Το ημερολόγιο μιας ήττας

Στο προσωπικό της ημερολόγιο, το οποίο κυκλοφορεί την Παρασκευή, η
φιλόσοφος Σιλβιάν Αγκασενσκί αφηγείται την προεδρική προεκλογική εκστρατεία
και την οδυνηρή ήττα του συζύγου της, του πρώην πρωθυπουργού της Γαλλίας
Λιονέλ Ζοσπέν. Παράλληλα επικρίνει την «αποστρατευμένη» αριστερά.

Διπλα-δίπλα. Ο Λιονέλ Ζοσπέν με την σύζυγο του Σιλβιάν Αγκασενσκί

«Οι ψηφοφόροι πρέπει να καταλάβουν πως αυτό που κάνουν έχει συνέπειες», λέει η
Σιλβιάν Αγκασενσκί σε συνέντευξή της στη «Λε Μοντ». «Μερικές φορές, άνθρωποι
σταματούν τον Λιονέλ στον δρόμο λέγοντάς του: “Ξαναγυρίστε, σας χρειαζόμαστε,
γιατί δεν είστε εδώ;”. Τους απαντά: “Μα, στις 21 Απριλίου ήμουν εδώ. Εσείς δεν
ήσασταν”». Όταν ερωτάται για τις προθέσεις του Ζοσπέν, ο οποίος παραμένει
σιωπηλός μετά την αποχώρησή του από την πολιτική ζωή, δηλώνει: «Δεν έχω
απάντηση στην ερώτηση αυτή. Κανείς δεν την έχει. Ούτε καν ο ίδιος. Προς το
παρόν, έχει αποσυρθεί. Αλλά συνεχίζουμε να ενδιαφερόμαστε, να μετέχουμε, ακόμη
και να στρατευόμαστε στην πολιτική ζωή».

Το χρονικό μιας κούρσας

Η σιωπή του Λιονέλ Ζοσπέν δεν διακόπηκε λοιπόν, αλλά το λόγο πήρε η σύζυγός
του εκδίδοντας σε μορφή βιβλίου, υπό τον τίτλο «Το Ημερολόγιο που διακόπηκε»
(εκδ. Seuil), ένα ημερολόγιο που τηρούσε κατά την προεκλογική εκστρατεία, από
τις 24 Ιανουαρίου ώς τις 25 Μαΐου του 2002. Πρόκειται για το προσωπικό χρονικό
μιας κούρσας για την εξουσία που τελείωσε με μια πανωλεθρία. Δεν αποκαλύπτει
παρά εν μέρει μόνο τα παρασκήνια της εκστρατείας του Ζοσπέν. Ανιχνεύει
σκέψεις, αντιδράσεις και συναισθήματα που της ενέπνευσε η πολιτική μάχη και τα
οποία κατέγραφε καθημερινά στα κρυφά – το αγνοούσε ακόμη και ο σύζυγός της,
διαβεβαιώνει.

Συγγραφέας φιλοσοφικών δοκιμίων και στρατευμένη φεμινίστρια, η Αγκασενσκί
περιγράφει επίσης τη στράτευσή της στο πλευρό του συζύγου της, που φαίνεται
πως ήταν γι’ αυτήν καθήκον όσο και πρόκληση. «Όλος ο κόσμος (εκτός από τον
Λιονέλ, είναι αλήθεια), μου το ζητάει», γράφει. Αρχίζει να συμμετέχει στην
εκστρατεία και παραδέχεται πως νιώθει κάποια ευχαρίστηση, αλλά έχει και «την
εντύπωση πως ο καθένας κάνει εκστρατεία από την πλευρά του». Και μια σημείωση
στις 13 Μαρτίου: «Δεν καταλαβαίνω γιατί τον βάζουν να τρέχει παντού. Δεν έχει
πια τον χρόνο για να αποστασιοποιηθεί ούτε για να σκεφτεί λίγο μόνος».

