Πρόσωπα Μεταξύ σφύρας και άκμονος

Από τη μία ο ΟΗΕ και η αξιοπιστία του, από την άλλη η βούληση των ΗΠΑ: ο
Χανς Μπλιξ και οι επιθεωρητές του βρίσκονται μεταξύ σφύρας και άκμονος.

Χανς Μπλιξ. Ήταν επανειλημμένα μέχρι σήμερα «η δεύτερη επιλογή»

Ο δρ Μπλιξ, ο Σουηδός διευθυντής της Επιτροπής Ελέγχου, Επαλήθευσης και
Επιθεώρησης των Ηνωμένων Εθνών (UNMOVIC) παρουσιάζει σήμερα στο Συμβούλιο
Ασφαλείας του ΟΗΕ τις τεχνικές ρυθμίσεις που συμφώνησε με τους Ιρακινούς για
την επανάληψη των επιθεωρήσεων. Αλλά οι Αμερικανοί πιθανότατα θα «πείσουν» τα
υπόλοιπα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας ότι χρειάζεται μια νέα, πιο σκληρή
απόφαση για τις επιθεωρήσεις: το 1990, για να περάσει η απόφαση 678 που
ενέκρινε τον πόλεμο εναντίον του Ιράκ, οι ΗΠΑ είχαν προσφέρει σε όλες τις
φτωχές χώρες που ήταν τότε στο Συμβούλιο Ασφαλείας – ανάμεσά τους το Ζαΐρ, η
Αιθιοπία και η Κολομβία – δωρεάν ή εξαιρετικά φτηνό πετρέλαιο, ευγενική
προσφορά της Σαουδικής Αραβίας και των εμίρηδων του Κουβέιτ. Στην Αιθιοπία και
την Κολομβία προσέφεραν επίσης όπλα, που τους αρνούνταν επί χρόνια εξαιτίας
του πολέμου και των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις χώρες αυτές.
Μόνον η Κούβα και η Υεμένη είχαν ψηφίσει τότε κατά της απόφασης για τον
πόλεμο. Αλλά λίγες στιγμές μετά το «όχι» της Υεμένης, ο Αμερικανός πρεσβευτής
είπε στον Υεμενίτη συνάδελφό του: «Αυτή θα είναι η ακριβότερη ψήφος που ρίξατε
ποτέ». Τρεις μέρες μετά, οι ΗΠΑ ματαίωναν ολόκληρη τη βοήθεια ύψους 70
εκατομμυρίων δολαρίων που είχαν προγραμματίσει για την Υεμένη.

Συχνά μέχρι σήμερα, ο Χανς Μπλιξ ήταν «η δεύτερη επιλογή». Διορίστηκε
επικεφαλής της ομάδας των επιθεωρητών όπλων στο Ιράκ το 2000 ώς συμβιβαστική
λύση, όταν έπειτα από έξι εβδομάδες αναζήτησης δεν είχε βρεθεί υποψήφιος
αποδεκτός από το Συμβούλιο Ασφαλείας. Γεννήθηκε στην Ουψάλα το 1928, σπούδασε
νομικά και το 1978 έγινε υπουργός Εξωτερικών της Σουηδίας, αλλά είναι
γνωστότερος ως ο πρώην γενικός διευθυντής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής
Ενέργειας (ΙΑΕΑ). Διηύθυνε την ΙΑΕΑ επί 16 χρόνια, επειδή τα μέλη της δεν
μπορούσαν να συμφωνήσουν ποιος θα τον αντικαταστήσει. Από το 1991 ως το 1997,
ενώ ήταν στην ΙΑΕΑ, δούλεψε με τους επιθεωρητές όπλων του ΟΗΕ στο Ιράκ
επιβλέποντας την εξουδετέρωση του πυρηνικού προγράμματος του Σαντάμ. Όταν
ανέλαβε την UNMOVIC, ήταν και πάλι η δεύτερη επιλογή του Κόφι Ανάν, ο οποίος
ήθελε στη θέση αυτή τον Ρολφ Εκέους, τον συμπατριώτη και προκάτοχο του Μπλιξ.
Οι «Νιού Γιόρκ Τάιμς» είχαν χαρακτηρίσει τότε «απογοητευτική επιλογή» τον
διορισμό του, επισημαίνοντας πως διηύθυνε επί χρόνια τη δουλειά της ΙΑΕΑ στο
Ιράκ, αλλά οι επιθεωρητές ανακάλυψαν την έκταση του πυρηνικού προγράμματος του
Σαντάμ μόνον όταν την αποκάλυψε το 1995 ένας Ιρακινός αποστάτης.