ΦΡΙΝΤΑ ΚΑΛΟ Η μεξικανική φλόγα που σόκαρε τον κόσμο

Η Μεξικανή ηθοποιός Σάλμα Χάγιεκ ενσαρκώνει τη Φρίντα Κάλο στην ταινία που πρόκειται να προβληθεί σύντομα στις κινηματογραφικές αίθουσες

Η Φρίντα Κάλο ήταν μια θρυλική προσωπικότητα. Μια γυναίκα τόσο ασυμβίβαστη,
ώστε να σοκάρει την εποχή της. Μια ζωγράφος τόσο ιδιαίτερη, που το έργο της να
γίνεται κατανοητό μετά τον θάνατό της. Με τέτοια φλόγα για τη ζωή, πάθος για
την πατρίδα της, το Μεξικό, έρωτα για τον άντρα της ζωής της Ντιέγκο Ριβέρα,
που από ξεχασμένη αριστερή καλλιτέχνις άρχισε στα μέσα της περασμένης
δεκαετίας να εκπέμπει τον μαγνητισμό που μόνο οι γνήσια μοναδικοί άνθρωποι
διαθέτουν.

Μέσα από τη δεκαετία του 1990, που όλα φιλτράρονται για να συνδεθούν μεταξύ
τους, που η ζωγραφική γίνεται έμπνευση για χορό, μουσική, μόδα, τραγούδι, η
Φρίντα Κάλο, η ερωμένη του Τρότσκι και της συζύγου του Αντρέ Μπρετόν, έγινε το
είδωλο των σύγχρονων ειδώλων. Η Μεξικάνα μελαχρινή σμιχτοφρύδα, η οποία
φορούσε τις παραδοσιακές φανταχτερές στολές της πατρίδας της για να κρύβει την
αναπηρία του δεξιού της ποδιού που της άφησε ενθύμιο η παιδική πολιομυελίτιδα,
έγινε η μούσα της συλλογής του Ζαν Πολ Γκολτιέ το 1998 και η αγαπημένη τής
Μαντόνα, που απέκτησε πολλές από τις αυτοπροσωπογραφίες τής Κάλο, ενώ το
ημερολόγιό της έφτασε στα στούντιο του Χόλιγουντ για να γίνει σενάριο στα
χέρια τής Σάλμα Χάγιεκ, η οποία την ενσαρκώνει στην ομώνυμη ταινία που
πρόκειται να προβληθεί σύντομα στις αθηναϊκές κινηματογραφικές αίθουσες.

Αν και ο θάνατός της, στις 13 Ιουλίου του 1954, άφησε πολλά ερωτηματικά
για το αν ήταν αυτοκτονία, η Φρίντα Κάλο, πέρα από τα πολλά της ζωγραφικά
πορτρέτα, άφησε πίσω της γραπτά ίχνη με τις επιστολές και το ημερολόγιό της.
Υλικό που χρησίμευσε στη συγγραφέα Μπάρμπαρα Μουχίκα, για να γράψει τη
μυθιστορηματική βιογραφία της με τίτλο «Φρίντα», κοιτάζοντας τα γεγονότα μέσα
από τη ματιά της μικρότερης αδελφής τής Φρίντα, Κριστίνα.

Από το βιβλίο αυτό, που θα κυκλοφορήσει μέσα στις επόμενες ημέρες στα ελληνικά
από τις εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα, σε μετάφραση Αγορίτσας Μπακοδήμου, οι
«Ορίζοντες» προδημοσιεύουν σήμερα το απόσπασμα στο οποίο περιγράφεται ο γάμος
τής Φρίντα Κάλο με τον ζωγράφο της Μεξικανικής Επανάστασης, Ντιέγκο Ριβέρα.
Ένας γάμος που διακόπηκε με ένα διαζύγιο και συνεχίστηκε ύστερα από τρία
χρόνια, όταν το ζεύγος ξαναπαντρεύτηκε.

