Αναγεννησιακή «Ιλιάδα»

Η τέχνη της φλωρεντινής αναγέννησης με τους στίχους του Ομήρου συνυπάρχουν στην πρώτη σελίδα του χειρογράφου της Ιλιάδας της Λαυρεντιανής Βιβλιοθήκης

Με την μήνιν του Αχιλλέα, τα πάθη των Ελλήνων και τις ηρωικές μάχες κάτω από
τα τείχη της πολύπαθης Τροίας μεγάλωσαν ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης. Ο Μέγας
Βασίλειος και οι αυτοκράτορες του Βυζαντίου. Η Ιλιάδα του Ομήρου, που
καταγράφει ζωηρά τις περιπέτειες των ηρώων μιας εποχής μακρινής, αλλά συνάμα
οικείας, εξακολουθεί να μορφώνει και να συγκινεί. Και για πρώτη φορά
κυκλοφορεί σε μία συλλεκτική ομοιογραφική έκδοση (facsimile), όπως παραδόθηκε
από ένα υψηλής ποιότητας σπάνιο χειρόγραφο 460 σελίδων της Λαυρεντιανής
Βιβλιοθήκης της Φλωρεντίας, που χρονολογείται στο τελευταίο τέταρτο του 15ου
αιώνα και θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις «Έφεσος» και το Πολιτιστικό Ίδρυμα
της Τραπέζης Κύπρου.

Βαθύ μπλε,= πορφυρό, σμαραγδί, λαδί και χρυσό «ζωντανεύουν» σκηνές
μαχών και πορτρέτα ηρώων και υποδέχονται τον αναγνώστη στον κόσμο του θεμελίου
της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας. Πίσω τους, όπως πίσω και από τα εντυπωσιακά
επιχρυσωμένα αρχιγράμματα των σελίδων με τέχνη που απορρέει από την
παλαιολόγεια παράδοση, κρύβεται η δεξιοτεχνία του ζωγράφου της φλωρεντινής
αναγέννησης Φραντζέσκο Ροσέλι, ενός δημιουργού που φιλοτέχνησε δεκάδες
χειρόγραφα της εποχής του, αλλά άφησε το στίγμα του και στον καθεδρικό ναό της
Σιένα.

Γραμμένο σε πάπυρο, σε μια εποχή που το χαρτί αντικαθιστούσε την περγαμηνή, η
οικογένεια των Μεδίκων (Μαικήνες των τεχνών που είχαν συγκεντρώσει γύρω τους
τούς καλύτερους καλλιτέχνες, ανάμεσά τους και τους πρωτοπόρους της αντιγραφής
και τους άριστους καλλιγράφους), που είχε παραγγείλει και το συγκεκριμένο
χειρόγραφο, εξακολουθούσε να επιμένει στο παλιό υλικό, για το λευκό του χρώμα
και την αντοχή του. Στον συγκεκριμένο κώδικα δεν υπήρχε μόνον η Ιλιάδα, αλλά
και η Οδύσσεια, ο βίος του Ομήρου από τον Ηρόδοτο και τον Πλούταρχο και μερικά
ακόμα έργα, που δεν περιελήφθησαν όμως στην έκδοση, ώστε να μη γίνει
δύσχρηστη.

Από τους πιο φημισμένους της εποχής του, όμως, ήταν και ο αντιγραφέας
των πολυτραγουδισμένων στίχων του ποιητή. Επίσημος αντιγραφέας της Βιβλιοθήκης
του Βατικανού και περισσότερο από δέκα χρόνια κοντά στους Μεδίκους, ο
Δημήτριος Δαμιλάς από την Κρήτη, κατάφερε γρήγορα, χάρη στον ευανάγνωστο
γραφικό του χαρακτήρα, να γίνει από τους πλέον περιζήτητους της εποχής του,
αλλά και ο πρώτος εκδότης των ομηρικών επών.

Το συλλεκτικό έργο θα κυκλοφορήσει σε 2.000 αντίτυπα και σε χειροποίητη
κασετίνα. Θα συνοδεύεται δε με ξεχωριστό τόμο που περιλαμβάνει κείμενα (στα
ελληνικά και αγγλικά) που αναλύουν την ιστορία και τη σημασία του χειρογράφου
και φέρουν την υπογραφή των Δημήτρη Ν. Μαρωνίτη, ομότιμου καθηγητή της Αρχαίας
Ελληνικής Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Σοφίας
Κοτζάμπαση, αναπληρώτριας καθηγήτριας Βυζαντινής Φιλολογίας του ίδιου
Πανεπιστημίου, και της δρος Ι. Τζιοβάνα Ράο, υπεύθυνης του τμήματος
χειρογράφων της Λαυρεντιανής Βιβλιοθήκης της Φλωρεντίας. Στην κασετίνα θα
περιέχεται και μεγεθυντικός φακός, ώστε να είναι δυνατή η μελέτη του έργου.

INFO

Η συλλεκτική ομοιογραφική έκδοση της Ιλιάδας του Ομήρου θα παρουσιαστεί στις
24 Οκτωβρίου (12.30 μ.μ.) στο Βυζαντινό Μουσείο. Τιμή: 352 ευρώ. Πληροφορίες
στον εκδοτικό οίκο «Έφεσος» (Ερατούς 10, τηλ. 010.9824200).