Μετά την αποχώρηση του Λιονέλ Ζοσπέν από την πολιτική ζωή το βράδυ της 21ης
Απριλίου και τη μακρά σιωπή που ακολούθησε, το βιβλίο της συζύγου του απηχεί,
σύμφωνα με τη «Λε Μοντ», σε προσωπικό επίπεδο όλα τα βιβλία που αφιερώθηκαν
στην ήττα της αριστεράς, του Σοσιαλιστικού Κόμματος και του υποψηφίου του. Η
έκδοση του βιβλίου της Αγκασενσκί οργανώθηκε με τη μεγαλύτερη μυστικότητα με
τον ιστορικό Μορίς Ολεντέ, εκδότη και φίλο του ζεύγους Ζοσπέν, ο οποίος
διδάσκει, όπως κι αυτή, στη Σχολή Ανωτάτων Σπουδών στις Κοινωνικές Επιστήμες.

ΤΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ

Δεν μπορούσα να κάνω τίποτα γι’ αυτόν…

«23 Απριλίου. Δεν ξέρω αν θέλω πραγματικά να κρατήσω στη μνήμη αυτή τη βραδιά
της 21ης Απριλίου (…) Μπαίνουμε. Μέσα είναι πιο ήρεμα, νιώθει κανείς την
ένταση που προηγείται των αποτελεσμάτων. Επάνω είναι ακόμη πιο ήρεμα.
Διασχίζουμε τα κοινά γραφεία, φιλάμε την Αν, τον Ντανιέλ την Εύα και τον Πιέρ,
και καταλήγουμε στο γραφείο του Λιονέλ, όπου τον περιμένουν οι κυριότεροι
πολιτικοί φίλοι του. Ο Λ. μπαίνει πρώτος, τον ακολουθώ, ξανακλείνω την πόρτα
και στην αρχή δεν βλέπω παρά μόνο σιωπηλές σκιές (…) Πρώτα βλέπω τον Λοράν
Φαμπιούς, επειδή είναι όρθιος, κοντά στην πόρτα, ο μόνος που περπατάει μέσα
στο δωμάτιο. Τον φιλάω για καλησπέρα και του ψιθυρίζω: “Έχετε στοιχεία;”. Μου
απαντά ψιθυρίζοντας: “Ναι: είναι δραματικό”.

Ακολουθώ τον Λιονέλ, ο οποίος πηγαίνει κατ’ ευθείαν προς τον Ζεράρ Λε Γκαλ,
που κάθεται στο ακριανό γραφείο σκυμμένος στις σημειώσεις του. Σηκώνει λίγο το
κεφάλι: “Σύμφωνα με τους αριθμούς που έχουμε, είσαι πίσω από τον Λεπέν”. Και
δίνει τους αριθμούς. Αυτή τη φορά, η λέξη “δραματικό” αποκτά νόημα.
Καταλαβαίνω ξαφνικά τη σιωπή και την πλήρη ακινησία αυτών που είναι καθισμένοι
(αυτή η ακινησία με εντυπωσιάζει ακόμη περισσότερο από τη σιωπή). Βλέπω τα
κατάπληκτα πρόσωπά τους, τα βλέμματα που δεν μπορούν να πιστέψουν. Ήταν
καταβεβλημένοι. Ήξεραν ήδη αυτό που εμείς μόλις μαθαίναμε.

Αμέσως καταλαβαίνω πού οφείλεται αυτή η παράξενα βαριά ατμόσφαιρα. Κοιτάζω τον
Λιονέλ. Κάθεται και μένει μια στιγμή χωρίς να μιλάει. Αισθάνομαι μεγάλο πόνο
γι’ αυτόν και ταυτόχρονα δεν αισθάνομαι σχεδόν τίποτε. Τον κοιτάζω και ξέρω
ότι, τουλάχιστον αυτή τη στιγμή, δεν μπορώ να κάνω τίποτε γι’ αυτόν, μόνο να
μείνω ήρεμη, όπως αυτός. Αποφασίζω λίγο-πολύ να μην αισθανθώ τίποτε. Ίσως για
να μην εκφράσω την κατάπληξη που με κυριεύει. Σκέφτομαι τους δύο υποψήφιους
που ήρθαν πρώτοι. Τι δυστυχία!».