Ένας γάμος με επαναστατικό στυλ

Η Φρίντα Κάλο και ο Ντιέγκο Ριβέρα τον Δεκέμβριο του 1940 στο Σαν Φρανσίσκο των ΗΠΑ, λίγο αφού κατέθεσαν την αίτηση για τον δεύτερο γάμο τους, τρία χρόνια μετά το διαζύγιό τους

Ήταν ένας όμορφος γάμος, άκουσα. Όχι η πολιτική τελετή, φυσικά. Το πάρτι που
έγινε μετά. Δεν πήγα σε κανένα από τα δύο και το ίδιο έκαναν και η μητέρα μου
με τις αδελφές μου. Στη μαμά δεν άρεσε το είδος των ανθρώπων που είχαν καλέσει
ο Ντιέγκο και η Φρίντα, ούτε το γεγονός ότι δεν υπήρχε ιερέας, και ήταν τόσο
αρνητική, που η Μάτι, η Άντρι κι εγώ φοβηθήκαμε να την αγνοήσουμε. Θα ήταν σαν
να τη χαστουκίζαμε αν την εγκαταλείπαμε εκείνη τη μέρα για να πάμε στη γιορτή
της Φρίντα. Ο μπαμπάς όμως πήγε.

Φοβερός γάμος. Εμφανίστηκαν στο δικαστήριο και έκαναν το γάμο μπροστά σε
δικαστή. Πολύ επαναστατικό στιλ. Πιστοί στις κομμουνιστικές,
αντιεκκλησιαστικές αρχές τους. Είμαι σίγουρη ότι το χάρηκαν πολύ που έδειξαν
την περιφρόνησή τους στον κλήρο. Η κακομοίρα η μαμά. Όταν η Φρίντα ήταν
άρρωστη τη φρόντισε με τόση αγάπη και τώρα εκείνη πετούσε την παράδοση στα
σκουπίδια και παντρευόταν χωρίς θρησκευτική τελετή, ενώ ήξερε πόσο πολύ θα την
πλήγωνε.

Η Φρίντα δε φόρεσε καν νυφικό· ήταν πολύ μπουρζουάδικο. Μετέτρεψε την όλη
τελετή σε πολιτική δήλωση και έδειξε την αλληλεγγύη της στο λαό. Δανείστηκε
ρούχα από την υπηρέτρια. Την υπηρέτρια, για όνομα του Θεού! Φούστα, μπλούζα κι
ένα rebozo – ένας είδος σάλι που φοράνε οι φτωχές στο Μεξικό. Θα μπορούσε
τουλάχιστον να φορέσει ένα όμορφο φόρεμα Τεχουάνα, ένα καινούργιο Τεχουάνα. Θα
μπορούσε να πάει να αγοράσει ένα, αλλά φόρεσε τα παλιοκούρελα της κόρης τής
Ινοσένσια. Είμαι σίγουρη ότι το θεώρησε πολύ χαριτωμένο και ριζοσπαστικό. Ή
απλώς ήθελε να ντροπιάσει τον μπαμπά επειδή δεν της έκανε ένα γάμο σαν το δικό
μου. Τέλος πάντων, γέμισε το παπούτσι της και φόρεσε χοντρές μαύρες κάλτσες –
ήταν φοβερή στο να καλύπτει τα μειονεκτήματά της – και, για επιπλέον εντύπωση,
κάπνιζε κατά τη διάρκεια της τελετής. Στη φωτογραφία που δημοσίευσαν οι
εφημερίδες την επόμενη μέρα έχει ένα τσιγάρο κρεμασμένο στα χείλη σαν πόρνη.
Συγγνώμη, αλλά έτσι ακριβώς έμοιαζε. Η μαμά κόντεψε να λιποθυμήσει. Ο Ντιέγκο
φορούσε ένα απλό κοστούμι χωρίς γιλέκο. «Ήταν ένα αστείο», είπε αργότερα ο
μπαμπάς. «Ένα αστείο! Πώς ήταν δυνατόν να τα πάρει κανείς στα σοβαρά όλα
αυτά;».

