο αριστερό χώρο. Προσαγωγές, συλλήψεις και, τελικά, η ποινική δίωξη
εξελίχθησαν μέσα σε ένα είδος πολιτικού κενού.

Εξαίρεση η Ν.Δ. Η συντηρητική παράταξη πάντα έβλεπε το ΠΑΣΟΚ και τη 17Ν ως
συγκοινωνούντα – έστω και υπογείως – δοχεία. Η ηγεσία της Ρηγίλλης το απέφυγε,
αλλά από Μητσοτάκη μέχρι Πολύδωρα τα στελέχη της παράταξης βγήκαν και το
βροντοφώναξαν. Πολύ πιο προσεκτική, στις πολιτικές της τοποθετήσεις, η Ντόρα
Μπακογιάννη.

Η ελληνική Δεξιά δεν είχε επίσης ούτε αντίληψη των «λεπτών διακρίσεων» του
αριστερού χώρου, ούτε και διάθεση να τις σεβαστεί. Εξ αρχής, τις τσαλαπάτησαν,
όπως έκανε και η κυβέρνηση Μητσοτάκη το 1990-93 που κυνηγούσε φαντάσματα της
17Ν με μια λίστα προγραφών από τον χώρο της Αριστεράς στο χέρι.

Η κυβέρνηση ήθελε να χειριστεί την τρομοκρατία ως κεντρικό θέμα που αφορά
οριζόντια την πολιτική σκηνή της χώρας. «Μια πολιτική ανωμαλία που για το καλό
όλων μας πρέπει να εκλείψει», όπως εξήγησε ο Χρυσοχοΐδης στη Ρηγίλλης. Η Ν.Δ.
αμφέβαλε αν έπρεπε να το δει έτσι. Τον Αύγουστο ο Καραμανλής απέφυγε τις
δηλώσεις, η Ρηγίλλης δεν έκανε όμως τίποτε για να σταματήσει μια ατελείωτη
παραφιλολογία περί σχέσεων ΠΑΣΟΚ – ΕΥΠ με «πρωταγωνιστή» τον Κουφοντίνα. Όταν
ο Κουφοντίνας παραδόθηκε και διέψευσε τα σενάρια συνωμοσίας, στη Ν.Δ. έπαθαν
ένα μικρό πολιτικό σοκ. Τον Σεπτέμβριο υπήρχε στη Ρηγίλλης προβληματισμός αν
έπρεπε να επιχειρήσουν ξανά να πολιτικοποιήσουν το θέμα – ή αν έπρεπε «να
κάτσουν στον φράχτη».