Μόλις ο δικαστής Μοντραγκόν είπε τις μαγικές λέξεις και η Φρίντα με τον
Ντιέγκο ήταν πια ζευγάρι, έφυγαν όλοι μαζί για το σπίτι του Αντρέ Χενεστρόσα,
ενός συγγραφέα, στενού φίλου και των δύο. Ο Χενεστρόσα είχε καλή φωνή και
πάντα τραγουδούσε στα πάρτι και ειδικά όταν μεθούσε. Ήταν κι αυτός στην παρέα
της Τίνα Μοντότι, για να καταλάβετε τι είδους άνθρωπος ήταν. Και έτσι έφυγαν
όλοι μαζί για εκεί, εκτός από τον μπαμπά που γύρισε στο σπίτι.

Η «Αυτοπροσωπογραφία αφιερωμένη στον Λέοντα Τρότσκι», που η Κάλο φιλοτέχνησε το 1937

Μήνες ολόκληρους κυκλοφορούσαν οι φήμες για τα όργια που έγιναν στο σπίτι του
Χενεστρόσα. Κάποιος μέθυσε και κατούρησε σε μια γλάστρα. Ένας άλλος κάπνισε
όπιο, ενώ κάποιος έχασε το μυαλό του από την ηρωίνη. Εγώ δεν πήγα. Είχα μωρό
να φροντίσω. Η Ιζόλδα ήταν άρρωστη και δεν ήθελα να την αφήσω με την
υπηρέτρια, άλλωστε είχα την εντύπωση ότι η Φρίντα δεν με ήθελε μαζί με τους
φίλους της. Με άλλα λόγια, δεν με κάλεσαν. Εκείνοι, βλέπεις, ήταν η ελίτ. Η
αριστοκρατία του κόσμου της τέχνης – παρόλο που υποτίθεται ότι δεν υπήρχε πια
αριστοκρατία στο Μεξικό. Ήταν ξεχωριστοί άνθρωποι. Η Φρίντα μού τα διηγήθηκε
όλα μετά και παραδέχομαι ότι έκανα πολλές ερωτήσεις. Ήμουν περίεργη. Ποτέ μου
δεν είχα πάει σε τέτοιου είδους πάρτι και ήθελα να μάθω πώς ήταν. Οι γυναίκες
είχαν κολλημένα τα μαλλιά τους με μπριγιαντίνη και φορούσαν ανδρικά κοστούμια.
Το λεσβιακό λουκ ήταν ακόμα μόδα στις παρέες της Φρίντα, παρόλο που είχε
ξεπεραστεί οπουδήποτε αλλού.

Η Τίνα Μοντότι φορούσε ένα αποκαλυπτικό φόρεμα και τα λυτά μαλλιά της χάιδευαν
αισθησιακά το κορμί της. Κανονικά δεν θα έπρεπε να είχε πάει επειδή ήταν εκεί
η Λούπε. Η Λούπε μισούσε την Τίνα, επειδή είχε ποζάρει για μερικά από τα γυμνά
στις τοιχογραφίες του Ντιέγκο στο Τσαπίνγκο Τσάπελ, πράγμα που έκανε τη Λούπε
τρελή από ζήλια. Κατηγορούσε την Τίνα για τη διάλυση του γάμου της με τον
Ντιέγκο και όταν την είδε στο σπίτι του Χενεστρόσα την πλησίασε και τη
χαστούκισε. «Βρόμα!» φώναξε. «Γιατί δε γυρνάς πίσω στην Καλιφόρνια ή την
Ιταλία ή απ’ όπου στο διάβολο έχεις έρθει!». Η Τίνα είχε γεννηθεί στην Ιταλία
αλλά έζησε με τον Γουέστον στην Καλιφόρνια πριν έρθουν στο Μεξικό. Όταν
τελείωσε με την Τίνα, η Λούπε έπιασε τη φούστα της Φρίντα και τη σήκωσε ψηλά.
«Αυτά τα πόδια είναι ξύλινα! Είναι σαν οδοντογλυφίδες!» ωρυόταν. Όταν άκουσα
αυτή την ιστορία, θυμήθηκα τα κορίτσια στο σχολείο που κορόιδευαν τη Φρίντα:
«Η Φρίντα με το ξύλινο πόδι! Η Φρίντα με το ξύλινο πόδι!» και λυπήθηκα την
αδελφή μου. «Αυτά τα πόδια έχει τώρα στο κρεβάτι του ο Ντιέγκο αντί για τα
δικά μου!». Και στη συνέχεια σήκωσε το φόρεμά της και αποκάλυψε τα υπέροχα
πόδια της. Η Λούπε ήταν ακόμα συναισθηματικά δεμένη με τον Ντιέγκο – είχαν
άλλωστε και δύο παιδιά – και παρόλο που έλεγε ότι δεν τον αγαπούσε πια, δεν
άντεχε στην ιδέα ότι είχε βρει άλλη γυναίκα.

Ο Ντιέγκο συμπεριφέρθηκε πολύ άσχημα στο πάρτι. Μέθυσε με τεκίλα και άρχισε να
πυροβολεί ό,τι έβλεπε – φυτά, λάμπες, καθρέφτες, βάζα, ποτήρια. Γέμισε το
σπίτι του Χενεστρόσα με τρύπες από σφαίρες και δεν προσφέρθηκε καν να πληρώσει
τις ζημιές. Ο Χιούγκο Λέφερτ, ένας δημοσιογράφος, δε θυμάμαι από πού,
προσπάθησε να του πάρει το όπλο και ο Ντιέγκο τον πυροβόλησε στο μικρό του
δάχτυλο! Η Φρίντα θεωρούσε συνήθως χαριτωμένες τις ακρότητες του Ντιέγκο, αλλά
τώρα τα πράγματα είχαν ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Ήταν το γαμήλιο πάρτι τους κι
εκείνος δεν της έδινε καμία σημασία. Αντίθετα, πυροβολούσε παντού, τσιμπούσε
τους πισινούς άλλων γυναικών, έπεφτε πάνω σε τοίχους και έσπαγε τις πορσελάνες
του Χενεστρόσα.

«Συμπεριφέρεσαι σαν άγριος», φώναξε στον Ντιέγκο. Εκείνος έγινε έξαλλος. Ποιο
ήταν αυτό το εικοσάχρονο παιδί που θα του έλεγε τι να κάνει; «Είμαι η γυναίκα
σου, αυτή είμαι». Ο Ντιέγκο βρυχήθηκε σαν λαβωμένο λιοντάρι. «Χάσου από
μπροστά μου! Τσακίσου από εδώ!». «Ωραία», είπε η Φρίντα. «Θα το κάνω!» Και
έβαλε τα κλάματα.

Σαν μυθιστόρημα

«Το βιβλίο αυτό είναι δημιούργημα της φαντασίας. Παρόλο που κάποια γεγονότα
της ιστορίας του Μεξικού και της ζωής της Φρίντα αποτελούν το γενικό πλαίσιο,
πολλά περιστατικά και χαρακτήρες που παρουσιάζονται σε αυτό αποτελούν δικά μου
εφευρήματα», σημειώνει η Μπάρμπαρα Μουχίκα για τη μυθιστορηματική βιογραφία
τής Φρίντα Κάλο. Και προσθέτει ότι πρόθεσή της ήταν να συλλάβει την
προσωπικότητα της ζωγράφου και όχι να καταγράψει τη ζωή της. «Γενικότερα»,
λέει, «με ενδιέφερε ένα συγκεκριμένο θέμα στις ανθρώπινες σχέσεις: η
φαινομενικά απεριόριστη ικανότητά μας να πληγώνουμε, ακόμα κι αυτούς που
αγαπάμε πραγματικά».

INFO

Μπάρμπαρα Μουχίκα «Frida» Μτφ. Αγορίτσα Μπακοδήμου Εκδ. Ελληνικά Γράμματα,
Αθήνα 2002 Σελ. 464, τιμή: 21,90 ευρώ